افسانه چراغی در ۵ روز قبل، یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۱:۰۳ دربارهٔ رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۳۵ - جشن مهرگان:
ملحم: نوعی جامه ابریشمی
دکتر حافظ رهنورد در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۱۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۱:
این غزل از غزل‌های مهم خواجه است؛ چراکه در آن از مانیفست رندی که اساس فلسفه‌ی مختص خودش است، حرف زده. رند مست،عاشق،پرمهر و دیوانه است (دربرابر عقل خشک زاهد) و راستی و صدق را سرلوحه‌ی رفتار خود قرار می‌دهد.
مهدی در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۱۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۴:
دوستان عزیزی که در این برنامه شرکت میکنند اگر هم اشتباهاتی در بیان نظرات داشته باشند مایه افتخارند که در این دنیای وانفسا بجای رفتن در کانالهای غرض ورز به اینجا امده و تلاششان در این است که با قدم برداشتن در را خدا به خود سازی پرداخته تا بتوانیم همگام با قوانین حاکم بر خلقت و زنده شدن به خدا بتوانیم جلوه گر واقعی عظمت خدا بوده، همانند همه مخلوقات جهان، همراه با انها برای خدا و عظمتش جلوه گری نماییم.
اما در مورد پیر بودن جهان و اشاره به بی بنیادی باید گفت که انچه در این جهان غیر خدایی است و عشق به انها ما را از راه خدا دور میکند، مانند پول پرستی، بت پرستی، بت سازی و عاشق شدن به چیزهای غیر خدایی ، عشق غیر خدایی را این جهان نخواهد پذیرفت و فرهاد کشی خواهد کرد.
در مورد عرقچین هم حافظ از باد شبگیر میخواهد پیامی از معشوق بیاورد تا بتواند عرقی که از هجر معشوق چون اتش عرقش را در اورده برچیند. باد هم صفت خنک کنندگی دارد و هم برچیدن و خشکانده عرق آنهم بادی که پیام آور باشد.
ابراهیم احمدی در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۲۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۲ - داستان آن پادشاه جهود کی نصرانیان را می‌کشت از بهر تعصب:
در نگاه ظاهرگرایانه، این داستان تمثیلی از تعصب است؛ اما در سلوک عرفانی (عین‌القضاتی و ابن‌عربی)، حکمت اشراقی و متعالیه، و نظام رمزشناسی (Symbolism) مولانا، این ابیات نقشه‌ای از تجلی، هبوط، و ساختار آگاهی انسان است.
در ادامه، رمزگشایی بند به بند و بدون حذف هیچ نکته‌ای، از ساحت ظاهر به باطنِ باطن (تاویل) تقدیم می‌شود:
۱. شاه جهود و عیسی؛ تقابل «نَفْس اماره» و «عقل قدسی» (تاویل انفسی)
در تفکر تاویلی، قصه‌های بیرونی همگی در درونِ یک انسان رخ می‌دهند (سلوک انفسی).
شاه ظلم‌ساز جهود: نماد «نَفْسِ کُلّیِ هبوط‌کرده در مرتبه امّارگی» یا همان «وهمِ حاکم بر وجود انسان» است. ویژگی یهود در ادبیات نمادین مثنوی، جمود بر ظاهر، مادی‌گرایی محض، و دلبستگی به کثرت است. شاه، آن ساختار روانیِ منجمدی است که تمایل دارد پادشاهیِ روانی انسان را در انحصار خود نگه دارد.
عیسی (ع): نماد «روح قدسی» و «نَفْسِ مطمئنه» است. عیسی مسیح، تجلی نفخه‌ی الهی است که مرده زنده میکند.
نصرانی‌گدازی: شاه با کشتن مسیحیان، در واقع دست به «سرکوب آگاهی الهی» در وجود خود می‌زند. نفس اماره برای بقای خود، باید هرگونه جلوه و بیداریِ روانی و معنوی (مسیحیت درون) را ذوب و نابود کند.
۲. عهد عیسی و یکی بودن با موسی؛ ساحت «عین‌الجمع» و حقیقت محمدیه
عهد عیسی بود و نوبت آن او / جان موسی او و موسی جان او
فلسفه ولایت و نبوت (حقیقت محمدیه): از منظر عرفان ابن‌عربی، حقیقتِ همه پیامبران یک نور واحد است که همان «حق یا حقیقت محمدیه» است. تغییر دوران‌ها (عهد عیسی، عهد موسی) تنها تغییر در «مظاهر و قابلیات زمانه» است، نه در «ظاهر».
