امیر دلارا در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۶ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱ - سرآغاز:
درود.
دو مورد:
نخست به گمانم باید در مصرع نخست "چون" را به عنوان قید حالت خواند و معنا کرد؛ یعنی این‌جا "چون" معنی چگونه می‌دهد نه قید زمان به معنی زمانی‌که.
دوم بر خلاف خوانش تمامِ دوستان، بیتِ "هرکسی کو دور ماند از اصل خویش/باز جوید روزگار وصل خویش" به گمانم باید این‌گونه خوانده شود چون هم منطقی‌تر است و هم به زبان مولانا نزدیک‌تر و هم به‌خاطر رعایت زمان افعال: هر کسی کو دور مانَد زَ اصل خویش....
سیدمحمد جهانشاهی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۴ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۸:
بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۸
به هستی انقطاعی نیست از سَر، سرگرانی را
نفَس باشد رگِ خوابِ پریشان، زندگانی راخوشا رندی که چون صبح اندرین بازیچهٔ عبرت
به هستی دست افشاندن کند، دامن‌فشانی راشررهایِ زمینگیر است، هر سنگی که می‌بینی
تن آسانی فسردن میکند، آتش عنانی راعیارِ زر اگر می‌گردد از رویِ محک ظاهر
سوادِ فقر روشن میکند، رنگِ خزانی راسراپایم تحیّر در هجومِ ریشه می‌گیرد
برآرم گر ز دل چون دانه، اسرارِ نهانی راکَسی را می‌رسد جمعیّتِ معنی، که چون‌کِلکَم
به خاموشی ادا سازد، سخنهایِ زبانی رانشستی عمرها حسرت‌کمینِ لفظ پردازی
ز خون گشتن زمانی غازه شُو، حسنِ معانی راچه غم دارم، اگر زد بر زمین چون سایه‌ام گردون
کز افتادن شکستی نیست، رنگِ ناتوانی رالباسِ عارضی نبوَد حجابِ جوهرِ ذاتی
اگر در تیغ باشد آب، نگذارد روانی رابه سعیِ ناله و افغان، غمِ دل کم نمی‌گردد
صدا مشکل بوَد از کوه بردارد، گرانی رابه رنگِ شمع، تدبیرِ گدازی در نظر دارم
چه سازم؟ چاره دشوار است دردِ استخوانی راشبِ هجران، چه جویی طاقتِ صبر از منِ بیدل
که آهم میکند سنگِ فلاخَن، سخت جانی را
فرهاد در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۸ دربارهٔ عایشهٔ مقریه » رباعیات » شمارهٔ ۳:
فوق العاده
فرهاد در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۸ دربارهٔ عایشهٔ مقریه » رباعیات » شمارهٔ ۱:
وای از این شعر
فرهاد در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۵ دربارهٔ عایشهٔ مقریه » رباعیات » شمارهٔ ۱۴:
👏
ابراهیم احمدی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۴:
۱. فروریختن دیوارِ وهم
ساقیا در نوش آور شیره عنقود را / در صبوح آور سبک مستان خواب‌آلود را
ساقی: نیروی بیدارکننده در هستی (عقل کل یا جذبه الهی) که اجازه نمیدهد انسان در غفلت بماند.
شیره عنقود (عصاره انگور): انگور نمادِ «کثرت» است (دانه‌های جدا از هم روی یک خوشه)، اما وقتی فشرده میشود و به شیره تبدیل می‌گردد، به «وحدت» می‌رسد. پس شیره عنقود همان عصاره وحدت و آگاهیِ خالص است.
مستان خواب‌آلود: انسان‌هایی که در دنیای مادی غرق شده‌اند، اما روحشان در ناخودآگاهِ خود، خاطره‌ای از عالم بالا دارد و به همین دلیل گیج و منگِ این دنیا هستند.
صبوحِ سبک: بیداریِ ناگهانی و بی‌درنگ. روح باید از حالتِ گیجی و تقلید بیرون بیاید و در سپیده‌دمِ آگاهی، حقیقت را مستقیماً ببیند.
