گنجور

حاشیه‌گذاری‌های سیدمحمد جهانشاهی

سیدمحمد جهانشاهی

تاریخ پیوستن: ۱۰م مرداد ۱۴۰۱

فوق لیسانس مهندسی مکانیک 

بازنشسته تامین اجتماعی

آمار مشارکت‌ها:

حاشیه‌ها:

۱٬۴۰۱

ویرایش‌های تأیید شده:

۵۰۲


سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز شنبه، ساعت ۱۶:۲۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۴:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۴
  
 اثر دور است از این یاران، حقوقِ آشنایی را
سر و گردن مگر ظاهر کند، دردِ جدایی را

ز بی‌دردی، جهانی غافل است از عافیت‌بخشی
چه داند استخوان نشکسته، قدرِ مومیایی را

کَشاکَشها نفَس را از تعلّق برنمی‌آرد
ز هستی بگسِلم‌، کاین رشته دریابد رسایی را

ز فکرِ ما و من جَستن، تلاشِ تند می‌خواهد
مکن تکلیفِ طبع، این مصرعِ زورآزمایی را

نوایی نیست غیراز قلقلِ مینا در این محفل
نفَس یک سر رهینِ شیشه‌سازان‌ گشت، نایی را

که می‌داند تعلّق در چه غربال اوفتاد آبَش؟
وداعِ دام هم در گریه می‌آرد، رهایی را

به‌هر محفل‌ که‌ باشی‌، بی‌تحاشی چشم‌ و لب‌ مگشا
که تمکین تخته می‌خواهد، دکانِ بی‌حیایی را

ندارد زندگی ننگی، چو تشهیرِ خودآرایی
بپوش از چشمِ مردم، لکّهٔ رنگین قبایی را

طمع در عَرضِ حاجت، ذِلّتی دیگر نمی‌خواهد
گشادِ چشم‌ کرد از کاسه مستغنی‌، گدایی را

به هرجا پَرفشان باشد نفَس، صیدِ جنون دارد
نشانِ پوچ بسیار است، این تیرِ هوایی را

طریقِ امن سَر کن، وضعِ بیکاری غنیمت‌دان
که خار از دور می‌بوسد، کفِ پاکِ حنایی را

سجودی‌ می‌برَم‌ چون‌ سایه‌ در هر‌ دشت‌ و در بیدل
جبین برداشت از دوشَم، غمِ بی‌دست وپایی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز شنبه، ساعت ۱۵:۳۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۳:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۳
  
ربود از بس خیالِ ساعدِ او،  هوشِ ماهی را
نمی‌باشد خبر از شورِ دریا، گوشِ ماهی را

نفَس دزدیدنَم، در شورِ امکان ریشه‌ها دارد
زبان با موج می‌جوشد، لبِ خاموشِ ماهی را

ز دم‌سردیِّ دوران، کم نگردد گرمیِ دل‌ها
فسردن‌ مشکل است از آب‌ِ دریا، جوشِ ماهی را

حریصان را نباشد محنَت، از حمّالیِ دنیا
گرانی‌ کم رسد از بارِ دِرهَم، دوشِ ماهی را

به جای استخوان، از پیکر اینجا تیر می‌‌روید
سراغِ عافیت‌ِ کو؟ وضعِ جوشن‌پوشِ ماهی را

غریقِ وصلَم و شوق‌ِ کنار،  آواره‌ام دارد
تپیدن تا کجا وسعت دهد آغوشِ ماهی را

نصیحت‌ کارگر نبوَد، غریقِ عشق را بیدل
به دریا احتیاجِ دُر نباشد، گوشِ ماهی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫دیروز شنبه، ساعت ۱۵:۲۵ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۲:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۲
        
نباشد یادِ اسبابِ طرَب، وحشت‌گزینی را
شکستِ دامنَم بر طاقِ نسیان ماند، چینی را

ز احسانِ جفا تمهیدِ گردون، نیستم ایمن
که افغان‌کرد اگر برداشت از آهَم، حزینی را

محبّت پیشه‌ای، از نقشِ بی‌دَردی تبرّا کن
همین داغ است اگر زیبنده باشد، دلنشینی را

حسد تا کِی ؟ تعصّب چند؟ اگر دردِ دلی داری
نیازِ زاهدانِ بیخبر کن، دردِ دینی را

در این‌ گلشن چه لازم، محوِ چندین رنگ و بو بودن
زمانی جلوهٔ آیینه‌ کن، خلوت‌گزینی را