ساحت وحدت و عین‌الجمع: عبارت «جان موسی او و موسی جان او» اشاره به فناء فی الله و ساحت وحدتِ مطلق دارد. در این مرتبه، نام‌ها (موسی و عیسی) فاقد هویتِ غیریت هستند. آن‌ها دو پنجره به یک آفتابند. کسی که میان دو پیامبر، دو مذهب حق، یا دو جلوه از حقیقت خط‌کشی میکند، هنوز در بندِ کثرتِ خلقی است و به وحدتِ حقّی نرسیده است.
۳. شاه احول؛ نماد «فلسفه ثنویت» و «کثرت‌بینی در عینِ توحید»
شاه احول کرد در راه خدا / آن دو دمساز خدایی را جدا
احولی یا دوبینی فلسفی (شِرک خفی): شاه ادعای توحید دارد (در راه خدا کار میکند)، اما چشمِ باطنش چپ (احول) است. این بزرگ‌ترین فاجعه‌ی معرفت‌شناختی است: «شرک در جامه توحید». در فلسفه عرفانی، شرکِ جلی (بت‌پرستی) آشکار است، اما شرکِ خفی این است که انسان گمان کند پدیده‌های عالم (مانند موسی و عیسی، یا خیر و شر) مستقل از اراده واحد حق، دارای دو ریشه جداگانه‌اند. شاه احول، نمادِ نظام‌های فکریِ ثنوی‌نگر (Dualistic) است که عالم را به دوقطبی‌های متخاصمِ دائمی تقسیم میکنند و متوجه اتصالِ پنهانیِ اضداد در اُم‌الکتاب نیستند.
۴. تمثیل شیشه و استاد؛ هبوط از «وحدت» به «کثرت» و شکستنِ آینه هستی
این تمثیل، یک دوره فشرده از نظریه تجلی (Emanation) و معرفت‌شناسی است:
شیشه واحد: نماد «وجود واحد حق» یا «صادر اول» است که یکپارچه، شفاف و بی‌رنگ است.
استاد: نماد «پیر طریقت، عقل فعال، یا مرشد الهی» است که به وحدت رسیده و جهان را آن‌گونه که هست (یکپارچه) می‌بیند.
افزون‌بین مشو: نهی از تکاثر و کثرت‌بینی است. در فلسفه اشراق، کثرت یک امر عَرَضی و اعتباری است، نه حقیقی.
فرمانِ «زان دو یک را در شکن»: این یک استراتژیِ درمانی و معرفتی از سوی استاد است. استاد برای اثباتِ توهمی بودنِ کثرت، به شاگرد فرمان می‌دهد که یکی از آن دو را نابود کند.
چون یکی بشکست هر دو شد ز چشم: این بیت از نظر فلسفی مبهوت‌کننده است. وقتی شیشه توهمیِ دوم شکسته می‌شود، شیشه اول هم غیب می‌شود! چرا؟ چون در عالم واقعیت، فقط یک شیشه وجود داشت. وقتی شاگرد ضربه را زد، شیشه واقعی را شکست؛ در نتیجه آن تصویرِ توهمیِ دوم که معلولِ کج‌بینی چشم او از روی شیشه اول بود نیز هم‌زمان نابود شد. تاویل: وقتی انسان حقیقت را به بهانه فرعیات یا تعصبات می‌شکند، کل معرفت و دین‌داری از کف او می‌رود؛ او می‌خواست دشمنِ حقیقت (عیسی از نظر شاه) را بشکند، اما با شکستن او، حقیقتِ خودش (دین موسی) را هم نابود کرد.
