گر به این دستور قد یار رعنا میشود
ناله بیتابی عاشق دوبالا میشود
عمر باقی در زوال عمر فانی بسته است
قطره چون واصل به دریا گشت دریا میشود
حسن آتشدست بیتاب است در ایجاد عشق
شمع چون روشن شود پروانه پیدا میشود
سرفرازی از زمین پاک باشد نخل را
دامن مریم پر و بال مسیحا میشود
میکشد عشق غیور از حسن سرکش انتقام
عاقبت یوسف گرفتار زلیخا میشود
شاهد از خارج نمیباید خیانتپیشه را
دزد از تغییر رنگ خویش رسوا میشود
سرکشی شد از خشنپوشی یکی صد نفس را
از خس و خاشاک، آتش بیش رعنا میشود
از سفر گردد دل از نور بصیرت بهرهمند
در غریبی گوهر ناسفته بینا میشود
جاده با افتادگی صائب به منزل میرسد
گردباد از بیقراری خرج صحرا میشود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از مضمونهای جداگانه در سبک هندی است که هر بیت حکمتی را با مثالی محسوس اثبات میکند. از پیوند زیبایی و عشق (شمع و پروانه، یوسف و زلیخا) و فنای قطره در دریا سخن میگوید و سپس به نکتههای اخلاقی میرسد: رسوایی خیانتکار با رنگ رخسارش، بیاثری جامهٔ خشن زاهدانه در مهار نفس و سودمندی سفر. در پایان، افتادگی را راه رسیدن به منزل و بیقراری را مایهٔ تباهی میداند.
هوش مصنوعی: اگر قامت یار با همین روند بلندتر و خوشاندامتر شود، نالهٔ بیقرار عاشق نیز دو برابر بلند و افزون میشود. بلندی قد معشوق را با بلندی ناله سنجیده است.
هوش مصنوعی: زندگی جاودان در گرو از میان رفتن این زندگی گذراست؛ همانگونه که قطره چون به دریا بپیوندد، خود دریا میشود. اشاره به فنای خود و بقای در حق است.
هوش مصنوعی: زیبایی که دستی آتشین و سوزاننده دارد، برای پدید آوردن عشق بیتاب است؛ همین که شمع روشن شود، پروانه پیدا میشود. یعنی هر جا زیبایی جلوه کند، عاشق خودبهخود پدید میآید.
هوش مصنوعی: بلندی و سربلندی درخت خرما از پاکی خاکی است که در آن روییده است؛ دامن پاک مریم بال و پر عیسی شد تا به آسمان برود. یعنی بزرگی فرزند از پاکی اصل و مادر است.
هوش مصنوعی: عشقِ غیرتمند سرانجام از زیبایی سرکش و بیاعتنا انتقام میگیرد؛ چنانکه یوسف که از زلیخا روی میگرداند، در پایان گرفتار عشق او شد.
هوش مصنوعی: برای رسوا کردن خیانتکار به گواه بیرونی نیازی نیست؛ دزد با دگرگون شدن رنگ چهرهاش خودش را رسوا میکند.
هوش مصنوعی: پوشیدن جامهٔ زبر و خشن زاهدانه، سرکشی نفس را صدچندان کرد؛ همانگونه که آتش با خس و خاشاک شعلهورتر و پرجلوهتر میشود. یعنی ریاضت ظاهری نفس را رام نمیکند بلکه به خودنماییاش دامن میزند.
هوش مصنوعی: دل با سفر کردن از روشنی بینش بهرهمند میشود؛ مروارید سوراخنشده نیز وقتی از دریا دور و غریب شود، سوراخ میشود و گویی چشم پیدا میکند و بینا میگردد.
هوش مصنوعی: صائب، جاده با فروتنی و بر خاک افتادن به منزل میرسد، اما گردباد به سبب بیقراری و سرکشی در بیابان پراکنده و تباه میشود. یعنی رسیدن به مقصود از راه افتادگی است نه شتاب و ناآرامی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای که تو دلتنگی، از گریه دلت وامیشود
تنگنای عشق زین خمخانه صحرا میشود
هر کرا توفیق عیبِخویشبینی دادهاند
بعد مردن بر مزارش کور بینا میشود
بسترم برداشت موج از استخوان پهلویم
[...]
عیب پاکان زود بر مردم هویدا میشود
در میان شیر خالص موی رسوا میشود
زشت در سلک نکویان مینماید زشتتر
پای طاوس از پر طاوس رسوا میشود
میکند خلق بزرگان در هواخواهان اثر
[...]
قامتش چون از بهار جلوه رعنا می شود
چون گل خمیازه آغوش نظر وا می شود
گر نسازد زلف آهم را جنون مشاطه گی
در گلوی من نفس زنجیر سودا می شود
از کلاهم گل کند برگ خزان و نوبهار
[...]
حسرت مخمورم آخر مستی انشا میشود
تا قدح راهی است کز خمیازهام وامیشود
جز حیا موجی ندارد چشمهٔ آیینهام
گرد من چندان که روبی آب پیدا میشود
بس که دارد بینشانی پرده ناموس من
[...]
دل ز بیداد غم خوبان مصفا میشود
از غبار راه یوسف، کور بینا میشود
از تو زیبا مینماید دل به هر نوعی بری
عشوهگر با ناز همراه است رعنا میشود
آنچه من در گریهٔ خود دیدهام از روی تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.