در اَقران می‌شود ممتاز، هر کَس فطرتی دارد
بلندی نشئهٔ صاحب دِماغیهاست، بینی را

شرر در سنگ، برقِ خرمنِ مردم نمی‌گردد
غنیمت می شمارد زاهدان، خلوت گزینی را

ورق گردانده است از کهنگیها، نسخه ی گردون
مگر از چشمَت آموزد، کنون سحرآفرینی را

ز دل برگشته مژگانَت، تغافل بسته پیمانَت
تبسّم چیده دامانَت، بنازَم نازنینی را

خروشِ ناتوانی می‌تراوَد، از شکستِ من
زبانِ سرمه‌آلود است مویِ خویش، چینی را

به‌ کمتر سعی، نقش از سنگ زایل می‌توان‌ کردن
ولیکن چاره نتوان یافتن، نقشِ جبینی را

نشاط اینجا بهار اینجا، بهشت اینجا نگار اینجا
تو کز خود غافلی، صرفِ عدم‌ کن دوربینی را

مجو تمکینِ عالی فطرت، از دون همّتان بیدل
ثباتِ رنگِ انجُم نیست‌، گلهایِ زمینی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۳ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۰:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۰
        
فسونِ جاه، عذرِ لنگ سازد پَرفشانی را
به غلتانی رسانَد آبِ در گوهر، روانی را

چو گل‌ در وقتِ پیری، می‌کَشی خمیازهٔ‌ حسرت
مکن ای غنچه صرفِ خواب، شبهایِ جوانی را

نباید راستی از چرخِ کجرُو آرزو کردن
مبادا با خدنگیها بدل سازد کمانی را

چه داری از وجود ای ذرّه، غیر از وهمِ پروازی
عدم باش و غنیمت‌دار، خورشید آشیانی را

غرور و فتنه‌ها در سَر، سجود و عافیت در بَر
زمین تا می‌توانی بود، مَپسند آسمانی را

شد از موجِ نفَس روشن‌، که بهرِ کِشتِ آمالَت
ز مو باریکتر، آبی‌ست جویِ زندگانی را

لب زخمم به موجِ خون، نمی‌دانم چه می‌گوید
مگر تیغِ تو دریابد، زبانِ بی‌زبانی را

سبکروحی، چو رنگ‌ِ عاشقان دارد غبارِ من
همه‌ گر زر شوَم، بر خویش نپسندم‌ گرانی را

چمن‌پردازِ دیدارم، ز حیرت چشمِ آن دارم
که چون طاووس، در آیینه‌ گیرم پرفشانی را

به مضمون‌ِ کتابِ عافیت، تا وارَسی بیدل
به رنگِ سایه، روشن‌ کن سوادِ ناتوانی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۱ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۱:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۱
  
هر کجا نسخه‌ ‌کنند، آن خطِ ریحانی را
نیست جز ناله‌ کشیدن، قلمِ مانی را

پیش از آن‌ کز دمِ شمشیرِ تو، نم بردارد
شُست حیرت، ورقِ دیدهٔ قربانی را

مَطَلب شوخیِ پرواز، ز موجِ گهرَم
به قفس کرده‌ام، امّیدِ پَرافشانی را

اشکِ ما، صرفِ تبهکاریِ غفلت گردید
ریخت این ابرِ سیَه، جوهرِ نیسانی را

جاه با بندگی، آبِ رخِ دیگر دارد
عزّت افزود ز زنّار، سلیمانی را

چشمَم از جنبشِ مژگان، به‌ شمارِ نفَس است
جلوه‌ات بُرد از این آینه، حیرانی را

دمِ تیغ تو و خورشید، به یک چشم‌ زدن
عرصهٔ صبح‌ کند، دیدهٔ قربانی را

جمع‌ گشتن، دلِ ما را به تسلّی نرساند
از گهر کیست بَرد؟  شیوهٔ غلتانی را

خلق بر وضع‌ِ جنون، محوِ نظر دوختن است
آنقدَر چاک مزن، جامهٔ عریانی را

هر که را چشم‌ در این بزم‌ گشودند، چو شمع
دید در نقش‌ِ کفِ پا، خطِ پیشانی را

برخط و زلفِ بتان، غَرّه ی عشقی بیدل
حُسن فهمیده‌ای، اجزایِ پریشانی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۵۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۹:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۹
  
