ای دل وفا و عهد به دور زمان کجاست
آن را که داده مرگ برات امان کجاست
یاران و دوستان نو پیر و جوان کجاست
جمشید کو سکندر گیتی سنان کجاست
آن حشمت و جلال ملوک کیان کجاست
هر جا گذر کنی قدم اندر سر قدم
از ترک و روم و تازی و از دیلم و عجم
شاهان و خسروان همه خوابیده روی هم
تاج قباد و افسر دارا و تخت جم
طبل سکندر و علم کاویان کجاست
دیدم به بیستون که کشیده ز دل خروش
مرغی چنین ترانه که ای صاحبان هوش
کو کوکب شهنهشی و دور داریوش
این بانگ از منار سکندر رسد به گوش
دارا چه شد سکندر گیتی ستان کجاست
ای بس شهات که با همه سعی و اهتمام
میخواستند کار جهانشان شود به کام
رفتند و نیست از همه اصلانشان و نام
واکره پیش طاق مدائن دهان مدام
فریاد میکند که انوشیران کجاست
تا کی کنی عمارت و صحن و سرابلند
دیوار باغ و باغچه دلگشا بلند
خواهی شدن به دار فنا تا کجا بلند
گردد ز گنبد هرمان این صدا بلند
آن گو بنا نهاد مرا در جهان کجاست
آن کس که خاک آدمی خاکی سرشت است
تخم نهال و هستی ذرات کشته است
بنیاد جمله را به فنا بار هشته است
بر کنج خشت قصر خورنق نوشته است
لقمان و آن دور و به صف چاکران کجاست
گر سوی ساکنان قبور گذر فتد
سودای ملک و مال جهانت ز سرفتد
اوضاع دهر عاریهات از نظر فتد
ای دل رهت به ملک نشابور اگر فتد
آنجا سئوال کن که الب ارسلان کجاست
شیرین مکن ز شیره حرص و هوس گلو
بردار از امانی و آمال و آرزو
وز رفتگان نهایت رفتار خود بجو
گر بگذری به دخمه سلجوقیان بگو
سنجر چگونه گشت و ملکشاهیان کجاست
مهلت اگر دهند تو را نا به نفخ صور
آخر بود مقام تو در تخت گاه گور
(صامت) به فکر توشه کم باش و راه دور
فرداست بلبلان همه با صد فغان و شور
خواهند گفت واعظ شیرین زبان کجاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این چندبندی با ردیف «کجاست» یادآور ناپایداری دنیا و مرگِ همگان است و پادشاهان نامدار چون جمشید، اسکندر، دارا، انوشیروان، آلپارسلان و سنجر را نمونه میآورد. در هر بند بنایی کهن مانند بیستون، طاق مدائن، اهرام و خورنق به زبان حال از صاحبان رفتهاش میپرسد. شاعر خواننده را از آز و کاخسازی بازمیدارد و به عبرت از گورها فرا میخواند. در پایان صامت به خود هشدار میدهد که توشهٔ آخرت فراهم کند، زیرا فردا از واعظ شیرینزبان نیز خواهند پرسید که کجاست.
هوش مصنوعی: ای دل، در گردش روزگار وفا و پایبندی به پیمان کجا یافت میشود؟ کیست که مرگ به او اماننامه داده باشد؟
هوش مصنوعی: دوستان و یاران، چه تازه و چه قدیمی، چه پیر و چه جوان، کجا رفتند؟ جمشید کجاست و اسکندرِ جهانگیر با نیزهٔ جهانگشایش کجاست؟
هوش مصنوعی: آن شکوه و بزرگیِ پادشاهان کیانی کجا رفت؟
هوش مصنوعی: به هر جا گام بگذاری، قدم به قدم بر خاکِ مردگانی از ترک و روم و عرب و دیلم و ایرانی میگذری.
هوش مصنوعی: همهٔ شاهان و خسروان روی هم در خاک خفتهاند. تاج قباد و افسر دارا و تخت جمشید کجاست؟
هوش مصنوعی: طبل اسکندر و درفش کاویانی کجاست؟
هوش مصنوعی: در بیستون پرندهای را دیدم که از دل فریاد برآورده بود و چنین میخواند: ای خردمندان!