۵. روان‌شناسیِ فلسفیِ سقوط؛ خشم، شهوت، غرض و رشوت
مولانا در این بخش، مکانیسمِ دقیقِ چگونگیِ تبدیلِ «نورِ عقل» به «ظلمتِ وهم» را با اصطلاحات دقیق فلسفی و عرفانی تبیین میکند:
خشم و شهوت مرد را احول کند / ز استقامت روح را مبدل کند:
در حکمتِ صدرایی و مشاء، روح دارای قوای عاقله، غضبیه و شهویه است. اگر قوای غضبیه (خشم) و شهویه (میل) بر عاقله سیطره یابند، «حرکتِ جوهریِ روح» رو به سقوط می‌رود. «استقامت» یعنی حرکتِ مستقیمِ روح به سمتِ کمال مطلق (توحید). خشم و شهوت، محورِ مختصاتِ آگاهی را کج میکنند و روح را دچار «استحاله» یا قلبِ ماهیت (مبدل شدن) می‌نمایند. انسانِ خشمگین یا شهوت‌ران، دیگر جهانِ عینی را نمی‌بیند، بلکه جهانِ فرافکنی‌شده‌ی خشم و شهوتِ خود را تماشا میکند.
چون غرض آمد هنر پوشیده شد / صد حجاب از دل به سوی دیده شد:
غرض (Subjectivity / سوگیری نفسانی): در معرفت‌شناسی عرفانی، غرض بزرگ‌ترین «حجابِ معرفتی» است. حقیقت، عریان است؛ اما وقتی ناظر دارای «غرض» (منفعت، کینه، حب و بغض شخصی) باشد، میانِ «دل» (محل درک شهودی) و «دیده» (ابزار مشاهده حس و عقل) صدها لایه از توهم و حجاب تنیده می‌شود. در این حالت، علمِ انسان تبدیل به «جهلِ مرکب» می‌شود؛ یعنی صفتِ پاکِ پدیده‌ها (هنر) پشتِ غرضِ ناظر پنهان می‌گردد.
چون دهد قاضی به دل رشوت قرار / کی شناسد ظالم از مظلوم زار:
قاضی درون: نماد «عقلِ ممیّز» یا همان قوه حاکمه و وجدان انسان است.
رشوت باطنی: رشوه در اینجا صرفاً پول نیست؛ بلکه «لذت‌های وهمی، تاییدهای نفسانی، و منافعِ صیانت از خود (Self-preservation)» است. وقتی عقلِ انسان از نفسِ اماره رشوه می‌پذیرد تا کارهای او را توجیه کند، قدرتِ تمیز (فرقان) را از دست می‌دهد. در این حالت، سیستمِ اخلاقی انسان واژگون شده و او بی‌رحمانه‌ترین کارها (ظلم) را عادلانه (حق) می‌پندارد.
۶. حقد جهودانه؛ کینه به مثابه منبعِ هستی‌شناختیِ کوررنگیِ معنوی
شاه از حقد جهودانه چنان / گشت احول کالامان یا رب امان
صد هزاران مؤمن مظلوم کشت / که پناهم دین موسی را و پشتحِقدِ جهودانه: کینه و حسادتِ ذاتی، غلیظ‌ترین نوع حجابِ ظلمانی است. این حقد، آگاهیِ شاه را به قدری تاریک میکند که او دچار «کوررنگیِ معنوی» می‌شود. او در ساحتِ پارادوکسیکالِ وهمِ خود گم می‌شود:
پارادوکسِ سلوکِ معکوس: شاه صد هزار مؤمن را قربانی میکند تا از دینِ موسی پناه و پشتی بسازد؛ غافل از اینکه حقیقتِ دینِ موسی، همان نوری است که در دلِ آن مظلومان (مسیحیان) جاری است. او با دستِ خود، حقیقتی را که ادعای پرستش آن را دارد، سر می‌برد. این بالاترین مرتبه تعلیق و سرگردانی انسان در عالم «حجاب‌های متداخل» است که مولانا از آن به خداوند پناه می‌برد (کالامان یا رب امان).
نمودار تاویلی هبوط آگاهی در این ابیات
این ابیات، فرآیندِ «انحطاطِ امرِ قدسی در ذهنِ انسانی» را نشان می‌دهد. پادشاهِ جهود، داستانِ همه انسان‌هایی است که به جای فناء در حق و رسیدن به ساحتِ بی‌رنگی (وحدت)، خدا و دین را به ابزاری برای صیانت از مرزهای خودخواهی، تعصب و نَفْسِ خود (کثرت) تبدیل میکنند و در این مسیر، آینه را می‌شکنند، به این خیال که دارند تصویرِ زشتِ روی خودشان را نابود میکنند.