عیشْ داندْ دلِ سرگشتهْ،  پریشانی را
ناخدا باد بوَد، کشتیِ توفانی را

اشکْ در غمکدهٔ دیده ندارد قیمت
از بنِ چاه برآر، این مَهِ کنعانی را

عشقْ نبوَد به عمارتگریِ عقلْ شریک
سیلْ از کف ندهد، صنعتِ ویرانی را

از‌ خط و زلف‌ِ بتان، تازه‌ دلیل است‌‌ که حُسن
کرده چترِ بدن، اسبابِ پریشانی را

بار یابی چو به خاکِ درِ صاحب‌نظران
چینِ دامانِ ادب‌ کن، خطِ پیشانی را

ریزشِ اشکِ ‌نِدامت، ز سیه‌کاری‌هاست
لازم است ابرِ سیهْ، قطرهٔ نیسانی را

زیرِ گردون، نتوان غیرِ کثافت اندوخت
ناخن و مو ست رَسا، مردمِ زندانی را

لافِ آزادگی از اهلِ فنا، نازیباست
دامنِ چیده چه لازمْ، تنِ عریانی را

جاهل از جمعِ ‌کتبْ صاحبِ معنی نشود
نسبتی نیست به شیرازه، سخندانی را

نفَسِ سوخته باید به تپِش روشن‌ کرد
نیست شمعِ دگر، این انجمنِ فانی را

نتوان یافت از آن جلوهٔ بیرنگ سراغ
مگر آیینه ‌کنی، دیدهٔ قربانی را

بازگشتی نبودْ پایِ طلب را بیدل
سیلِ ما نشنوَد، افسونِ پشیمانی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۲ روز قبل، جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۴ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۸:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۸
  
 به‌ هستی انقطاعی نیست از سَر، سرگرانی را
نفَس باشد رگِ خوابِ پریشان، زندگانی را

‌خوشا رندی‌ که‌ چون صبح‌ اندرین بازیچهٔ عبرت
به هستی دست افشاندن‌ کند، دامن‌فشانی را

شررهایِ زمینگیر است، هر سنگی‌ که می‌بینی
تن آسانی فسردن می‌کند، آتش عنانی را

عیارِ زر اگر می‌گردد از رویِ محک ظاهر
سوادِ فقر روشن می‌کند، رنگِ خزانی را

سراپایم تحیّر در هجومِ ریشه می‌گیرد
برآرم‌ گر ز دل چون دانه، اسرارِ نهانی را

کَسی را می‌رسد جمعیّتِ معنی‌، که چون‌کِلکَم
به خاموشی ادا سازد، سخنهایِ زبانی را

نشستی عمرها حسرت‌کمینِ لفظ پردازی
ز خون‌ گشتن زمانی غازه شُو، حسنِ معانی را

چه‌ غم دارم، اگر زد بر زمین چون سایه‌ام‌ گردون
کز افتادن شکستی نیست، رنگِ ناتوانی را

لباسِ عارضی نبوَد حجابِ جوهرِ ذاتی
اگر در تیغ باشد آب‌، نگذارد روانی را

به سعیِ ناله و افغان، غمِ دل کم نمی‌گردد
صدا مشکل بوَد از کوه بردارد، گرانی را

به رنگِ شمع، تدبیرِ گدازی در نظر دارم
چه‌ سازم؟  چاره دشوار است دردِ استخوانی را

شب‌ِ هجران، چه جویی طاقتِ صبر از منِ بیدل
که‌ آهم می‌کند سنگِ فلاخَن، سخت جانی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۴۱ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۷:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۷
        
ندیدم مهرَبان، دلهایِ از انصاف خالی را
ز حیرت بر شکستِ رنگ بستم، عَجزنالی را

فروغ‌ِ صبحِ رحمت‌، طالع‌ است از رویِ خوشخویی
ز چین بر جِبهه لعنت می‌کَشد خط، بد خصالی را

پَرِ پروازِ آتش، خانه سوزِ عافیت باشد
ز خاکستر طلب‌ کن، راحتِ افسرده بالی را

جهان در گَردِ پستی، منظرِ جمعیّتی دارد
ز عبرت مغربی‌ کن، طاقِ ایوانِ شُمالی را

نظرها ذرهٔ خورشید حسنَند، ای حیا رَحمی
مگَردان محرمِ آن جلوه، آغوشِ نهالی را

عیان است از شکستِ رنگِ ما، وضعِ پریشانی
چه لازم شانه‌ کردن، طرّهٔ آشفته حالی را

خزان اندیشی، از فیضِ بهارَت بیخبر دارد
جنون تاراجِ مستقبل مَگردان، نقدِ حالی را

خُمستانِ جنونَم، لیک از شرمِ ضعیفیها
نیازِ چشمِ مستی کرده‌ام، بی‌اعتدالی را

تمیزِ خوب و زشت، از فیضِ معنی باز می‌دارد
تماشا مشربی، آیینه‌ کن بی‌انفعالی را

به‌ این‌ خجلت، که‌ چشمَم دور از آن در خون‌ نمی‌بارد
عرَق خواهد دمانید از جبینَم، بَرشِکالی را

سرِ بی‌مغز، لوحِ مشقِ ناخن می‌سزَد بیدل
توان طنبورکردن، کاسهٔ از باده خالی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۵۰ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۵:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۵
        
گه از مویِ میان، شهرت دهد نازک خیالی را
گهی از چینِ ابرو سَکته خواند، بیت‌ِ عالی را

زبانِ حالِ خط دارد حدیثِ شکَّرِ لعلَش
از این‌ طوطی توان‌ آموختن، شیرین‌ مقالی را

ز نیرنگِ حجابَش غافلم، لیک اینقدَر دانم
که‌ برقِ جلوه، خواهد سوخت‌ فانوسِ خیالی را

نسیمِ دامنِ او گر وزَد گاهِ خرامیدن
سحر بی‌پرده‌ گردد، غنچهٔ تصویرِ قالی را

خیالی از دهانِ او نشانم می‌دهد، امّا
همان حکمِ عدم باشد، اثرهایِ خیالی را

به‌ هر نظّاره، حُسنَش شوخیِ رنگِ دگر دارد
تصوّر چون توان‌ کردن، جمالِ بی‌مثالی را

دل از خود می‌روَد، بگذار تا مستِ فغان باشد
جرس آخر به منزل می‌کند گم، هرزه نالی را

قناعت پیشه‌ای هشدار، کاین حرصِ غِنادشمن
کمینگاهِ هوسها کرده، وضعِ بی‌سئوالی را

حبابِ باد پیمایِ تو، وهمی در قفس دارد
تو شمعِ هستی اندیشیده‌ای‌، فانوسِ خالی را

همه‌ گر عکسِ آفاق است، در آیینه جا دارد
بنازم دستگاهِ عالمِ بی‌انفعالی را

نیابی غیرِ اشک از پرده‌هایِ چشمِ ما، بیدل
حریرِ ما به دل دارد، هوایِ بَرشکالی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۳ روز قبل، پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۴۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۶:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۶
        
مآل‌ِ کار نقصانها ست، هر صاحب‌کمالی را
اگر ماهت‌ کنند از دست نگذاری، هلالی را

رمیدنها ز اوضاعِ جهان، طرزِ دگر دارد
به‌وحشت پیش باید بُرد از این صحرا، غزالی را

به‌ نقشِ نیک و بد، روشندلان را دستِ رد نبود
کفِ آیینه می‌چیند، گُلِ بی‌انفعالی را

بساطِ گفتگو طِی کن، که در انجامِ کار آخر
به حکمِ خامُشی پیچیدن است، این فرشِ قالی را

وبالِ رنجِ پیری، برنتابد صاحبِ جوهر
چنار آتش زند ناچار، دلقِ کهنه‌سالی را

در این وادی‌، که‌ خاک است اعتبارِ جهل و دانشها
غباری بر هوا دان، قصرِ فطرتهایِ عالی را

به وحدتخانهٔ دل، غیرِ دل چیزی نمی‌گنجد
بر این آیینه جز تهمت مَدان، نقشِ مثالی را

اگر خرسندیِ دل، آبیارِ مزرعَت باشد
چو تخمِ آبله نشو و نما کن،  پایمالی را

به چنگِ اغنیا، دامانِ فقر آسان نمی‌افتد
که چینی خاک‌ گردد تا شود قابل، سفالی را

چه امکان است بیدل، مُنعم از غفلت برون آید
هجومِ خوابِ خرگوش است یکسر، شیرِ قالی را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۳ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۴:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۴
        
جلوهٔ او داد فرمانِ نگاه، آیینه را
هاله‌ کرد آخِر به رویِ همچو ماه، آیینه را

منعِ پروازِ خیالَت، در کفِ تدبیر نیست
تا کجا جوهر نهد، بر دیدگاه آیینه را؟ 

از شکستِ رنگِ عَجز اندودِ ما، غافل مباش
بشکند تمثالِ ما طرف‌ِ کلاه، آیینه را

بس که ما آزادگان را، از تعلّق وحشت است
عکسِ ما چون آب، داند قعرِ چاه آیینه را

امیتازِ جلوه، از ما حیرت آغوشان مَخواه
دورگَردِ دیده می‌باشد نگاه، آیینه را

فرش‌ِ نادانی‌ست، هرجا آب‌ و رنگ‌ِ عشرتی‌ست
ساده‌لوحی داد عَرضِ دستگاه، آیینه را

گفتگو، سِیلِ بَنایِ سینه صافی می‌شود
امتحانی می‌توان‌ کردن به آه، آیینه را

عَرضِ هستی بر دلِ روشن، غبارِ ماتم است
از نفَسها خانه می‌گردد سیاه، آیینه را

این زمان اربابِ جوهر، دامِ تزویرند و بس
می‌توان دانست آبِ زیرِ کاه، آیینه را

با صفایِ دل، چه لازم اینقدَر پرداختن؟
جلوه بی‌رنگی‌ست، اینجا نیست راه آیینه را

جز به جِیبِ دل، سراغِ امن نتوان یافتن
چون نفَس، از هرزه‌گردی‌ کن پناه آیینه را

بیدل، اندر جلوه‌گاهِ حسنِ طاقت‌سوزِ او ست
جوهرِ حیرت، زبانِ عذرخواه آیینه را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۱۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۳:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۳
  
نیست با حسنَت، مجالِ ‌گفتگو آیینه را
سُرمه می‌ریزد، نگاهَت در گلو آیینه را

غیرِ جوهر، در تماشایِ خطِ نُورُسته‌ات
می‌کند صد آرزو در دل نُمو، آیینه را

خاتمِ فولاد را، از رنگِ ‌گُل‌ بندد نگین
آنکه با آن جلوه سازد روبرو، آیینه را

صورتّ حالم، پریشان‌تر ز جوشِ جوهر است
یادِ گیسویِ ‌که ‌کرد آشفته‌گو، آیینه را؟

گر چنین شرمَت نگه را محوِ مژگان می‌کند
رفته‌رفته می‌بَرد جوهر فُرو، آیینه را

تا رسد داغی به‌ کف، صد شعله‌ می‌باید گداخت
یافت اسکندر به چندین جستجو، آیینه را

در تپِشگاهِ تمنّا، بی‌کمالی نیست صبر
عَرضِ جوهر شد شکستِ ‌آرزو، آیینه را

دل اگر در جَهد کوشد، مفتِ اِحرامِ صفا ست
هم به قدرِ صیقل است آبِ وضو، آیینه را

حسن و قبحِ ما ست اینجا، باعثِ ردّ و قبول
ورنه یک‌ چشم است بر زشت و نکو، آیینه ‌را

راحتِ دل‌ خواهی، از عَرضِ ‌کمال آزاد باش
تا ز جوهر نشکنی در دیده مو، آیینه را

صورتِ بی‌معنیِ هستی، ندارد امتحان
عکس‌ِ گل نظّاره‌ کن، امّا مَبو  آیینه را

صافیِ دل هم، ‌گریبان‌چاکیِ راز است و بس
کو هجومِ زنگ، تا گردد رفو آیینه را؟

ای بسا دل‌، کز تحیّر خاک‌ بر سر کرده‌است
هر کجا خاکستری یابی، بِجو آیینه را

خاکساری‌ها ست بیدل، رونقِ اهلِ صفا
می‌کند خاکستر افزون‌ آبرو، آیینه را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۸ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۲:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۲
  
با بد و نیک است یک رنگی، هوس آیینه را
نیست اظهارِ خلافِ هیچ کَس، آیینه را

سرمهٔ بینِش، جهان‌ در چشمِ ما تاریک‌ کرد
شوخیِ جوهر بوَد در دیده خَس، آیینه را

وقتِ عارف، از دمِ هستی مکدّر می‌شود
چون سیاهی زیر می‌سازد نفَس، آیینه را

پاک بینان، از خَمِ دامِ عقوبت ایمنند
در نظربازی نمی‌گیرد عسَس، آیینه را

از تماشاگاهِ دل، ما را سرِ پرواز نیست
طوطیِ حیرانِ ما داند قفس، آیینه را

حسن، هر جا دستِ بیدادِ تجلّی واکند
نیست جز حیرت‌ کَسی‌ فریادرس، آیینه را

چیست حیرت، تا نگردد پرده ی سازِ فغان
جلوه‌ای داری‌ که‌ می‌ساز‌د جرس، آیینه را

دل ز نادانی، عبث فالِ تجمّل می‌زند
زین چمن رنگی به روی‌ِ کار بَس، آیینه را

عالمِ اقبال، محوِ پردهٔ اِدبارِ ما ست
صد هُما گم‌ کرده در بالِ مگس، آیینه را

خامُشی، آیینه‌دارِ معنیِ روشن دلی‌ست
نیست بیدل چاره از پاسِ نفس، آیینه را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۵۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۱:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۱
        
ساختم قانعْ، دلِ از عافیت بیگانه را
برگِ بیدی فرش‌ کردم، خانهٔ دیوانه را

مطلبَم از مِی‌پرَستی، تَردماغی‌ها نبود
یک‌ دُو ساغر آب دادم‌، گریهٔ مستانه را

دل سپندِ گردشِ چَشمی‌، که یادِ مستی‌اش
شعلهٔ جوّاله می‌سازد، خطِ پیمانه را

التفاتِ عشق، آتش ریخت در بنیادِ دل
سیل شد تَردستیِ معمار، این ویرانه را

تا کنم تمهیدِ آغوشی، دل از جا رفته است
دَر گشودن، شهپرِ پرواز بود این خانه را

عالمی را، انفعالِ وضعِ بیکاری گداخت
ناخنِ سَرخاریِ دل‌ها مگردان، شانه را

هر سپندی‌، گوشِ چندین بزم می‌مالد به‌هم
خوابناکان کاش از ما بشنوَند، افسانه را

حایلِ آن شمعِ یکتایی، فضولی‌هایِ تو ست
از نظر بردار چون مژگان، پَرِ پروانه را

آگهی گر ریشه‌ پردازد،  جهانی می‌شود
سِیرِ این مزرع، یکی صد می‌نماید دانه را

حقِّ زنّارِ وفا، بیدل نمی‌گردد ادا
تا سلیمانی نسازی، سنگِ این بتخانه را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۴ روز قبل، چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۵۲ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۰:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۰
  
کردم رقم به‌ کِلکِ نفَس، مدِّ ناله را
دادم به بادِ شعلهٔ شوقَت، رساله را

از سُرمه چشمِ شوخِ تو تمکین‌پذیر نیست
نتوان به‌ گَرد‌ مانعِ رَم شد، غزاله را

از ره مرُو، به عیشِ شبستانِ این چمن
جز شمع‌ِ کُشته‌ چیست به فانوس‌، لاله را

دل فردِ باطل است، خوشا جوشِ داغِ عشق
تا بیدلی به ثبت رساند، قباله را

کو گوش‌ کز چکیدنِ خونم نوا کشد؟
درکوچه‌هایِ زخم، غباری‌ست ناله را

هنگام شِیب، غافل از اسرارِ خود مباش
کیفیّتِ رسا ست، مِیِ دیر ساله را

عریانیِ تو کَسوتِ یکتایی‌ است و بس
تا چند، بارِ دوش‌ نمایی، دو شاله را

ناقص نبُرد صرفه، ز تقلیدِ کاملان
وضع‌ِ گهر طلسم‌گداز است، ژاله را

آن شب‌که مَه ز سیرِ خطَش آب داد چشم
گردابِ بحرِ خجلتِ خود دید، هاله را

خط پیش از آنکه با لبِ او آشنا شود
حیرانِ سرمه ساخته، چشمِ پیاله را

آزادگان ز کُلفَتِ اسباب فارغند
نتوان نگاه داشت به زنجیر، ناله را

مشتِ خسی‌ست، پیکرِ موهومِ ما و من
وقفِ دهانِ شعله‌ کنید، این نواله را

رنگِ رطوبتِ چمنِ دهر بنگرید
کاندر بغل سیاه شد آیینه، لاله را

بیدل، دلت هوایِ محبّت‌ گرفته است
شبنم خیال می‌کند این غنچه، ژاله را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۳۶ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۹:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۹
  
از سپندِ ما، که می‌یابد سراغِ ناله را ؟
گَردِ پیشاهنگ کرد این کاروان، دنباله را

داغِ حسرت سرمه‌ گرداند به دلها ناله را
بر لب آوازِ شکستن نیست، جامِ لاله را

ما سیه بختان، حبابِ گریهٔ نومیدی‌ایم
خانه بر آب است یک سَر، مردمِ بنگاله را

عقلِ رنگ‌آمیز، کِی‌گردد حریفِ دردِ عشق؟
خامهٔ تصویر، نتواند کشیدن ناله را؟

عافیت‌سنجان، طریقِ عشق کم پیموده‌اند
دور می‌دارند از این ره، خانه جویِ خاله را

از رهِ تقلید، نتوان بهره ی عزّت‌ گرفت
نشئهٔ جمعیّت‌ِ گوهر نباشد، ژاله را

در تبِ عشقَم سپندی‌ گر نباشد‌، گو مباش
از نفَس بر رویِ آتش می‌نهم، تبخاله را

برقِ جولانی‌، که ما را در دلِ آتش نشاند
می‌کند داغ از تحیّر، شعلهٔ جوّاله را

کُشتهٔ آن چشمِ مخمورَم‌، که مدِّ سرمه‌اش
تا سرِ کویِ تغافل می‌کشد، دنباله را

شوخی‌ّ حسنَش، برون‌ است‌ از خطِ تسخیرِ خط
پرتوِ مَه می‌زند آتش‌،کمندِ هاله را

مکرِ زاهد، ابلهان را سر خطِ درسِ ریا ست
سامری تعلیمِ باطل می‌کند، گوساله را

روح‌ را، از بندِ جسمانی گذشتن‌ مشکل است
هر گِرِه‌ منزل بود در کوچهٔ نِی، ناله را

سوخت دل، اما چراغِ مدّعا روشن نشد
در جگر یارب چه آتش بود، داغِ لاله را

از دلِ خون‌بسته بیدل، نشئهٔ راحت‌ مخواه
باده جز خونابه نبوَد، ساغرِ تبخاله را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۶ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۸:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۸
  
بیاکه جامِ مروّت دهیم، حوصله را
به سایهٔ کفِ پا پروَریم، آبله را

به وادیی که تعلّق دلیلِ کوشش‌ها ست
ز بارِ دل، به زمین خفته‌گیر قافله را

ز صاحبِ امل، آزادگی چه امکان است؟
در این بساط‌، گرانخیزی است حامله را

ز انقلابِ حوادث، بزرگی ایمن نیست
به طبع‌ِ کوه، اثر افزونتر است زلزله را

محبّت از من و تو، رنگِ امتیاز گداخت
تریّ و آب سزاوار نیست، فاصله را

به‌کج اداییِ حُسنِ تغافلَت نازَم
که یادِ او گِلهٔ ناز می‌کند، گِله را

چو صبح، یک دو نفَس مغتنم شمَر بیدل
مکن دلیلِ اقامت چو زاهدان، چله را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۵ روز قبل، سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۵۲ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۷:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۷
        
نیست با مژگانْ تعلّق، اشکِ وحشت‌پیشه را
دانهٔ ما دامِ راه خویش داند، ریشه را

عیشِ ترکِ خانمان، از مردمِ آزاد پُرس
کَس نداند جز صدا، قدرِ شکستِ شیشه را

می‌شود اسرارِ دل روشن ز تحریکِ زبان
می‌دهد این برگ‌، بویِ غنچهٔ اندیشه را

کم ز هولِ مرگ نبوَد، غلغلِ شورِ جهان
نعرهٔ شیر است مطرب، مجلسِ این بیشه را

همتِ فرهادِ ما را، سرنگونی می‌کُشد
ناخنِ خاریدنِ سَر، گر شمارد تیشه را

گر شود دشمن ملایم، چشمِ لطف از وی مَدار
مومیایی چاره ننماید، شکستِ شیشه را

طبع را، فیضِ خموشی می‌کند معنی‌شکار
نیست دامی جز تأمّل، وحشیِ اندیشه را

موجِ صهبا گر به‌ مستان زندگی بخشد، روا ست
از رگِ تاک است میراث‌ِ کرَم، این ریشه را