هوش مصنوعی: ستارهٔ پادشاهی و روزگار داریوش کجا رفت؟ و این بانگ از منارهٔ اسکندر به گوش میرسد که:
هوش مصنوعی: دارا چه شد و اسکندرِ جهانگشا کجاست؟
هوش مصنوعی: بسیار پادشاهانی بودند که با همهٔ کوشش و تلاش میخواستند کار جهان به کامشان باشد.
هوش مصنوعی: آنان رفتند و از هیچکدامشان نه نژادی مانده و نه نامی؛ و طاق کسری در مدائن پیوسته دهان گشوده است و:
هوش مصنوعی: فریاد میزند که انوشیروان کجاست؟
هوش مصنوعی: تا کی ساختمان و حیاط و خانههای بلند میسازی و دیوار باغ و باغچههای دلانگیز را بالا میبری؟
هوش مصنوعی: سرانجام به سرای نیستی خواهی رفت؛ تا کجا میخواهی بالا ببری؟ از گنبد اهرام این صدا بلند است که:
هوش مصنوعی: آن کس که مرا در جهان بنا نهاد کجاست؟
هوش مصنوعی: خداوندی که آدمِ خاکی را از خاک سرشت و تخمِ نهالِ هستیِ همهٔ ذرات را کاشت،
هوش مصنوعی: بنیاد همه چیز را بر نابودی نهاده است؛ و بر گوشهٔ خشت کاخ خورنق نوشته است:
هوش مصنوعی: آن پادشاه (لقمان، احتمالاً نعمان سازندهٔ خورنق) و آن روزگار و صف خدمتکارانش کجاست؟
هوش مصنوعی: اگر گذرت به گورستان و ساکنان گورها بیفتد، هوس فرمانروایی و مال دنیا از سرت بیرون میرود،
هوش مصنوعی: و احوال عاریتی و ناپایدار دنیا از چشمت میافتد. ای دل، اگر راهت به سرزمین نیشابور افتاد،
هوش مصنوعی: آنجا بپرس که آلپارسلان کجاست؟
هوش مصنوعی: گلویت را با شیرهٔ آز و هوس شیرین مکن و دل از امیدها و آرزوها برکن.
هوش مصنوعی: و از سرانجام گذشتگان، پایان کار خود را دریاب؛ اگر از کنار آرامگاه سلجوقیان گذشتی بگو:
هوش مصنوعی: سنجر چه شد و خاندان ملکشاه کجایند؟
هوش مصنوعی: اگر هم تا روز دمیدن صور قیامت به تو مهلت دهند، سرانجام جایگاهت تخت گور است.
هوش مصنوعی: ای صامت، به فکر توشهٔ اندک و راه دراز آخرت باش؛ فردا بلبلان با صد ناله و شور،
هوش مصنوعی: خواهند گفت آن واعظ شیرینسخن کجاست؟ یعنی سخنور و واعظ نیز روزی از میان میرود و جایش خالی میماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای دل نه سنگ خاره ای! آخر فغان کجاست؟
وی دیده گر نسوختی اشگ روان کجاست؟
ای جان خسته! آن نفس نیم سرد کو؟
وان ناله ها که اید ازو بوی جان کجاست؟
ای صبر سر گرفته! اگر زنده ای هنوز
[...]
ای باغبان بگو که ره بوستان کجاست
در بوستان گلی چو رخ دوستان کجاست
وی دوستان چه باشد اگر آگهی دهید
کان سرو گلعذار مرا بوستان کجاست
تا چند تشنه بر سر آتش توان نشست
[...]
ای دل نه سنگ خارهای آخر فغان کجاست؟
وی شوخ دیده چشم سرشک روان کجاست؟
در خاکدان دهر دلی شادمان کجاست؟
یک دل که ایمنست ز غم در جهان کجاست؟
در گیر و دار فتنه دوران بسوختیم
داری خبر بگوی که: دارالامان کجاست؟
در صومعه چو جرعه ای از درد درد نیست
[...]
دینم ببرد آن بت و گوید که جان کجاست
ناصح که کرد منع دلم، این زمان کجاست
گفتی که جای یار مکن جز درون جان
ما فرق تا قدم همه یاریم، جان کجاست
چون شمع مردم از غم و اکنون که با توام
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.