گردآفرید در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۱۹ در پاسخ به به دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۰:
اگه اشتباه نکنم اذرگشنسب برای ارتشیان بوده نه شاه و ارتشیان
خاک پای حافظ در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۳۳ در پاسخ به روفیا دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۹۳:
بانو روفیا سالهاست در به در و شیدای پیدا کردن شما هستم...لطفاااا یک التفات به حقیر بفرمایید...آدرس تلگرام من alief1359@
خواااااهش عاجزانه
مهدی در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۲۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۴:
همینقدر که دوستان عزیزی مانند شرکت کنندگان در این برنامه وقتشان را صرف پویندگانی چون حافظ پویندگان قوانین حاکم برخلقت و نزدیکی و زنده شدن به خدا کرده اند مایه افتخار و امید است که دوستانی مانن این شرکت کنندگان را هم میتوان یافت. احترام به این عزیزان واجب اگر چه اشتباهاتی در درک مطالب داشته باشند. در این دنیای وانفسا همدیگر را داشته باشیم.
اما در مورد بی بنیادی جهان پیر باید گفت انچه از این جهان که ضد خدایی باشد و در ذهنمان جا بگیرد عشق به پول، عشق هایی که ضد خدایی باشت عشق به بتهای جهانی ساخته در ذهن را این جهان اقدم میزداید تا مارا به راه راست و خدایی رهنمود باشد.
حافظ انچنان در هجران اتش عشق به معشوق عرقش در امده که از باد شبگیر میخواهد پیغامی از معشوق برساند تا این عرقها برچیده شود. وزش باد هم کمک به برچیدن و خشک کردن عرق میکن.
Fateme Zandi در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۳۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۶۸ - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادی:
به نام حضرت دوست
شرح ابیات
استاد ارجمند
جناب آفای کریم زمانی
مثنوی معنوی مولوی
خلاصه حکایت وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادی
بلالِ حبشی هنگامی که بر اثرِ ضعفِ مزاج مانند هلالِ ماه ، لاغر و نزار شده بود . در آستانۀ مرگ قرار گرفت . همسرش از دیدن این منظرۀ غم انگیز گریست و گفت : واویلا که مرگت فرا رسیده . بلال گفت : غم مدار که اینک وقتِ شادمانی است نه اندوه . ....
بیت 3517
چون بِلال از ضعف شد همچون هِلال / رنگِ مرگ افتاد بر رویِ بِلال
همینکه بلال از ضعف مانند هلالِ ماه ، لاغر شد . آثارِ مرگ در چهره اش نمایان گردید .
بیت 3518
جفتِ او دیدش ، بگفتا واحَرَب / پس بِلالش گفت : نه نه واطَرَب
وقتی که همسرش او را در این حال دید گفت : اندوها ، عجب مصیبتی ، بلال به او گفت : نه نه ، این حرف را مگو بلکه بگو : به به ، چه شادی و طربی . [ واحَرَب = کلمه ای است که در عزای مُردگان و برای ابراز ناراحتی گویند . حَرَب به معنی هلاکت و نابودی است ]
بیت 3519
تا کنون اندر حَرَب بودم ز زیست / تو چه دانی مرگ چون عیش است و چیست ؟
من تا کنون با زندگانی دنیویم در ستیز و ناراحتی بودم ، تو چه می دانی که مرگ چیست و چه خوشی و لذّتی دارد .
بیت 3520
این همی گفت و ، رُخَش در عینِ گفت / نرگس و گلبرگ و لاله می شکفت
بلال این سخنان را می گفت و در عین حال ، چهره اش مانند گلِ نرگس و برگِ لطیفِ گل و لاله از هم می شکفت .
بیت 3521
تابِ رُو و چشمِ پُر انوارِ او / می گواهی داد بر گفتارِ او
روشنی و درخشندگی چهرۀ بلال و چشمانِ پُر نورش ، گفتارِ او را تصدیق می کرد .
بیت 3522
هر سیه دل می سیه دیدی ورا / مردمِ دیده ، سیاه آمد چرا ؟
اشخاصی که دارای قلبی سیاه و کدر بودند . بلال را سیاه می دیدند یعنی او را به جهتِ پوستِ سیاهش موردِ تحقیر قرار می دادند . این نادان ها مگر نمی دانستند که مردمکِ چشم واقعاََ چرا سیاه است ؟ [ مردمک چشم نیز سیاه است ، امّا این سیاهی از شأن و قدرِ آن نمی کاهد چرا که محلِ نور و بینایی است پس هر سیاهی مطلقاََ زشت و ناپسند نیست . ]
بیت 3523
مردمِ نادیده باشد رُو سیاه / مردمِ دیده بُوَد مرآتِ ماه
انسان های فاقدِ بصیرت ، رسوا و روسیاه هستند امّا مردمِ با بصیرت که در حکمِ مردمکِ چشم اند ، آیینۀ ماه هستند . یعنی مظهرِ اسماء و صفاتِ حضرتِ حق اند . ( مِرآت = آیینه ) [ ابن عربی در فصوص الحکم ، فص آدمی ، انسانِ کامل را مردمکِ چشمِ حق می شمرد . رجوع شود شرح بیت 1 دفتر اوّل ]
بیت 3524
خود که بیند مردمِ دیدۀ تو را / در جهان ، جز مردمِ دیده فزا ؟
مردمکِ چشمِ تو را در این دنیا چه کسی می تواند ببیند ، جز آن کسی که دیده ای بصیر دارد ؟ [ یعنی در این دنیا هر کسی نمی تواند حقیقتِ انسانِ کامل را مشاهده کند مگر اهلِ بصیرت ، بلال نیز یکی از مصادیقِ انسانِ کامل بود . ]
بیت 3525
چون به غیرِ مردمِ دیده ش ندید / پس به غیرِ او که در رنگش رسید ؟
از آنرو که حقیقتِ باطنی را بلال کسی جز مردمکِ چشم بصیر ندید . پس بجز دیدۀ بصیر چه کسی چه کسی حقیقت او را دیده است ؟ [ طبق قرینۀ مقامیه در اینجا مراد از « مردم دیده » حضرت نبی اکرم (ص) است . از این حیث که آن حضرت مصداقِ عالی و حقیقی انسانِ کامل بوده است یعنی هیچکس به اندازۀ آن حضرت به حقیقتِ بلال واقف نشد . ]
بیت 3526
پس جز او جمله مُقَلّد آمدند / در صفاتِ مردم دیدۀ بلند
پس غیر از مردمک چشم ( منظور حضرت نبی اکرم (ص) است ) باقی مردم در برخورد با انسان کامل از روی تقلید عمل می کنند نه از روی تحقیق .
بیت 3527
گفت جفتش : اَلفِراق ای خوش خِصال / گفت : نه نه ، اَلوِصال است ، اَلوِصال
وقتی که همسرِ بلال او را در حال دید گفت : ای کسی که دارای اخلاقِ پسندیده ای هستی ، هنگام جدایی و فِراق فرا رسیده . بلال گفت : نه نه ، این فِراق نیست بلکه وصال است ، وصال . [ زیرا با عُروضِ مرگ ، آدمی به اصلِ خود باز می گردد . ]
بیت 3528
گفت جفت : امشب ، غریبی می روی / از تبار و خویش ، غایب می شوی
همسرش گفت : امشب به دیار غربت رهسپار می شود و از قوم و خویشت غایب می شود .
بیت 3529
گفت : نه نه ، بلکه امشب جانِ من / می رسد خود از غریبی در وطن
بلال گفت : نه نه ، اینطور نیست بلکه امشب جانِ من از دیارِ غربت به وطن اصلی خود باز می گردد . [ نای جدا افتاده از نیستان حقیقت به اصل خود می پیوندد . ]
بیت 3530
گفت : رویت را کجا بینم ما ؟ / گفت : اندر حلقۀ خاصِ خدا
دوباره همسرش گفت : رخسارۀ نورانی تو را باید در کجا ببینیم ؟ بلال گفت : در جمعِ خاصّانِ الهی .
بیت 3531
حلقۀ خاصش به تو پیوسته است / گر نظر بالا کنی ، نه سویِ پَست
اگر چشم به مراتب بالای جهان هستی بدوزی و به مراتبِ پایین نگاه نکنی خواهی دید که تو نیز جزو آن جمعِ خاصّانِ الهی هستی .
بیت 3532
اندر آن حلقه ز ربّ العالمین / نور می تابد چو در حلقه نگین
در آن جمعِ خواص ، از بارگاهِ الهی انواری در آن جمع می تابد مانند درخشیدن نگین در حلقۀ انگشتری .
