گنجور

رسوای دل

 
رهی معیری
رهی معیری » غزلها - جلد اول
 

همچو نی می نالم از سودای دل

آتشی در سینه دارم جای دل

من که با هر داغ پیدا ساختم

سوختم از داغ نا پیدای دل

همچو موجم یک نفس آرام نیست

بسکه طوفان زا بود دریای دل

دل اگر از من گریزد وای من

غم اگر از دل گریزد وای دل

ما ز رسوایی بلند آوازه ایم

نامور شد هر که شد رسوای دل

خانه مور است و منزلگاه بوم

آسمان با همت والای دل

گنج منعم خرمن سیم و زر است

گنج عاشق گوهر یکتای دل

در میان اشک نومیدی رهی

خندم از امیدواریهای دل

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: تبیان | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

همایون شجریان » شوق دوست » ساز و آواز مثنوی مخالف "دریای دل"

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۱۶۰ » (سه گاه) (۲۲:۲۴ - ۲۷:۲۹) نوازندگان: پرویز یاحقی (‎ویولن) خواننده آواز: مرضیه سراینده شعر آواز: رهی معیری (غزل) مطلع شعر آواز: همچو گل میسوزم از سودای دل

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۴۲۱ » (سه گاه) (۰۹:۰۳ - ۱۴:۵۸) نوازندگان: اصغر بهاری (‎کمانچه) ; عبدالوهاب شهیدی (‎بربط عود) خواننده آواز: عبدالوهاب شهیدی سراینده شعر آواز: رهی معیری (غزل) مطلع شعر آواز: هم چو نی مینالم از سودای دل

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۴۸۴ » (سه گاه) (۱۸:۵۸ - ۲۰:۰۹) نوازندگان: نجاحی، مجید (‎سنتور) خواننده آواز: محمودی خوانساری سراینده شعر آواز: رهی معیری (غزل) مطلع شعر آواز: هم چو نی مینالم از سودای دل

حسام الدین سراج » آئینه و آه » سودای دل/ابوعطا

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » داغ دل – اجرای خصوصی محمدرضا شجریان و محمدرضا لطفی

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ائلگار نوشته:

مصرع دوم بیت ۸ اینچنین بهتر است
من همی خندم ز امیدهای ذل

ائلگار نوشته:

مصرع دوم بیت۸ اینچنین زیباتر است
من همی خندم ز امید ها دل

ناشناس نوشته:

هرکسی برای خودش شعر رو تغییر میده؟

ناشناس نوشته:

با نهاىت احترام براى دوستداران شعر فارسى شعر به اىن زىباىى را بخوانىد و لذت ببرىد از رمزهاى شعر اکاه شوىد رهى معىرى املا ننوشته که ما تصحىح کنىم تمنا دارم به شعرها اسىب نزنىد ،سباسکزارم

ناشناس نوشته:

شاهکار این شعر بیت پنجم است.درود به روح پر شور رهی

کیا نوشته:

بیت ۴ معنای زیبا و بیانی از حقیقتی تلخ دارد
(اگر دلی به بی غمی مبتلا شود نابود میشود)

محمد جواد نوشته:

آهنگ شعر رو کلا نابود کردی با اون پیشنهادت! چیزی که برام عجیب تره اعتماد به نفسته!

بهار نوشته:

شاه بیت این شعر بیت دومه واقعا عالیه
اصلا چه ربطی داره اون پیشنهادت

علیرضا محدثی نوشته:

از متولیان محترم این سایت تقاضا دارم که پیشنهادات ذوقی و شخصی اظهار نظر کنندگان محترم برای جایگزینی ابیات را به هیچ عنوان در سایت منتشر نفرمایند .

محمد نوشته:

من بیت آخرو خیلی دوست دارم .
فوق العادست

هدی نوشته:

با سلام
من منظور این بیت را متوجه نمی شوم ممنون می شوم اگر توضیح دهید
خانه مور است و منزلگاه بوم
آسمان با همت والای دل

... نوشته:

دوست عزیز
راجع به بیت مورد نظرتون، نظر من اینه:
با توجه به وزن، باید خوانش درست بیت به این شکل باشه:
خانه مور است و منزلگاه بوم / آسمان، با همت والای دل
من اولش فک کردم نهاد جمله دل باشه، چون «منزلگاه بوم» به معنی محل زندگی جغد، خیلی جاها استعاره از دل گرفته شده، با این توضیح که جغد در ویرانه ها زندگی می کنه و گنج ها هم در ویرانه ها مدفون شدن. معمولا در ادبیات عرفانی رایج هست که میگن دلت رو ویران کن که از این ویرانه گنج های بسیاری پیدا می کنی. منظور هم ترک نفسانیت هست. البته برداشت اولیه من درست نبود چون نمیشه بیت رو به شکلی خوند که دل نهاد باشه.
با توجه به بیت ظاهرا میشه ارکان جمله رو به این شکل درآورد: «با همت والای دل، آسمان خانه مور و منزلگاه بوم است»
در واقع بیت به بلند همتی دل شاعر اشاره می کنه و میگه در برابر همت والای دل، آسمان با تمام عظمت و بلندی مثل خانه مور و جغد، پست و ناچیز است.
البته اگه برداشت من از بیت درست باشه، تعبیر منزلگاه بوم در بیت چندان مناسب نیست. چون معمولا بلند همتی دل در مقایسه با آسمان با تعابیر متناسب با ارتفاع (به صورت فیزیکی) سنجیده میشه. چند مثال از حافظ:
«تو و طوبی و ما و قامت یار / فکر هرکس به قدر همت اوست»
«عاقبت دست بدان سرو بلندش برسد / هر که را در طلبت همت او قاصر نیست» و…
ولی تعبیر خانه مور به لحاظ پستی ارتفاع مناسب هست. باز هم حافظ در جایی اشاره ظریفی به این موضوع داره:
«بر تخت جم که تاجش معراج آسمان است / همت نگر که موری با آن حقارت آمد»
از نظرات سایر دوستان هم استفاده می کنیم.

حسین ،۱ نوشته:

هدای گرامی
خانه مور است و منزلگاه بوم
آسمان با همت والای دل
گویا می گوید: آسمان در قیاس با همت بلند دل ، حقیر است و پست ، چون لانه ی موران و آشیانه ی بوم .
و به قول دکتر ترابی گرامی ، مانا در نهان سراینده .
ماندگار باشی

کانال رسمی گنجور در تلگرام