ای که چون از داد تیغت خون کند
خون زیرغو در دل ارغون کند
ای خداوندی کز اختر هر چه سعد
خدمت آن طالع میمون کند
تا تو، نه کس نام اسکندر برد
تا تو، نه کس یاد افریدون کند
خسرو بختت شب و روز از جلال
تکیه بر شبدیز و بر گلگون کند
کرده مهر لطفت اندر مهرگان
آنچه کانون در مه کانون کند
روز و شب خضر و کلیمت هر یکی
بزم چون رخسار بوقلمون کند
در ایاغ، آن آب حیوان ریزدت؛
در چراغ، این روغن زیتون کند
چون نهی بر تخت شاهی پا، تو را
هفت خدمت، گردش گردون کند
بام ایوانت بکیوان بسپرد
آستانت را، ز تیر استون کند
ذکر برجیس از طرب در مجلست
غمزدای سینه ی قانون کند
بر درت بهرام را خنجر دهد
در برت ناهید را خاتون کند
گوی زرین سازدت از قرص مهر
بهر چوگان ماه چون عرجون کند
کاتبان بارگاهت، هر یکی
گوشها درج در مکنون کند
هم ز حکمت لقمه ی لقمان خورد
هم ز صنعت کار افلاطون کند
فارسان رزمگاهت، هر تنی
ز آتش تیغ آب دریا خون کند
تیغ بازان، کرده هامون کوهها؛
رخش تازان، کوهها هامون کند!
ملک را، حکمت ز عدل آباد کرد
خلق را، خلقت بخود مفتون کند
از تو دید ایران ویران رونقی
کز هوا باغ جنان مجنون کند
جز دیار اصفهان، کش زنده رود
خون ز غیرت در دل جیحون کند
بود مصر آن شهر و شد بیت الحزن
حاکمش بس خلق را محزون کند
چیست حاکم، حاش لله ظالمی؛
کو چو دیوان کارها وارون کند!
مفلسان شهر را، از جوع کشت؛
خواجگان ملک را، مدیون کند
بس عزیزان را، چو یوسف بیگناه
چون زند بهتان زنش، مسجون کند!
فتنه ی او، آب صد ابلیس برد؛
طعنه ی او، کار صد طاعون کند!
بینوا، گر خرقه پوشد از نمد
ور توانگر جامه سقلاطون کند
جستجوی هر دو، چون رهزن گرفت؛
شستشوی هر دو، چون صابون کند!
هر که جوید از جفای او قرار
ربع دیگر را مگر مسکون کند!
یا بفکر دیدن عیسی فتد
یا هوای صحبت ذوالنون کند
در زمین هر که باشد، ز آب غصب
خاک را چون صحف انگلیون کند
باغ سازد، پرده ی گل بردرد؛
سرو موزون، بید ناموزن کند!
بسکه تلخستش زبان باغبان
میوه ی شیرینش را افیون کند
جیب دهقان، مخزن آمد شاه را ؛
شاه آنجا گنج خود مخزون کند
کآنچه جود شاه از آن آگنده گنج
کم کند، دهقان، بسعی افزون کند
غافل، از غارتگر گنجت مباش؛
ورنه گنجور تو را مغبون کند
گنج حالی گرده آید سوی تو
تا بعشری زان تو را ممنون کند
هر که ملکی بازماندش، هم بدو
یا مبیعش کرده یا مرهون کند
مشنو از وی شکوه ی عصیان خلق
پیش از ین گر کرده یا اکنون کند
روسیاه اندر میان پیداست کیست
شکوه از عنین اگر مأبون کند
چون ز حد شد صبر خلق و ظلم او
کاش این لطف ایزد بیچون کند
کآردم سوی صفاهان دوستکام
دوستانم نیز پیرامون کند
تا کنم با یک یک اخوان وطن
آنچه موسی خواست با هارون کند
کز چه کس گوساله را گوید خدا!
وز چه دانا امتثال دون کند
آن خیانت پیشه، کش خواندی امین
هر چه در دست آیدش آلتون کند
خود خورد چون مار، خاک خاک را
حرص زور آور بزر مشحون کند
خفتگانش، حسرت دوزخ کشند؛
هر کجا او گنج خود مدفون کند
نیستش از پستی الحق پایه یی
کز ستم او را کسی مطعون کند
لیک ترسم هر کس آید بعد ازین
ظلم آن ناپاک را قانون کند
درد مسکین را رسد تسکین، چو شاه
خاک را با خون او معجون کند
ور نمیخواهد بگردن خون وی
دیگری را کاشکی مأذون کند
تا بزهر افعی تیغ کجش
افعی گنجینه ی قارون کند
ای سلیمان، قطع کن زان دیودست؛
ورنه، رفته رفته، بس افسون کند
دست در ترتیب آب و گل نهد
رخنه در ترکیب کاف و نون کند
هم فلک را انجمن بر هم زند
هم جهان را وضع دیگرگون کند
هم ز تارک افسرت غارت برد
هم ز خنصر خاتمت بیرون کند
دست دزدان، شحنه زان اول برد
کآخر الامرش نباید خون کند
ای که دیوان، میر دیوان کرده یی
آدمیزادی چو من پس چپچون کند؟!
خواستم عدل تو، بهر نام نیک؛
روی ملک از خون او گلگون کند
کایزدت، هم عمر جاویدان دهد؛
هم، بخیرت عاقبت مقرون کند
ورنه، آن کابلیس راند از آسمان
میتواند دفع این ملعون کند
تا طبرزد، مصلح کسنی بود
تا طبر خون، چاره طرخون کند
ایزد ذوالمن، بیمن رأفتت
از هر آفت ایمن و مأمون کند
دشمنت را، جام از غسلین بود
دوستت را، جامه از اکسون کند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در مدح پادشاهی میسراید که با انصاف و دادگری شناخته میشود و نقش او را در بهبود وضعیت کشور ستایش میکند. شاعر همچنین به انتقاد از حاج آقا محمد میپردازد و او را به خاطر ظلم و فسادش مسؤول مشکلات و دردهای مردم معرفی میکند. وی به مقایسهی پادشاه و حاج آقا محمد میپردازد و میگوید که نخستین، منجر به رونق و شکوفایی ایران میشود، در حالی که دومی باعث ویرانی و ستمگری است. در پایان، شاعر از ایزد خواهان عاقبت به خیری برای پادشاه و سرانجامی شایسته در ازای عدل و مهربانی او میشود.
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که چون شمشیرت از روی عدل خون بریزد، دل دشمنانی چون زیرغو و ارغون (فرمانروایان مغول) را خون میکند.
هوش مصنوعی: ای خداوندگاری که هر ستارهٔ سعد و خجستهای در آسمان، خدمتگزار طالع مبارک تو است.
هوش مصنوعی: تا تو هستی، کسی نه نام اسکندر را بر زبان میآورد و نه از فریدون یاد میکند، زیرا شکوه تو آنان را از یادها برده است.
هوش مصنوعی: بخت تو مانند خسرو پرویز، از شکوه، شب و روز بر اسب سیاه (شبدیز) و اسب سرخ (گلگون) تکیه دارد؛ یعنی شب و روز در فرمان بخت توست.
هوش مصنوعی: گرمی و مهربانی لطف تو در ماه مهر و پاییز همان گرمایی را میبخشد که آتشدان در سرمای زمستان میبخشد.
هوش مصنوعی: خضر و موسی (کلیم) شب و روز هر کدام مجلس تو را مانند پرندهٔ بوقلمون رنگارنگ و آراسته میکنند.
هوش مصنوعی: خضر در جام تو آب حیات میریزد و موسی در چراغ تو روغن زیتون (نور طور) میریزد.
هوش مصنوعی: هنگامی که بر تخت پادشاهی پا میگذاری، چرخ گردون هفت بار برایت خدمت و تعظیم میکند.
هوش مصنوعی: فلک بام ایوانت را به کیوان (زحل) میرساند و برای آستانهٔ کاخت از ستارهٔ تیر (عطارد) ستون میسازد.
هوش مصنوعی: در مجلس تو، یاد مشتری (برجیس) از شادی، غم را از سینهٔ ساز قانون میزداید.
هوش مصنوعی: فلک به بهرام (مریخ) خنجر میدهد تا بر درگاهت نگهبانی کند و ناهید (زهره) را در کنارت بانوی خدمتگزار میسازد.
هوش مصنوعی: فلک از قرص خورشید برایت گوی زرین میسازد و ماه را مانند شاخهٔ خمیدهٔ خرما برای چوگانت خم میکند.
هوش مصنوعی: هر یک از دبیران درگاه تو، گوشها را با سخنان گرانبها مانند صندوقچهٔ مروارید پنهان پر میکنند.
هوش مصنوعی: دبیرانت در حکمت از لقمان بهره میبرند و در هنر و صنعت کاری چون افلاطون انجام میدهند.
هوش مصنوعی: هر یک از سواران میدان جنگ تو با آتش شمشیرش آب دریا را از خون دشمن سرخ میکند.
هوش مصنوعی: شمشیرزنانت از کشتهها دشت را کوه کردهاند و سوارانِ تازنده، کوهها را زیر سم اسب هموار و دشت میکنند.
هوش مصنوعی: حکم تو کشور را با عدل آباد کرد و خوی نیک تو مردم را شیفتهٔ خود میکند.
هوش مصنوعی: ایرانِ ویران از تو چنان رونقی یافت که باغ بهشت از هوس آن دیوانه و شیفته میشود.
هوش مصنوعی: جز سرزمین اصفهان که زایندهرودش از رشک، دل رود جیحون را خون میکرد (یعنی از همه جا خرمتر بود)، از این رونق بیبهره ماند.
هوش مصنوعی: آن شهر مانند مصر آباد و پرنعمت بود اما مانند کلبهٔ احزان یعقوب غمکده شد، زیرا حاکمش مردم را بسیار اندوهگین میکند.
هوش مصنوعی: آن حاکم چه حاکمی است؟ پناه بر خدا، ستمگری است که مانند دیوان کارها را وارونه و تباه میکند.
هوش مصنوعی: این حاکم تهیدستان شهر را از گرسنگی کشت و بزرگان و ثروتمندان مملکت را بدهکار میکند.
هوش مصنوعی: بسیاری از عزیزان بیگناه را، مانند یوسف که با تهمت زلیخا به زندان افتاد، هنگامی که زنش به آنان تهمت میزند، به زندان میاندازد.
هوش مصنوعی: فتنهانگیزی او آبروی صد شیطان را برده و از آنان بدتر است، و زخم زبانش به اندازهٔ صد بیماری طاعون ویرانگر است.
هوش مصنوعی: چه فقیری که از نمد خرقه پوشیده باشد و چه ثروتمندی که جامهٔ ابریشمین زربفت به تن کند،
هوش مصنوعی: او مانند راهزن هر دو را میگردد و تفتیش میکند و مانند صابون همه چیزشان را میشوید و میبرد و دستشان را خالی میکند.
هوش مصنوعی: هر کس بخواهد از ستم او آسوده باشد، باید ربع دیگری از جهان، غیر از این ربع مسکون، را برای زندگی آباد کند؛ یعنی در این دنیا راه گریزی نیست.
هوش مصنوعی: یا باید به فکر رفتن به آسمان و دیدار عیسی بیفتد، یا آرزوی همنشینی با ذوالنون (یونس در شکم ماهی) را بکند؛ یعنی از زمین بگریزد و به آسمان یا به ژرفای دریا پناه ببرد.
هوش مصنوعی: زمین هر کس را که داشته باشد، با آب غصب و ستم چنان میشوید که از دست صاحبش میرود، چنانکه گویی کتابی منسوخ و دگرگونشده است.
هوش مصنوعی: اگر کسی باغی بسازد، او پردهٔ گل را میدرد و سرو خوشقامت آن را مانند بید کج و ناموزون میکند؛ یعنی باغ را ویران میکند.
هوش مصنوعی: زبانش با باغبان چنان تلخ است که میوههای شیرین باغ را به تلخی افیون درمیآورد.
هوش مصنوعی: جیب کشاورز در حقیقت خزانهٔ پادشاه است و شاه گنج خود را آنجا نگاه میدارد.
هوش مصنوعی: زیرا هر چه بخشش شاه از گنج پُرش بکاهد، کشاورز با کوشش خود دوباره بر آن میافزاید؛ پس ستم بر کشاورز زیان به خزانهٔ شاه است.
هوش مصنوعی: ای شاه، از این غارتگر گنج خود غافل مباش، وگرنه این خزانهدار تو را فریب میدهد و زیانکار میکند.
هوش مصنوعی: او اکنون گنجی گرد میآورد و از آن تنها یک دهم را نزد تو میفرستد تا تو را از خود سپاسگزار کند.
هوش مصنوعی: هر کس ملکی از پدرانش به ارث برده باشد، او وادارش میکند آن را یا به خود او بفروشد یا نزد او گرو بگذارد.
هوش مصنوعی: ای شاه، شکایت او را دربارهٔ نافرمانی و سرکشی مردم نپذیر، چه پیش از این چنین شکایتی کرده باشد و چه اکنون بکند.
هوش مصنوعی: اگر مردی بدکاره از مردی ناتوان شکایت کند، روشن است که در این میان روسیاه و گناهکار کیست؛ یعنی شکایت این ستمگر از مردم خود نشان رسوایی خود اوست.
هوش مصنوعی: اکنون که صبر مردم و ستم او هر دو از حد گذشته است، کاش خداوند بیهمتا این لطف را بکند،
هوش مصنوعی: که مرا کامیاب به اصفهان بازگرداند و دوستانم را نیز گرد من جمع کند،
هوش مصنوعی: تا با یکایک برادران و همشهریانم همان کنم که موسی با هارون کرد؛ یعنی آنان را به سبب تن دادن به این وضع با تندی سرزنش و بازخواست کنم.
هوش مصنوعی: تا از آنان بپرسم چرا کسی گوساله را خدا میخواند و چرا انسان دانا از فرومایهای فرمان میبرد. اشاره به سرزنش موسی بر قومش در گوسالهپرستی است و مقصود فرمانبری مردم از این حاکم پست است.
هوش مصنوعی: آن خیانتکاری که تو او را امین خواندی، هرچه به دستش برسد آن را به زر تبدیل میکند و برای خود میاندوزد.
هوش مصنوعی: خودش مانند مار خاک میخورد و در خست زندگی میکند، اما حرص زورمندش گنجینهاش را از زر پر میکند؛ مانند ماری که بر گنج خفته است.
هوش مصنوعی: هر جا که او گنجش را در خاک پنهان کند، مردگانِ آن خاک از ناپاکی او آرزوی دوزخ میکنند؛ یعنی همسایگی او از دوزخ بدتر است.
هوش مصنوعی: بهراستی او از فرط پستی چنان بیمقدار است که ارزش ندارد کسی او را به ستمگری نکوهش کند.
هوش مصنوعی: اما بیم دارم که هرکس پس از او بیاید، ستم آن ناپاک را رسم و قانون خود کند.
هوش مصنوعی: درد بینوایان زمانی آرام میگیرد که پادشاه خاک را با خون او بیامیزد، یعنی او را بکشد.
هوش مصنوعی: و اگر شاه نمیخواهد خون او به گردنش باشد، کاش دیگری را به این کار اجازه دهد.
هوش مصنوعی: تا آن کس با زهر شمشیر خمیدهاش که چون افعی است، این افعیِ نگهبان گنجی چون گنج قارون را از پا درآورد.
هوش مصنوعی: ای پادشاهِ سلیمانوار، دست آن دیو را کوتاه کن؛ وگرنه کمکم نیرنگ و جادوی بسیار به کار خواهد برد.
هوش مصنوعی: در کار آفرینش آب و گل دست میبرد و در فرمان «کُن» آفرینش رخنه میاندازد؛ یعنی گستاخیاش تا آشفتن نظم هستی میرسد.
هوش مصنوعی: هم بزم آسمان را بر هم میزند و هم وضع جهان را دگرگون میکند.
هوش مصنوعی: هم تاج را از سرت میرباید و هم انگشتری را از انگشت کوچکت بیرون میآورد؛ چنانکه دیو انگشتر سلیمان را ربود.
هوش مصنوعی: داروغه در همان آغاز دست دزدان را میبُرد تا در پایان کار ناچار به خونریختن نشود؛ یعنی جلوی فساد را باید زود گرفت.
هوش مصنوعی: ای که دیوان را سرپرست دیوان و دستگاه حکومت کردهای، در این حال آدمیزادی چون من چه کاری از دستش برمیآید؟
هوش مصنوعی: من عدل تو را برای نیکنامیات خواستار شدم؛ باشد که عدالتت چهرهٔ کشور را از خون او سرخ کند.
هوش مصنوعی: تا خداوند هم به تو عمر جاودان بدهد و هم سرانجامت را با نیکی همراه کند.
هوش مصنوعی: وگرنه همان خدایی که ابلیس را از آسمان راند، میتواند شرّ این ملعون را نیز دفع کند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که نبات داروی تلخی کاسنی باشد و طبرخون درمان طرخون شود؛ یعنی تا زمانی که این داروها در طب به کار میروند و جهان برپاست.
هوش مصنوعی: خداوند بخشنده به برکت مهربانیات تو را از هر آسیبی ایمن و در امان نگه دارد.
هوش مصنوعی: جام دشمنت از چرکابهٔ دوزخ باشد و خداوند جامهٔ دوستت را از دیبای گرانبها کند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بندهٔ کو خدمت مهمان کند
خویش را شایستهٔ رحمن کند
زانک در خلوت هر آنچ تن کند
نه از برای روی مرد و زن کند
او چراغ از بهر تو روشن کند
این تورا خورشید نورافکن کند
بر تو این را هم خدا روشن کند
کذب او معلوم و صدق من کند
توبهدل را صافی و روشن کند
گلخن تن وادی ایمن کند
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.