بیت 3533
گفت : ویران گشت این خانه ، دریغ / گفت اندر مَه نگر ، منگر به میغ
همسرش باز گفت : افسوس که این خانه ویران گشت یعنی افسوس که جسمِ تو به زودی فانی می گردد . بلال گفت : تو به ماه نگاه کن نه به جسم که مانندِ ابرِ تیره مانع از تابش انوار روح می گردد .
بیت 3534
کرد ویران تا کُند معمورتر / قومم اَنبُه بود و ، خانه مُختَصَر
بلال گفت : حال من به این می ماند که مثلاََ کسی خانواده پُر عائله ای دارد در حالی که خانه اش تنگ و کوچک است . امیرِ شهر می آید و از روی لطف خانه اش را ویران می کند تا به جای آن خانه ای وسیعتر بَنا کند . [ همینطور حضرتِ شاهِ وجود به زودی خانۀ حقیر جسمِ مرا ویران می کند تا عائلۀ من که همان قوای روحانی من است به منزلِ فراخ و بیکران عالمِ ملکوت منتقل شود . ]
شرح جامع مثنوی معنوی – دفتر سوم – تالیف کریم زمانی – انتشارات اطلاعات
سیدمحمد جهانشاهی در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۴۴ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۲۶:
نه بوده و نه نابود ،
ابراهیم احمدی در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۲۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۲:
به آبِ روشنِ می، عارفی طهارت کرد / عَلَی الصَّباح، که میخانه را زیارت کرد
این بیت درباره «فروپاشیِ چارچوب‌های اعتباری ذهن» است. «آب» نمادِ پاک‌کنندگیِ قراردادی و بیرونی است، اما «مِی» نمادِ آگاهیِ شهودی و شورِ هستی است. حافظ می‌گوید عارفِ حقیقی کسی است که در «علی‌الصباح» (لحظه بیداریِ روح و خروج از خوابِ غفلت)، درونِ خود را از تمام تعصبات، کلیشه‌ها و دانسته‌های ذهنی پاک میکند. «میخانه» در اینجا جغرافیایِ بی‌نام‌ونشانی است؛ یعنی همان بُعدِ پنهانِ وجودِ انسان که از قضاوت‌های جامعه آزاد است. عارف به این درک می‌رسد که برای لمسِ حقیقت، باید ابتدا از قالب‌های تحمیلی جامعه شسته شود.
همین که ساغرِ زَرّینِ خور، نهان گردید / هِلال عید به دورِ قدح اشارت کرد
این بیت از یک «رویدادِ وجودی و درونی» پرده برمی‌دارد. خورشید با نورِ تیزِ خود، نمادِ «عقلِ استدلالی، روزمرگی و منِ ذهنی» است که همه چیز را تفکیک میکند. غروبِ خورشید یعنی خاموش شدنِ این عقلِ پر سر و صدا. به محضِ اینکه این عقلِ حساب‌گر پنهان می‌شود، «هلال عید» (نمادِ شهود، زیبایی و گشایشِ روحی) سرازیر می‌شود. انحنایِ ماهِ عید در افق، نشانه و اشارتی است به اینکه کلِ جهان هستی ساختاری دایره‌وار (به دورِ قدح) و مبتنی بر شادی دارد. حافظ می‌گوید نظامِ آفرینش طوری طراحی شده که انسان را پس از دوره‌ای از سختی و تنش، به سکوت، آرامش و مستیِ درونی هدایت کند.
خوشا نماز و نیازِ کسی که از سرِ درد / به آبِ دیده و خونِ جگر طهارت کرد
این بیت نگاهی کاملاً اگزیستانسیال به حقیقتِ عبودیت دارد. حافظ مرزِ میانِ «تکلیفِ ظاهری» و «زیستِ اصیل» را مشخص میکند . نمازی که از روی عادت یا ترس خوانده شود، یک نمایشِ مکانیکی است. اما «درد» همان نقطه‌ای است که انسانِ سطحی را به انسانی عمیق تبدیل میکند . «آب دیده» (شکستگیِ کبر و غرور) و «خون جگر» (رنجِ صیقل خوردنِ جان) مایعاتِ حقیقیِ طهارت هستند . تا زمانی که انسان در آتشِ رنج‌های بزرگِ زندگی نسوزد و منیّتِ او ذوب نشود، هرگز به پاکیِ باطنی و ارتباطِ خالصانه با مبدأ هستی دست نخواهد یافت .
امام خواجه، که بودش سرِ نمازِ دراز / به خونِ دخترِ رَز، خرقه را قِصارت کرد
«امام خواجه» نمادِ «نهادِ قدرت، منِ برترِ دروغین و عقلِ جزئی» است که میخواهد با رفتارهایِ طولانی و حساب‌شده (نمازِ دراز)، کنترلِ همه‌چیز را به دست بگیرد و بی‌نقصیِ خود را اثبات کند. اما حافظ رازی مگو را فاش میکند: این عقلِ خشک و متظاهر در خلوتِ خود، طعمِ شکست را چشیده است. او مجبور شده برای نجاتِ خود از جمود و خشکی، خرقه‌اش (پوستۀ سختِ ادعاهایش) را با «خون دختر رز» (شرابِ پرجذبۀ عشق و تسلیم) شستشو دهد. این بیت یعنی: هیچ ساختارِ انسانی و عقلانی نمی‌تواند در برابرِ کششِ نیرومندِ حقیقت و عشق مقاومت کند؛ حتی مغرورترین‌ها هم در پنهان، محتاجِ این مستی هستند.
دلم ز حلقۀ زلفش به جان خرید آشوب / چه سود دید؟ ندانم، که این تجارت کرد
این بیت تجسمِ کاملِ «قمارِ عاشقانه و اگزیستانسیال» است. «زلفِ یار» نمادِ کثرت، پیچیدگی و طوفان‌هایِ پیش‌بینی‌نشدۀ زندگی است. عقلِ ابزاریِ انسان که کارش محاسبۀ «سود و زیان» است، این معامله را حماقت می‌داند. اما «دل» با شجاعتِ تمام، امنیتِ سطحی را رها کرده و آشوب را آغوش می‌کشد. حافظ با گفتنِ «ندانم»، عقل را تحقیر میکند؛ یعنی سودِ این معامله مادی و قابلِ شمارش نیست. سودِ این تجارت، رشدِ ابعادِ وجودیِ انسان، بیدار شدنِ جان و رسیدن به خودِ اصیل در دلِ طوفان‌هاست.
اگر امامِ جماعت طلب کند امروز / خبر دهید که حافظ به می طهارت کرد
این بیت به معنایِ «گذرِ کامل از دوگانگی‌های اعتباریِ جهان مادی» (مانند پاک و نجس، کفر و ایمان، زاهد و فاسق) است. حافظ با فرستادنِ این پیغام به امامِ جماعت (نمادِ قانون‌گذارِ جامعه)، اعلام میکند که من از مرزِ قضاوت‌های شما عبور کرده‌ام. وقتی عارف به شهودِ باطنی می‌رسد، می‌بیند که تمامِ عالم تجلیِ یک حقیقت است و شرابِ معرفت، نه‌تنها نجس نیست، بلکه پاک‌کنندۀ اصلی است. این بیت اعلامِ استقلالِ روحیِ انسانِ آزاد است که دیگر فریبِ نقش‌ها و نقاب‌های اجتماعی را نمی‌خورد و در اصالتِ محضِ خود زندگی میکند.
دکتر صحافیان در ۵ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲:
در دار بافندگی چشمم، چهره زیبایت را نقاشی کردم. آری چون تو معشوقی به این زیبایی ندیدم و نشنیدم(خانلری:خیال روی تو)
۲- در شوق رسیدن به تو چون باد شمال به سویت روان هستم، ولی به گرد قامت زیبا و خرامانت نرسیدم.
۳- در شب موهایت امید از روز عمر بریدم. به طمع رسیدن به شراب دهانت، از آرزوهای دلم گسستم(ایهام‌ها:عمر: به درازی زلف- دور:دوره و گردی دهان-کام: دهان)
۴- برای اشتیاق به چشمه شیرین دهانت،چه اشک‌ها می‌ریختم در حالی‌که از لبان یاقوتی می‌فروش تو، چه فریب‌هایی می‌خوردم(خانلری: ز شوق)
۵- و تو با غمزه و ناز چه تیرها بر دلم انداختی و من در سر کویت، چقدر بار اندوه عشق کشیدم.
۶-ای نسیم صبح! با خود غبار کویش را بیاور، که بوی خون دل مجروحم را از آن خاک می‌شنوم.
۷-چون آهویی وحشی از آدمیان بریدم و این گناه چشمان سیاه و گردن دلپسندت بود که مرا شیفته و بی‌خود کرد.
۸- از غم عشق، چون غنچه در خود پیچیدم که از کویش نسیمی بر من عبور کرد و من به شوق این بوی، پرده بر دل خونینم بریدم(ایهام به شکوفایی)و رازهای خویش آشکار نمودم(پیچیدگی‌ها و ظرافت‌ها به سبک هندی و بیدل دهلوی نزدیک می‌شود)
۹- سوگند به خاک پای و روشنایی چشم حافظ(برگرفته از آن خاک)، که بدون چهره جان‌فزایت، نوری در چشمم نیست.
آرامش و پرواز روح
بهرام خاراباف در ۶ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۴:۵۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۱۷:
کالامان=که اَلْ اَمان=بانگ‌بزن که امانم بدهید
ناشناس در ۶ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۱:۵۷ در پاسخ به نا آشنا دربارهٔ شیخ محمود شبستری » گلشن راز » بخش ۱ - دیباچه:
(گفتار شما در هیچ آزمایشگاهی قابل آزمایش نیست،)
از حیرتتان حیرت کردم، ضمنا همین اصلی که بنا نهادید مبنی بر گفتاری حقیقت است که در آزمایشگاه قابل آزمایش باشد، خیال‌بافی و هپروتیسم محض است چرا که در هیچ آزمایشگاهی قابل آزمایش نیست
در اولین گام خودتان را حلق آویز کردید
هر چقدر تصور میکنم که دریای خودابطالگریتان ساحل دارد میبینم بیکران است
ملک آرشی در ۶ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۱:۴۹ در پاسخ به مجید رضایی نایب دربارهٔ خیام » ترانه‌های خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » خیام شاعر:
شعر یعنی لفاظی و فن، هنر یعنی فرم . کلاس آموزش زندگی و اخلاق نیست که. اگر بلیغ بود، ایهام و تشبیه و... زیبایی داشته باشه، تناسب واژگان و فصاحت، مهم نیست چی می‌گه، از معشوق خیالی یا عرفان یا طبیعت یا هزل.
ملک آرشی در ۶ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۱:۴۳ در پاسخ به پیمان اولادی دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۴۶:
یکم برو غزلیات سعدی و حافظ و خمسه نظامی و صائب بخوون. خود خیام هم خودش رو شاعر نمی‌دونست، چندتا رباعیه تنها، همین و بس!
مهرداد . در ۶ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۱:۲۸ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۰۵:
مصرع اول بیت سوم چه معنی دارد؟
گردآفرید در ۶ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۴۶ در پاسخ به جهن یزداد دربارهٔ سعدی » مواعظ » مثلثات:
پهلوی شیرازی نداریم که! پهلوی صفتی بوده برای زبان‌هایی که:
۱) برای مناطق پهله بودن مانند همون پنج منطقه.
۲)زبان پارسی ساسانیان پس از اسلام هم پهلوی خونده میشه.
به این زبان میگن شیرازی قدیم old shirazi که زیرمجموعه زبان پارسی هست. میتونید تو سایت گلاتولوگ دسته بندیشو ببینید.
پهلوی اون پنچ منطقه منظور زبان‌های مادی-پارتی هست. این شیرازی قدیم پارسی هست. پهلوی در اصل نام زبان پارتی بوده پس از اسلام به پارسی میانه ( پارسی ساسانیان ) هم پهلوی گفتن و اینجوری درهم امیخته شده. این زبان نامش شیرازی کهن/قدیم هست که تو گلاتلاگ زیرشاخه زبان پارسیه کنار گویش امروزی شیرازی و کازر‌ونی و بندری و ....
گردآفرید در ۶ روز قبل، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۲۷ در پاسخ به شهرام فرزانه فر دربارهٔ سعدی » مواعظ » مثلثات:
خیر، شیرازی قدیم هست که گویشی از پارسیست.
فهلوی برای مناطق اذربایجان و ری و همدان و اصفهان اینا بوده نه سرزمین پارس ( که میشه فارس، بوشهر، هرمزگان امروزی )
علیرضا آرام در ۶ روز قبل، جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۲۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۹۵:
عجب غزل وحشتناکی...
مسعود شفا در ۵ روز قبل، یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۰۲:۱۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۱: