ای باد شمالت چو گل آورده به بر، بر
لرزان ز نهالت دل هر برگ به بر، بر
از غیرت دندانت و، از خجلت رویت
لؤلؤست به بحر اندر و، لاله است به بر، بر
از درج درت، طعنه زند لعل به یاقوت
وز برگ گلت، خنده زند گل به شکر بر
داد ایزدت از لطف، یکی حقهٔ یاقوت
انباشته آن حقه بسی و دو گهر بر
تا چشم منت ماند از آن درج گهر دور
عمدا زدی از لعل ترش قفل به در بر
خال تو به رخ، خردهٔ عودی است بر آتش
هر ذرهاش آمیخته گویی به شرر بر
خط سیهت، خاسته دودی است که بنشست
از سوختن عود قماری به قمر بر
زلفت که سراسیمه به پای تو سر افگند
خونخواری چشمان تو بودش به نظر بر
زنگی بچه را ماند، کز فتنهٔ ترکان
سرگشته فتاده است به کوه و به کمر بر
تا بر حجری بوسه زنند از حرم احرار
هر ساله گزینند سفر را به حضر بر
در عشق تو بت، چون به حرم بُرد جنونم
زان پیش که دستم زندش حلقه به در بر
طفلانْش به من بسته سر ره به پذیره
از هر طرف انباشته حجرم به حجر بر
شهری بهمن، از دوستیت، دشمن جانند
لیک از نسق شرع ز قتلم به حذر بر
و امروز که شد مفتی شهرم ز رقیبان
دانم که دهد فتوی خونم به هدر بر
القصه،اگر عاشقی این است، عجب نیست
هر روز گر فتاریم از بد به بتر بر
با هر که کنم ز اهل جهان شکوه چنان است
کافسانهٔ خود عرضه دهد گُنگ به کر بر
بالجمله چه تدبیر به ناسازی گردون
جرم فلک از جا نتوان بُرد بجر بر
آمد مه آزار و، به خانه تو دل آزار
تا کی بود آخر ز تو خاطر به خطر بر
حیف است تو را پرده چو گل، خاصه درین فصل
کز پرده برآمد، گل و نسرین به اثر بر
چرخ و چمن از انجم و ازهار، شب و روز
گردیده مرصع به دراریث و درر بر!
گل مانده به گلزار، چه در شهر نمانده است
یک تن که ز عشرت زندش چون تو به سر بر
از مرد و زن، القصه به کاشانه کسی را
مشغول ندانم نه به خواب و نه به خَور بر
از شاه و گدا، پیر و جوان، هر که خردمند
گلگشت چمن را، زده دامن به کمر بر
دیوانه هم، امروز به ویرانه نماند
در خانه چه مانیم چو عاصی به سقر بر؟
بشتاب که تا سال دگر گل به گلستان
ناید نه به زاری نه به زور و نه به زر بر!
ور زآنکه خمارت نگذارد که گذاری
گامی دو درین فصل خوش از شهر به در بر
خوشتر ز بهشت است درین کوچه یکی باغ
کافتاده ز گل آتش طورش به شجر بر
بر هر سر شاخ آمده مشغول مناجات
مرغانْش چو موسی همه شب تا به سحر بر
بلبل به سر شاخ، ز داوود و سلیمانْش
آواز به منقار برد، نامه به پر بر
بر آستی مریم شاخ است، دمان باد
کز میوه کشد عیسی شش ماهه به بر بر!
بر رسته ز سرتاسر هر شاخ، کنون برگ
هر برگ به گل حامله، هر گل به ثمر بر!
چندانش هوا معتدل و، آب گوارا
کز لطف دهد جان به مدارا به مدر بر
هر برگ تَرَش، عمر ابد یافته گویی
نه جرعهٔ خود ریخته خضرش به شمر بر
از تربیت نامیه، هر سبزهٔ نوخیز
هر فاخته را آمده سروی به نظر بر
از فیض هوا، در همه آن باغ ندارند
سرو و گل نوخاسته حاجت به مطر بر
از زمزمهٔ بلبل و از شعشعهٔ گل
شادند کر و کور، به سمع و به بصر بر
شب باز کند باد درِ باغ از آن پیش
کز خنده شود باز لب گل به سحر بر
نه روضهٔ خلد است و اگر بگذری آنجا
رضوان نگذارد که زنی حلقه به در بر
اکنون تو و آن باغ، که در سایهٔ سروی
ریزی گل تر گاه به سر گاه به بر، بر!
یادآوری از سوز دل خستهٔ آذر
هر لاله که بینی ز تو داغش به جگر بر
من بر در باغ آمده، بر خاک نهم سر
وز بیم فراق تو کنم، خاک به سر بر
پس خوانمت این تازه قصیده ز معزی
که «ای تازه تر از برگ گل تازه به بر، بر»
گر بلبل طبعم، کند آهنگ ترنم
گویم که: ازین نغمه به گلزار دگر بر
جایی که دهد عرض هنر میر معزی
خود را چه بری عرض، به اظهار هنر بر؟
او را سخن آویزهٔ عرش آمد و نتوان
با معجزه دم زد به خیالات و فکر بر
نازند به شیرین سخنش، اهل سمرقند
چون نازش خوبان سپاهان به شکر بر
رام است مرا نیز کُمیت قلم، اما
دجال چو عیسی نزند تکیه به خر بر
بنهاد معزی رخ اگر بر در سنجر
یا شاعر دیگر، به در شاه دگر بر
من پای نهم بر سر والی ولایات
گر شاه ولایت نهدم پای به سر بر
سلطان خراسان، علی موسی جعفر
کارش به قضا جاری و حکمش به قدر بر
یعنی، ولی خالق و والی خلایق
کامد ز ازل، همسر آبا به گهر بر!
آن سرور هشتم، زده و دو سر و سرور
کافگنده چو سروم، همگی سایه به سر بر
راضی بهقضا جانش و، صابر به بلا تن
آغشته زبان نیز ز شکرْش به شکر بر
خاک حرمش، شسته کلف ماه فلک را
ماه علمش، بسته ره سیر به خَور بر
تا روح الامینش، شرف آمد به ملایک
تا بوالبشرش، فخر به اصناف بشر بر
نازد به پدر هر پسری، از کِه و از مِه
او را پدر است آدم و، نازد به پسر بر!
آری به زبان نام پدر آورد آدم
آن را که پسر اوست، چه حاجت به پدر بر
ای چار کتاب فلکی را، تو مفسر
بینا نه کسی جز تو به آیات و سوَر بر
چون چار پرنده، که ز انفاس خلیلی
جان یافته، آراسته تن نیز به پر بر
از روز ازل، حکم تو جاری به عناصر
و آمیخته از حکمتشان، یک به دگر بر
و امروز همت دست بر اوضاع موالید
چون خامهٔ نقاش، به اشکال و صور بر
از رفعت و شان، ماهچهٔ رایت قدرت
ماهیش به زیر اندر و ماهش به زبر بر
چون خاست ز کر و فر گردون ز جهان گرد
و افتاد از آن لرزه به تیر و به تبر بر
جاه تو شها، رو به هر آوردگه آورد
از معرکه برگشت به فتح و به ظفر بر
در معرکه بدخواه تو، کش روی سیه باد
از شرم تو گر روی بپوشد به سپر بر
آهت به فلک چرخ سیاهی است که بسته است
صیاد اجل نامهٔ فتحش به سه پر بر
نشنیده کسی شیر شود ضامن آهو
غیر از تو که صیاد چو دیدیش به سر بر
ضامن شدی از رحمش و، تا رفت به خدمت
بازآمد و، آهو بره بودش به اثر بر!
از جود تو، بر دشمن و بر دوست رسد فیض
چون ابر ببارد، چه به خشک و چه به تر بر
نشنیده کسی لا ز زبانت مگر آن دم
کاری پی تهلیل دو لب یک به دگر بر
گر راحت روح آمده بنت العنب، اما
عناب چو داد از عنبت تن به ضرر بر
ز آنگونه خود از دختر رز مهر بریدم
کآبستنی تاک نخواهم به ثمر بر
تا مهر خرامد به سرای حمل از حوت
تا ماه شتابد ز محرم به صفر بر
از مهر رخت، دوستت آرد به جنان گل
وز کینه کشد دشمنت آتش به سقر بر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش علی بن موسی الرضا (ع) منتشر شده و به وصف صفات والا، زیبایی و عظمت ایشان میپردازد. شاعر با بیان تشبیهات و تصاویری زیبا، به مدح و معرفی ویژگیهای خاص آن بزرگوار میپردازد و تأثیر روحانی و معنوی ایشان را بر جهان و جامعه به تصویر میکشد. او همچنین از احساسات عاشقانه و ارادت عمیق خود به امام رضا (ع) سخن میگوید و ارتباط عاطفی و معنویاش را با آن حضرت بیان میکند. در این قصیده، اشارههایی به مشکلات و چالشهای جامعه نیز وجود دارد که نسبت به وجود چنین شخصیتی، مهم است. شاعر در نهایت به گونهای از عشق و شوق خود به آن بزرگوار تمجید کرده و بیان میکند که این محبّت و ارادت در دلهای مردم جاری است.
هوش مصنوعی: ای معشوقی که باد شمال تو را مانند گل در آغوش گرفته است، دل هر برگی از شوق نهالِ قامت تو در سینه میلرزد.
هوش مصنوعی: مروارید از رشک دندانهای تو در دل دریا پنهان شده و لاله از شرم چهرهٔ تو در خشکی و صحرا مانده است.
هوش مصنوعی: لعل از رشک صندوقچهٔ مروارید دهانت بر یاقوت طعنه میزند و گل از رشک لب گلبرگمانند تو بر شکر میخندد؛ یعنی لب و دهانت از هر دو برتر است.
هوش مصنوعی: خداوند از روی لطف دهانی چون حقهٔ یاقوت به تو داده و آن را با سی و دو گوهر دندان پر کرده است.
هوش مصنوعی: تو برای آنکه چشم من از دیدن آن صندوقچهٔ گوهر (دندانهایت) محروم بماند، عمداً لب لعلگونت را چون قفلی بر درِ آن بستی.
هوش مصنوعی: خال سیاه بر چهرهٔ سرخ تو مانند تکهای عود است که بر آتش نهاده باشند؛ گویی هر ذرهاش با شرر آمیخته است.
هوش مصنوعی: خط سیاه رخسارت دودی است که از سوختن عود قماری برخاسته و بر ماهِ چهرهات نشسته است.
هوش مصنوعی: زلف تو که پریشان تا پای تو افتاده، از آن روست که خونریزی چشمان تو را پیش چشم داشته و ترسیده است.
هوش مصنوعی: زلف سیاهت به بچهٔ زنگی میماند که از آشوب و تاخت ترکان (چشمان تو) سرگردان به کوه و کمر افتاده است.
هوش مصنوعی: آزادگان هر سال سفر را بر ماندن در خانه برمیگزینند تا بر سنگِ حرم (حجرالاسود) بوسه زنند.
هوش مصنوعی: ای بت، وقتی جنونِ عشق تو مرا به حرم کشاند، پیش از آنکه دستم حلقهٔ در آن را بکوبد...
هوش مصنوعی: کودکانِ آنجا به استقبال من سر راه را گرفتند و از هر سو دامنم را از سنگ پر کردند؛ یعنی مرا دیوانه پنداشته سنگسار کردند.
هوش مصنوعی: مردم شهر به سبب عشق تو دشمن جان من شدهاند، اما از ترس قانون شرع از کشتنم پرهیز میکنند.
هوش مصنوعی: اما امروز که مفتی شهر از دسته رقیبان شده است، میدانم که فتوا میدهد خون من هدر و ریختنش رواست.
هوش مصنوعی: خلاصه اگر عاشقی همین است، عجیب نیست که گرفتاریام هر روز از بد به بدتر برسد.
هوش مصنوعی: به هر کس از مردم جهان شکایت میکنم، گویی گنگی قصهٔ خود را برای کری بازمیگوید؛ نه من میتوانم بگویم نه کسی میشنود.
هوش مصنوعی: در برابر ناسازگاری روزگار چه چارهای هست؟ جِرم آسمان را نمیتوان از جای خود به زور کشید و برد.
هوش مصنوعی: ماه آذار (بهار) رسیده و تو ای دلآزار در خانه نشستهای؛ تا کی باید دل من از دست تو در خطر و نگرانی باشد؟
هوش مصنوعی: حیف است که تو چون غنچهٔ گل در پرده بمانی، بهویژه در این فصل که گل و نسرین از پرده بیرون آمده و جلوه کردهاند.
هوش مصنوعی: آسمان با ستارگان در شب و باغ با شکوفهها در روز، به گوهرهای درخشان و مرواریدها آراسته شده است.
هوش مصنوعی: گل در گلزار مانده، اما در شهر کسی نمانده است که مثل تو گل را از سرِ شادی بر سر بزند؛ همه به باغ رفتهاند.
هوش مصنوعی: خلاصه از مرد و زن کسی را نمیبینم که در خانه به خواب یا خوردن سرگرم باشد.
هوش مصنوعی: از شاه تا گدا و از پیر تا جوان، هر خردمندی دامن به کمر زده و برای گردش در باغ آماده شده است.
هوش مصنوعی: امروز حتی دیوانه هم در ویرانه نمانده است؛ پس چرا ما مانند گناهکاری در دوزخ در خانه بمانیم؟
هوش مصنوعی: بشتاب، زیرا گل تا سال دیگر به گلستان بازنمیگردد و آن را نه با زاری، نه با زور و نه با زر نمیتوان بازآورد.
هوش مصنوعی: و اگر خماری و سستیات نمیگذارد که در این فصل خوش چند گامی از شهر بیرون بروی (راه نزدیکتری هم هست).
هوش مصنوعی: در همین کوچه باغی هست خوشتر از بهشت که گلهای سرخش چنان شعلهورند که گویی آتش کوه طور بر درختانش افتاده است.
هوش مصنوعی: پرندگان آن باغ بر سر هر شاخه، مانند موسی در کوه طور، همهٔ شب تا سحر به راز و نیاز و مناجات مشغولاند.
هوش مصنوعی: بلبل بر سر شاخه گویی آواز خوش را از داوود به منقار و نامه را از سلیمان بر بال خود میبرد؛ یعنی هم خوشآواز چون داوود است و هم پیکوار چون هدهد سلیمان.
هوش مصنوعی: باد با دم خود در آستین شاخه، که چون مریم است، میدمد تا شاخه میوهای را چون عیسای ششماهه در آغوش بگیرد؛ اشاره به دمیده شدن روح در مریم و زاده شدن عیسی.
هوش مصنوعی: اکنون از سراسر هر شاخه برگ روییده است؛ هر برگ آبستن گل است و هر گل آبستن میوه.
هوش مصنوعی: هوای آنجا چنان معتدل و آبش چنان گواراست که از لطف خود به نرمی به خاک و کلوخ نیز جان میبخشد.
هوش مصنوعی: هر برگ تازهٔ آن گویی عمر جاودان یافته است؛ مگر خضر جرعهٔ آب حیات خود را در آبگیر آن نریخته است؟
هوش مصنوعی: از قوت رویانندگی، هر سبزهٔ تازهرسته در چشم فاخته چون سروی جلوه میکند.
هوش مصنوعی: از برکت هوای آنجا، سرو و گلهای تازهرسته در سراسر آن باغ نیازی به باران ندارند.
هوش مصنوعی: از نغمهٔ بلبل و درخشش گل، حتی کر و کور هم شاد میشوند؛ گویی کر شنوا و کور بینا میشود.
هوش مصنوعی: باد شبانه در باغ را باز میکند، پیش از آنکه سحرگاه لب گل به خنده و شکفتن باز شود.
هوش مصنوعی: آنجا بهشت جاودان نیست، اما اگر از آنجا بگذری، چنان به بهشت میماند که رضوان، نگهبان بهشت، نمیگذارد حلقه بر درش بزنی.
هوش مصنوعی: اکنون تو هستی و آن باغ، که در سایهٔ سروی گاه گل تازه بر سر و گاه بر سینهات بریزی.
هوش مصنوعی: هر لالهای که آنجا ببینی و داغی از تو بر دل دارد، سوز دل آذرِ خسته را به یادت آورد.
هوش مصنوعی: من به در باغ میآیم و سر بر خاک مینهم و از ترس جدایی تو خاک بر سر میریزم.
هوش مصنوعی: آنگاه این قصیدهٔ تازه را از معزی برایت میخوانم که آغازش این است: «ای که تازهتر از برگ گل تازه در آغوشی».
هوش مصنوعی: اگر طبع بلبلمانند من بخواهد نغمهای بسراید، به آن میگویم این نغمه را به گلزار دیگری ببر؛ یعنی اینجا جای هنرنمایی من نیست.
هوش مصنوعی: جایی که امیر معزی هنر خود را عرضه میکند، چرا خودت را برای نمایاندن هنر به میان میآوری؟
هوش مصنوعی: سخن او زیور عرش شده است و با خیالپردازی و اندیشه نمیتوان با معجزه همآوردی کرد.
هوش مصنوعی: اهل سمرقند به شیرینسخنی او مینازند، همانگونه که خوبرویان اصفهان به شیرینی شکرشان مینازند.
هوش مصنوعی: اسب قلم من هم رام و فرمانبر است، اما همانگونه که دجال با داشتن خر همپایهٔ عیسی نمیشود، من هم با داشتن قلم همپایهٔ معزی نیستم.
هوش مصنوعی: اگر معزی بر درگاه سلطان سنجر روی نهاد، یا شاعری دیگر بر درگاه پادشاهی دیگر،
هوش مصنوعی: من اگر شاه ولایت (امام رضا) پای بر سرم بگذارد، پا بر سر همهٔ والیان و حاکمان ولایات مینهم؛ یعنی خدمت آستان او از همهٔ آن درگاهها برتر است.
هوش مصنوعی: ممدوح، سلطان خراسان، علی پسر موسی پسر جعفر است. کار او به خواست قضای الهی پیش میرود و فرمانش بر تقدیر نیز روان است.
هوش مصنوعی: یعنی او دوست و ولیّ آفریدگار و فرمانروای آفریدگان است که از روز ازل در گوهر و سرشت، همتای پدران پاکش بوده است.
هوش مصنوعی: او هشتمینِ دوازده پیشوا و سرور است که مانند سرو بلند، سایهٔ خود را بر سر همه گسترده است.
هوش مصنوعی: جانش به قضای الهی خشنود است و تنش در برابر بلا شکیبا، و زبانش از شکر خدا گویی به شکر آغشته و شیرین است.
هوش مصنوعی: خاک حرم او لکههای چهرهٔ ماه آسمان را شسته است، و ماهِ سرِ پرچمش چنان میدرخشد که راه گردش را بر خورشید بسته است.
هوش مصنوعی: به سبب او، جبرئیل امین بر فرشتگان شرف یافته و آدم ابوالبشر بر همهٔ گروههای آدمیان فخر میکند.
هوش مصنوعی: هر پسری، چه کوچک و چه بزرگ، به پدرش مینازد؛ اما پدر او آدم است و آدم به چنین پسری مینازد.
هوش مصنوعی: آری، آدم خود پدری نداشت که نامش را بر زبان آورد؛ کسی که پسری چون امام رضا دارد، چه نیازی به پدر دارد؟
هوش مصنوعی: ای کسی که مفسر چهار کتاب آسمانی هستی و جز تو کسی به معنای آیهها و سورهها بینا نیست.
هوش مصنوعی: آن کتابها با تفسیر تو زنده میشوند، مانند چهار پرندهٔ داستان ابراهیم خلیل که از دم او جان گرفتند و تنشان دوباره پر و بال یافت.
هوش مصنوعی: از روز ازل فرمان تو بر عناصر چهارگانه روان بوده و به حکمت تو آنها با یکدیگر آمیختهاند.
هوش مصنوعی: و امروز همت تو بر احوال موالید سهگانه (جماد و گیاه و جانور) چنان فرمان میراند که قلم نقاش بر شکلها و صورتها.
هوش مصنوعی: از بلندی و شکوه، پرچم قدرت تو چنان است که ماهیِ زیر زمین زیر آن و ماه آسمان بالای آن قرار دارد؛ یعنی از زمین تا آسمان را فرا گرفته است.
هوش مصنوعی: هنگامی که از تاخت و تاز آسمان، گرد از جهان برخاست و لرزه بر تیرها و تبرهای جنگاوران افتاد، یعنی هنگامهٔ جنگ فرا رسید.
هوش مصنوعی: ای شاه، شکوه تو به هر میدان جنگی روی آورد، با پیروزی و ظفر از آن نبرد بازگشت.
هوش مصنوعی: بدخواه تو در میدان نبرد، که روسیاه باد، از شرم تو چهرهاش را پشت سپر پنهان میکند.
هوش مصنوعی: آه تو که به آسمان میرود مانند کمانی سیاه است که صیاد مرگ نامهٔ پیروزیاش را بر تیر سهپر آن بسته است؛ یعنی آه تو بیخطا بر دشمن کارگر میافتد.
هوش مصنوعی: کسی نشنیده که شیر ضامن آهو شود، جز تو که چون صیاد را بالای سر آهو دیدی ضامن او شدی؛ اشاره به داستان امام رضا ضامن آهو.
هوش مصنوعی: از روی مهربانی ضامن آهو شدی و او رفت تا بچههایش را شیر دهد و بازگشت، در حالی که بچهآهو در پیاش بود.
هوش مصنوعی: از بخشش تو هم به دشمن و هم به دوست بهره میرسد، همانگونه که ابر هنگام باریدن بر خشک و تر یکسان میبارد.
هوش مصنوعی: هیچکس از زبان تو کلمهٔ «نه» نشنیده است، مگر هنگامی که برای گفتن «لا اله الا الله» دو لب را به هم میآوری.
هوش مصنوعی: اگرچه شراب، دختر انگور، مایهٔ آسایش روان شمرده میشود، اما چون از انگور آن به تن زیان رسید (سخن به ترک شراب میکشد).
هوش مصنوعی: چنان از شراب دل بریدم که حتی نمیخواهم درخت تاک بار انگور بیاورد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید از برج حوت به برج حمل میرود و ماه از محرم به صفر میشتابد، یعنی تا گردش روزگار برقرار است.
هوش مصنوعی: دوستت از مهر رخسار تو به بهشت گل ببرد، و دشمنت از کینهٔ تو آتش به دوزخ بکشد؛ دعای پایانی برای دوستان و بر دشمنان امام.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نوروز فراز آمد و عیدش باثر بر
نز یکدیگر و هر دو زده یک بدگر بر
نوروز جهان پرور مانده ز دهاقین
دهقان جهان دیده ش پرورده ببر بر
آن زیور شاهانه که خورشید برو بست
[...]
ای سلسله مشک فکنده به قمر بر
خندیده لب پر شکر تو به شکر بر
چون قامت تو نیست سهی سرو خرامان
چون چهره تو نیست گل لعل به بر بر
تا تو کمری بستی باریک میان را
[...]
ای تازه تر از برک گل تازه به بر بر
پرورده تو را خازن فردوس به بَر بر
عناب شکر بار تو هرگه که بخندد
شاید که بخندند به عناب و شکر بر
در سیم حَجَر داری و بر ماه چلیپا
[...]
ای خنده زنان بوس تو بر تنگ شکر بر
وی طنز کنان نوش تو بر رنگ گهر بر
جان تو که باشد ز در خندهٔ او باش
کز خنده شیرینت بخندد به شکر بر
بر مردمک دیدهٔ عشاق زنی گام
[...]
ای تازه تر از ترب و سفاناج به بر بر
پرورده ترا غوری و غَرچه به ذکر بر
بر نیم بروت تو هر آنگه که بخندم
یک شهر بخندند بر آن نیم دگر بر
در خرزهٔ چون سنگ دو پاره زدهای چنگ
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.