عشق بردارد اگر مُهر از زبانِ عاجزان
نالهٔ یک نِی به آتش می‌دهد، صد بیشه را

نورِ این آیینه را، جوهر نمی‌گردد حجاب
نیست مژگان سَدِّ ره، چشمِ تماشاپیشه را

گر نباشد بی‌تمیزی‌ها، مآل‌ِ کارِ عشق
کوهکن بر صورتِ شیرین، نراند تیشه را

مفلسان را، بیدل از مشقِ خموشی چاره‌ نیست
تنگ‌دستی باز می‌دارد ز قُلقُل، شیشه را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۶ روز قبل، دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۶:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۶
        
گُل بر رُخَت‌ گشود، نقاب‌ِ کَشیده را
آیینه آب داد ز رویِ تو، دیده را

عمری ست، درسَم‌ از لب‌ِ لعلِ خموشِ تو ست
یعنی شنیده‌ام، سخنِ ناشنیده را

ماییم و حیرتیّ و سرِ راهِ انتظار
امّید منقطِع نشود، دام چیده را

نتوان به وحشت از سَرِ آسودگی‌ گذشت
دامِ ره است‌ گوش، صدایِ رمیده را

خالی‌ست بزمِ صحبتِ ما، ورنه در میان
فرصت‌ کجا ست؟ اشکِ ز مژگان چکیده را

اندیشه فالِ وهم زد و عمر نام‌ کرد
گَردِ رَمِ به دامِ نفَس واتپیده را

گرداب را نشد خس و خاشاک عیب‌پوش
مژگان ندوخت، چاکِ گریبانِ دیده را

دردِ سرِ زبان مَدِه از حرفِ نارسا
از خُم برون مَیار، مِیِ نارسیده را

در زیرِ چرخ، یک مژه راحت طمع مدار
آفت‌  شناس، سایهٔ سقفِ خمیده را

کرد آب، بی‌زبانیِ مینایِ بِسملَم
در موجِ خون صدا ست‌، گلویِ بریده را

خواری، جزایِ پای ز دامن‌ کشیدن است
دریاب، اشکِ از مژه بیرون دویده را

تا زندگی‌ست، عمر اقامت نصیب نیست
وحشت شکسته، دامنِ صبحِ دمیده را

در دامِ اضطراب‌ کَشد عشق را هوس
آرام نیست، آتشِ خاشاک دیده را

بیدل، به دامِ سُبحه محال است فکرِ صید
بی‌موجِ باده، طایرِ رنگِ پریده را

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۶ روز قبل، دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۰ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۵:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۵
        
کو دِماغِ جَهد، تن در خاکساری داده را
ناتوانی سخت افشرده‌ست، نبضِ جاده را

وصل نتواند، خمارِ حسرتِ دلها شکست
کم نسازد مِی‌کَشی، خمیازه جامِ باده را

از زبانِ خامُشی تقریرِ من، غافل مباش
جوهرِ تیغ است، این موجِ به جا اِستاده را

نیست ممکن، رنگ را با بوی‌ِ گل آمیختن
کم رسَد گَردِ کدورت، دامنِ آزاده را

بی‌تکلّف، شعله ی جولان تمنّایِ تُو ایم
نقشِ پایِ ما به رنگِ شمع سوزد، جاده را

شوخیِ چشمَت هم‌، از مژگان توان دید آشکار
گردنِ مینا بوَد رگهایِ تاک، این باده را

سینه صافی، می‌کند آیینه را دامِ مثال
از قبولِ نقش نبوَد چاره، لوحِ ساده را

موج در گوهر، ز آشوبِ تپشها ایمن است
نیست تشویشِ دگر، در بندِ دل افتاده را

زندگی نذرِ فنا کن، از تلاش آسوده باش
حفظ تا کِی مشتِ خاری، سوختن آماده را

سازِ ‌خسَّت نیست بیدل، بی‌درشتیهایِ طبع
کمتر افتد نرمیِ پِستان، زنِ نازاده را

۱
۲
۳
…
۷۱