۲. تصفیه‌ی باورها و سوزاندنِ خودِ دروغین
یک به یک در آب افکن جمله تر و خشک را / اندر آتش امتحان کن چوب را و عود را
تر و خشک: تمامِ داشته‌های ذهنیِ انسان؛ چه کارهای خوب و طاعات (تر) و چه گناهان و غفلت‌ها (خشک). تا وقتی انسان به «خوبی‌های» خود هم مغرور است، در حجاب است.
افکندن در آب: شست‌وشوی تمامِ پیش‌فرض‌ها و پاک کردنِ لوحِ ذهن از قضاوت‌ها.
چوب و عود در آتش: «چوب» نمادِ نفس و منیتِ ظاهری است و «عود» نمادِ جوهره و ذاتِ الهیِ انسان. «آتش» همان بحران‌ها، رنج‌ها و تضادهای زندگی است. در کوره حوادث، لایه‌های بیرونی و دروغینِ شخصیتِ ما می‌سوزد و خاکستر میشود، اما جوهره درونیِ ما با همان سوختن، عطرِ حقیقی خود را آزاد میکند.
۳. تبدیلِ عقلِ خشک به شهودِ زنده
سوی شورستان روان کن شاخی از آب حیات / چون گل نسرین بخندان خار غم فرسود را
شورستان: ذهنِ منطقی، حسابگر و شکاک. ذهنی که همه‌چیز را با ترازوی سود و زیان می‌سنجد، مثل زمینِ شوره‌زار است که هیچ بذرِ عشقی در آن سبز نمی‌شود.
خارِ غم‌فرسود: اضطراب‌های وجودی، ترس از آینده و حسرتِ گذشته که حاصلِ زندگی در همین ذهنِ خشک است.
آب حیات: جریانِ آگاهیِ زنده و بدونِ واسطه (شهود). وقتی این جریان واردِ ذهنِ خشکیده شود، همان رنج‌ها و گره‌های روانی (خارها) شکوفا می‌شوند و به منبعِ آرامش و شادیِ بی‌دلیل (گل نسرین) تبدیل می‌گردند.
۴. هماهنگیِ نیروهای درونی با آهنگِ هستی
بلبلان را مست گردان مطربان را شیرگیر / تا که درسازند با هم نغمه داوود را
بلبلان و مطربان: نیروهای ادراکی و حواسِ باطنیِ انسان (تخیل، احساس، خرد). تا وقتی این نیروها پراکنده و درگیرِ دنیا هستند، درونِ انسان پر از سر و صدا و آشوب است.
شیرگیر شدن: رسیدن به شجاعتِ مطلق و رهایی از ترس‌های پنهان.
نغمه داوود: کلِ کائنات بر اساس یک ریتم و هارمونیِ واحد می‌چرخد. وقتی نیروهای درونیِ انسان از ترس رها شوند و با حقیقت سرمست گردند، آشوبِ درون تمام میشود و وجودِ انسان با فرکانسِ اصلیِ آفرینش هم‌صدا می‌گردد.
۵. نابودیِ توهمِ «منِ سیری‌ناپذیر»
بادپیما بادپیمایان خود را آب ده / کوری آن حرص ِافزون‌جویِ کم‌پیمود را
حرصِ افزون‌جویِ کم‌پیمود: دقیق‌ترین توصیفِ «ایگو» یا نفسِ خودخواه. نفس همیشه در حالِ جمع کردن است (ثروت، قدرت، اعتبار، علمِ ظاهری) و هرگز سیر نمی‌شود، اما در واقعیتِ وجودی، هیچ رشدی نمی‌کند و یک قدم هم جلو نمی‌رود (کم‌پیمود).
بادپیمایان: سالکانی که از قیدِ ماده سبک شده‌اند و در مسیرِ روح حرکت می‌کنند.
کوریِ حرص: تنها راهِ از کار انداختنِ موتورِ طمع در انسان، تجربه‌ی بی‌نیازیِ درونی است. وقتی روح طعمِ حقیقت را بچشد، تمامِ دستاوردهای دنیوی در چشمش بیرنگ و پوچ می‌شوند.
۶. عبور از دوگانگیِ «خوب و بد»
هم بزن بر صافیان آن دُرد دردانگیز را / هم بخور با صوفیان پالوده بی‌دود را
صافیان و صوفیان: کسانی که ذهن و قلبشان از غبارِ دنیا پاک شده است.
دُردِ دردانگیز و پالوده بی‌دود: در جهانِ دوقطبی، انسان‌ها همیشه دنبالِ «پالوده» (لذت، راحتی، قبض نشدن) هستند و از «دُرد» (سختی، شکست، ملامت) فرار می‌کنند.
تاویلِ وحدت: در نگاهِ عمیقِ عرفانی، رنج و لذت هر دو دو روی یک سکه هستند و از یک منبع صادر می‌شوند. «دُرد» تجلیِ جلالِ حق است (که غرور را می‌شکند) و «پالوده» تجلیِ جمالِ حق است (که روح را نوازش می‌دهد). انسانِ بیدار هر دو را به یک اندازه می‌پذیرد و در پسِ هر دو، یک حقیقت را می‌بیند.
۷. رسیدن به «انرژیِ نخستینِ» آفرینش
می میاور زان بیاور که می از وی جوش کرد / آنک جوشش در وجود آورد هر موجود را
میِ معمولی: تجربه‌های معنویِ موقت، حال‌خوشی‌های زودگذر و آرامش‌های مقطعی.
آن که می از وی جوش کرد: اصلِ زندگی و آگاهیِ محض. مولانا میگوید من به دنبالِ محصولِ فرعی نیستم؛ من خودِ کارخانه و سرچشمه را می‌خواهم. همان نیروی بنیادی که در لحظه نخست، عدم را به لرزه درآورد و تمامِ ذراتِ هستی را به جوشش و حرکت واداشت.
۸. متلاشی شدنِ کوهِ «منیت»
زان میی کاندر جبل انداخت صد رقص الجمل / زان میی کاو روشنی بخشد دل مردود را
جبل (کوه): نمادِ سنگینی، سختی و مقاومتِ ساختارِ «من». ذهنی که سال‌ها روی باورهای خود سفت و سخت ایستاده، مثل کوه سنگین است.
رقص الجمل: وقتی نورِ حقیقتِ مطلق بر این کوهِ سخت بتابد، تمامِ ساختارهای صلب و متعصبانه فرو می‌ریزد و به حرکت و تسلیم (رقص) درمی‌آید.
دلِ مردود: بخش‌هایی از روانِ ما که به دلیلِ احساسِ گناه، شرم یا ناامیدی، از نورِ آگاهی محروم مانده‌اند. نورِ حقیقت قضاوت نمی‌کند؛ حتی تاریک‌ترین و طردشده‌ترین بخش‌های وجود را هم روشن و زنده می‌سازد.
۹. شکستنِ زندانِ زمان و رسیدن به «اکنونِ ابدی»
هر صباحی عید داریم از تو خاصه این صبوح / که‌ز کرم بَر‌می‌فشانی باده موعود را
زمانِ خطی در برابر زمانِ عرفانی: ذهنِ انسان در گذشته (حسرت) و آینده (اضطراب) زندگی میکند. اما در ساحتِ آگاهی، چیزی به نامِ گذشته و آینده نیست؛ تنها «لحظه حال» وجود دارد.
هر صباحی عید: چون آفرینش در هر دم نو میشود، برای کسی که بیدار است، هر لحظه یک تولدِ تازه و یک عید است.
باده موعود: همان حقیقتی که انسان همیشه فکر می‌کرد بعد از مرگ یا در آینده‌ای دور به آن می‌رسد، همین حالا در لحظه‌ی اکنون جاری است.
۱۰. فلسفه «فنا»: حذفِ توهمِ جدایی
برفشان چندانکه ما افشانده گردیم از وجود / تا که هر قاصد بیابد در فنا مقصود را
افشانده شدن از وجود: بزرگ‌ترین مانعِ رسیدن به حقیقت، وجودِ یک دیوارِ نامرئی به نامِ «منِ جداگانه» است. تا وقتی فکر می‌کنی یک فردِ مستقل هستی که باید به خدا برسی، در توهمی.
فنا: به معنای نابودی نیست، بلکه به معنای بیدار شدن از خوابِ فردیت است. وقتی قطره میفهمد که اصلاً قطره‌ای جدا از دریا نبوده و خودش همان دریاست، به «فنا» رسیده و در همین نقطه، تمامِ جست‌وجوها (قاصد) به هدفِ نهایی (مقصود) می‌رسند.
۱۱. انسان به مثابهِ آینه‌ی بی‌غبارِ هستی
همچو آبی دیده در خود آفتاب و ماه را / چون ایازی دیده در خود هستی محمود را
آبِ زلال: ذهنِ ساکت و بدونِ موج. تا وقتی آبِ ذهن با امواجِ افکار، قضاوت‌ها و ترس‌ها متلاطم است، تصویرِ حقیقت در آن شکسته و نامفهوم است. وقتی ذهن ساکت شود، بی‌نهایتِ هستی (آفتاب و ماه) در آینه‌ی کوچکِ وجودِ انسان بازتاب پیدا میکند.
ایاز و محمود: دیگر دو نفر وجود ندارند؛ عاشق (ایاز) آن‌قدر از خود خالی شده که وقتی به درونِ خود نگاه میکند، فقط وجودِ معشوق (محمود) را می‌بیند. جست‌وجوگر و جست‌وجوشده یکی می‌شوند.
۱۲. طلوعِ آگاهی از دلِ تاریکیِ ماده
شمس تبریزی برآر از چاه مغرب مشرقی / همچو صبحی کاو برآرد خنجر مغمود را
چاهِ مغرب: «مغرب» محلِ غروب و تاریکی است و در فلسفه اشراق، نمادِ عالمِ ماده، جسم و ناخودآگاهِ تاریکِ انسان است. «چاه» نیز نمادِ سقوط و اسارتِ روح در این جهانِ مادی است.
برآوردنِ مشرق از مغرب: اوجِ هنرِ آفرینش این است که خورشیدِ حقیقت (مشرق)، نه از آسمان، بلکه از عمقِ همین جسم و زندگیِ مادیِ انسان طلوع کند.
خنجرِ مغمود (شمشیر در نیام): حقیقت و نورِ الهی بیرون از ما نیست؛ مثل تیغی برنده در غلافِ جسم و ذهنِ ما پنهان شده است. لحظه بیداری، لحظه‌ای است که این تیغِ نورانی از غلاف بیرون کشیده میشود و یک‌باره تمامِ پرده‌های تاریکی و توهم را می‌شکافد.
وکیل در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۳۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۴:
دل بدان رود گرامی چکنم گر ندهم ، مادر دهد ندارد هنری بهتر ازین
به نظر می‌رسد این بیت اشاره به داستان حضرت موسی دارد که خداوند به مادرش وحی نمود که موسی را در صندوقچه ای بگذار و آن را در رود نیل رها کن و علیرغم آنکه مادر موسی فرزندش را بسیار د‌وست داشته و از عاقبت کار نگران است ولی چاره ای ندارد و میبایست به فرمان خدا ، موسی را در نیل رها کند هر چند آن فرزند موسی باشد و روزگار فرزندی بهتر از او بوجود نیاورده باشد
استاد.میراحمدی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۰۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۱:
«سلطان کجا عیش نهان با رند بازاری کند»
سلطان نماد بزرگی ،بی نیازی و اقتدار
رندبازاری نماد خواری و کوچکی و بی ارزشی
عیش نهان یعنی توجه خاص
آن نوع عنایت و رحمت خاصذهن مخاطب میفهمد که سلطان چه ویژگی‌هایی دارد
و رند بازاری چه خصوصیاتی دارد
دیگر لازم نیست شاعر بگوید خدایا تو بزرگی و من خوار و کوچک هستم و قضیه را طول و تفصیل بدهداما
اصل سخن من اینها نیست
یک نکته بسیار ظریف دارد این بیت که تا آخر دنیا هم کسی نمی‌فهمد و پیش ازین هم کسی درنیافته است !😅
ببینید یک سلطان گاهی از کوچه و بازار رد میشود با خدم و حشم و در میان راه نگاهی هم به مردم کوچه و بازار می اندازد و آستینی هم می افشاند و سکه ای هم بذل و بخشش میکنداما این عیش نهان نیست
شاعر میگوید چنین سلطانی با چنین مرتبه ای با من بی سر و پا عیش نهان و دیدار خصوصی ندارد!سلطان من رند بازاری را شاید در کوچه و بازار ببیند ،اما به بارگاهش راه نمیدهد
شعر حافظ چنین ریزه کارهایی دارد
حالا شما بگردید در تمام کتابهای شرح حافظ کسی به این نکته اشاره کرده است ؟
بدون شک خیراز آن کتاب چاپی تا این شرح‌های وب سایتی هیچکس اشاره نکرده.
البته اشکالی ندارد...
فهمیدن اینها نکته سنجی بسیار میخواهد😅
اینها را در هیچ دانشگاهی هم یاد دانشجو نمی‌دهند
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۲۳ در پاسخ به رضوان دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۶:
ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۲۳ در پاسخ به فاطو دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۶:
ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۱۷ در پاسخ به امسا دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۷:
ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۱۱ در پاسخ به علا دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۸:
ازدقت نظر ولطف شما سپاسگزارم کاملا درست می فرمایید. 🙏🌹
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۰۲ در پاسخ به فرید وحدت دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۰:
ازدقت نظر ولطف ومحبت شماسپاسگزارم حق مطلب را به زیبایی اداکردید. 🙏🌹
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۵۹ در پاسخ به حمید دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۰:
ازلطف ومحبت شماسپاسگزارم🌹🙏
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۵۹ در پاسخ به دچار .... دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۰:
ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏
سیدعلی (رضا) ساقی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۵۸ در پاسخ به فاطمه دِل سَبُک (مهر۱۳۲۵ - تیر۱۴۰۲/یزد) دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۰:
ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏
سیدمحمد جهانشاهی در ۲ روز قبل، پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۴۱ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۷:
بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۷
ندیدم مهرَبان، دلهایِ از انصاف خالی را
ز حیرت بر شکستِ رنگ بستم، عَجزنالی رافروغِ صبحِ رحمت، طالع است از رویِ خوشخویی
ز چین بر جِبهه لعنت می‌کَشد خط، بد خصالی راپَرِ پروازِ آتش، خانه سوزِ عافیت باشد
ز خاکستر طلب کن، راحتِ افسرده بالی راجهان در گَردِ پستی، منظرِ جمعیّتی دارد
ز عبرت مغربی کن، طاقِ ایوانِ شُمالی رانظرها ذرهٔ خورشید حسنَند، ای حیا رَحمی
مگَردان محرمِ آن جلوه، آغوشِ نهالی راعیان است از شکستِ رنگِ ما، وضعِ پریشانی
چه لازم شانه کردن، طرّهٔ آشفته حالی راخزان اندیشی، از فیضِ بهارَت بیخبر دارد
جنون تاراجِ مستقبل مَگردان، نقدِ حالی راخُمستانِ جنونَم، لیک از شرمِ ضعیفیها
نیازِ چشمِ مستی کرده‌ام، بی‌اعتدالی راتمیزِ خوب و زشت، از فیضِ معنی باز می‌دارد
تماشا مشربی، آیینه کن بی‌انفعالی رابه این خجلت، که چشمَم دور از آن در خون نمی‌بارد
عرَق خواهد دمانید از جبینَم، بَرشِکالی راسرِ بی‌مغز، لوحِ مشقِ ناخن می‌سزَد بیدل
توان طنبورکردن، کاسهٔ از باده خالی را
nora در ۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۳۷ دربارهٔ عارف قزوینی » دیوان اشعار » غزل‌ها » شمارهٔ ۱۹ - وادی عشق:
شاید مورددد علاقه ترین بیت شعر در عمرم
دنبالتم که پیدات کنم. ورای این توضیحات هوش مصنوعی. بلکه درون چشم های کردبچه و پری...
سیدعلی (رضا) ساقی در ۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۵۹ در پاسخ به تماشاگه راز دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۴:
ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏
سیدمحمد جهانشاهی در ۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۵۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۹: