سیم و زر از بهر چیست وقف کرم داشتن
بر همه کردن نثار وز همه کم داشتن
سر به فلک می کشد ابر ز در ریختن
خاک به سر می کند کان ز درم داشتن
شیوه آزادگان دادن و نگرفتن است
عیب کریمان بود سود و سلم داشتن
همت دونان بود شاد به قسمت شدن
سنت خاصان بود ز آمده غم داشتن
سیرت مردان عشق پیش بلا رفتنست
بر هدف جان به زخم حمد رقم داشتن
معنی موعود را یافتن اندر وجود
صورت موجود را محو عدم داشتن
سور گرفتن به سوک، نوش مکیدن ز نیش
زندگی از مردگی، شهد ز سم داشتن
چشم گشادن به سر، وجد نمودن به دل
عقل نهادن ز سر، هوش بدم داشتن
داد ازین مشت زرق دلق سیاهان عصر
هست همه کارشان، نور ظلم داشتن
جای ورع کرم وار، فرد و مجرد شدن
گاه طمع نحل وار، خیل و حشم داشتن
بر سر خوان ها چو مور، صف زدن و تاختن
از صف هیجا چو گور، وحشت و رم داشتن
در نظر دوستان، لاف فضیلت زدن
از سخن آشنا گوش اصم داشتن
داد ز سهو فقیر، آه ز لهو امیر
تا به کی ایام را نسخه سقم داشتن
ننگ ازین طور بد خاتم جمشید را
ملک به زیر نگین پشت به خم داشتن
شرم ازین رسم زشت، سکه چیپال را
کوب ز پس یافتن، رخ به صنم داشتن
غرق زمین قوم لوط، چند چو کشتی نوح
برشدن از راه پشت، پای شکم داشتن
عرق عوام النسا، بردن از ایوان برون
خیل خواص الرجال، ز اهل حرم داشتن
بر نمط یک نظر، خواستن انواع را
بر قدم یک هنر، مدحت و دم داشتن
بر سر یک حبه خیر، کوس صلا کوفتن
بر سر یک کاسه آش، چتر و علم داشتن
کشت عمل گیرمت لعل درآرد به بار
حسرت شداد بین، باغ ارم داشتن
گیرمت از مال و جاه، سر گردون پری
قدرت نمرود بین، جور و ستم داشتن
زود عنان خرد، از کف شهوت برآر
فتنه بود دیو را خاتم جم داشتن
اخلع نعلیک گفت، زانکه نه در خور بود
حرف تقدس زدن، فکر غنم داشتن
بت شکن و حق گزین، زانکه سزاوار نیست
قبله به دل ساختن، بت به حرم داشتن
چند دلا پی روی جهل خطاپیشه را
بر خرد پیش بین، پیش قدم داشتن
دم به ملایک برآر، عیسی شافی بزای
چند ز هر ناگوار، رنج و الم داشتن
بو که نصیبت شود از نفس محرمی
جان به سخن کاشتن، روح به دم داشتن
شرم «نظیری » کجاست؟ خاک برین همتت
سخره هند آمدن، ملک عجم داشتن
صاحب ادراک را، عیب خردمندیست
کار دنی ساختن، شغل اهم داشتن
پیشه شایسته چیست؟ دیده امید را
بر در شاه رضا، تخم بنم داشتن
از لب حفاظ او، حرز بقا خواستن
وز دم خدام او چشم کرم داشتن
خادم مرقد شدن، وز اثر خدمتش
عمر ابد یافتن فضل قدم داشتن
پیش گرفتن به صدق سیرت اجداد را
عذر سلف خواستن، کار امم داشتن
مفخر دوران شدی، سید اهل سخن
ننگ نمی آیدت از اب و عم داشتن؟
همچو زر بیغشی، زاده دارالعیار
چهره نباید ز شرم، زرد و دژم داشتن
بر اثر تربیت، عیب نمایان بود
در گرانمایه را، عار ز یم داشتن
خط دو ویرانه ده، گو مشور امضا بس است
قاف به قاف جهان، زیر قلم داشتن
تا به سما از سمک دفتر دیوان تست
بهر چه می بایدت، فرش وخیم داشتن؟
عز غنا فانیست، فضل سخن جاودان
پس به چه کار آیدت، خیل و خدم داشتن؟
معرکه بس فتنه زاست کنج سکونی گزین
بیش نمی بایدت، لا و نعم داشتن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر نخست بخشندگی، آزادگی و بلاپذیری مردان عشق را میستاید و آن را با ریاکاری، طمع و خودنمایی صوفینمایان و بزرگان روزگار میسنجد. سپس با اشاره به شداد، نمرود، دیو و انگشتر جم و داستان موسی، از دنیاپرستی و پیروی از شهوت برحذر میدارد. در ادامه خود را سرزنش میکند که ملک ایران را رها کرده و در هند خوار شده است، و راه درست را خدمت در آستان امام رضا و پیروی از نیاکان میداند. در پایان یادآوری میکند که سخن جاودان او از مال و خدم بینیازش میکند و به گوشهگیری و کمگویی فرا میخواند.
هوش مصنوعی: سیم و زر برای این است که وقف بخشش شود؛ باید آن را بر همه نثار کرد و خود را از همه کمتر دانست.
هوش مصنوعی: ابر چون باران را مانند مروارید فرو میریزد، سر به آسمان میساید، و کان چون درهم و سکه را در خود نگه میدارد، از شرم خاک بر سر دارد.
هوش مصنوعی: روش آزادگان بخشیدن و نستاندن است؛ برای بخشندگان سودجویی و داد و ستد پیشخرید عیب است.
هوش مصنوعی: فرومایگان به سهمی که میرسد دلخوش میشوند، اما شیوهٔ خاصان این است که از آنچه به دستشان آمده اندوهگین باشند و به آن دل نبندند.
هوش مصنوعی: روش مردان عشق این است که به استقبال بلا بروند و بر جان خود که آماج تیر است، با هر زخم سپاس و ستایش بنویسند.
هوش مصنوعی: و نیز اینکه حقیقت وعدهدادهشده را در وجود خود بیابند و صورت ظاهری هستی را نابود و ناچیز بشمارند.
هوش مصنوعی: در سوگ جشن گرفتن، از نیش نوش مکیدن، از مرگ زندگی و از زهر شهد گرفتن، کار مردان عشق است.
هوش مصنوعی: با دیدهٔ باطن نگریستن، در دل به وجد آمدن، عقل را کنار نهادن و هوش را به هر نفس سپردن و از آن غافل نبودن.
هوش مصنوعی: فریاد از این گروه اندک ریاکار خرقهپوش سیاهدل روزگار که همهٔ کارشان این است که تاریکی را نور جلوه دهند.
هوش مصنوعی: هنگام پارسایی مانند کرم ابریشم تنها و گوشهگیرند، اما هنگام طمع مانند زنبور عسل دسته و خدم و حشم دارند.
هوش مصنوعی: بر سر سفرهها مانند مورچه صف میبندند و هجوم میآورند، اما از صف نبرد مانند گورخر میترسند و میگریزند.
هوش مصنوعی: پیش دوستان از فضیلت خود لاف میزنند، اما در برابر سخن آشنا و حقگو خود را به کری میزنند.
هوش مصنوعی: از خطای درویش و بازیگوشی امیر باید فریاد کرد؛ تا کی روزگار باید نسخهٔ بیماری و تباهی باشد؟
هوش مصنوعی: انگشتر جمشید از این رفتار ناپسند ننگ دارد که کسی فرمانروایی زیر نگینش باشد و باز پشتش از خواری خم باشد.
هوش مصنوعی: سکهٔ جیپال، پادشاه هندو، نیز از این رسم زشت شرم دارد که از پشت ضربه بخورد و رو به بت داشته باشد؛ کنایه از خواری و بتپرستی.
هوش مصنوعی: قوم لوط در زمین فرو رفتند؛ تا کی باید مانند کشتی نوح شکم را پا کرد و از راه پشت بالا رفت؟ کنایه از رسیدن به مقام از راههای پست و ناروا.
هوش مصنوعی: نکوهش وارونگی کارهاست: زنان عامی را از کاخ بیرون کردن و گروه مردان خاص را در حرم جای دادن.
هوش مصنوعی: در برابر یک نگاه انواع پاداش خواستن و برای یک هنر ستایش و لاف داشتن.
هوش مصنوعی: برای یک دانه نیکی طبل دعوت کوفتن و برای یک کاسه آش چتر و پرچم برافراشتن؛ کنایه از خودنمایی در کار اندک.
هوش مصنوعی: گیرم کشتزار عملت لعل بار آورد؛ حسرت شداد را ببین که با داشتن باغ ارم چه سرانجامی یافت.
هوش مصنوعی: گیرم با مال و مقام تا اوج آسمان پرواز کنی؛ قدرت نمرود را ببین که با ستمگری چه شد.
هوش مصنوعی: زود لگام عقل را از دست شهوت بیرون بیاور، زیرا افتادن انگشتر جمشید به دست دیو مایهٔ فتنه است.
هوش مصنوعی: خدا به موسی فرمود کفشهایت را بیرون آور، زیرا سزاوار نیست که از پاکی و قداست سخن بگویی و در اندیشهٔ گوسفند و دنیا باشی.
هوش مصنوعی: بت را بشکن و حق را برگزین، زیرا شایسته نیست در دل قبله بسازی و در حرم بت نگه داری.
هوش مصنوعی: ای دل، تا کی از نادانی خطاکار پیروی میکنی و آن را بر خرد دوراندیش مقدم میداری؟
هوش مصنوعی: با فرشتگان همدم شو و عیسای شفابخش را در خود پدید آور؛ تا کی از هر ناخوشی رنج و درد بکشی؟
هوش مصنوعی: شاید از نفس یک همدم محرم نصیبت شود که با سخن جان بکاری و در دم خود روح داشته باشی.
هوش مصنوعی: شاعر خود را سرزنش میکند: نظیری، شرمت کجاست؟ خاک بر این همت تو که با داشتن ملک ایران به هند آمدهای و بازیچه و فرمانبر آنجا شدهای.
هوش مصنوعی: برای انسان بااندیشه عیب خرد است که کاری کار پست کند در حالی که کار مهمتری بر عهده دارد.
هوش مصنوعی: کار شایسته چیست؟ اینکه چشم امید را بر درگاه امام رضا بداری و با اشک تخم امید بکاری.
هوش مصنوعی: از لب قاریان و نگهبانان حرم او تعویذ ماندگاری بخواهی و از نفس خادمانش امید بخشش داشته باشی.
هوش مصنوعی: خادم آرامگاه او شوی و به برکت این خدمت عمر جاودان و برتری پیشینیان را به دست آوری.
هوش مصنوعی: با صداقت روش نیاکانت را در پیش بگیری، جبران کوتاهی گذشتگان را بکنی و به کار مردم بپردازی.
هوش مصنوعی: تو که مایهٔ افتخار روزگار و سرور سخنوران شدهای، آیا از پدر و عموی خود، یعنی از اصل و تبار خود، ننگ داری؟
هوش مصنوعی: تو مانند زر ناب و زادهٔ ضرابخانهای؛ نباید از شرم چهرهات زرد و اندوهگین باشد.
هوش مصنوعی: با توجه به پرورشی که یافته، برای مروارید گرانبها آشکارا عیب است که از دریا عار داشته باشد.
هوش مصنوعی: در پی فرمان واگذاری دو ده ویران مباش؛ همین بس که سراسر جهان، از کوه قاف تا کوه قاف، زیر قلم تو باشد.
هوش مصنوعی: وقتی دفتر دیوان تو از ماهی تا آسمان را گرفته است، چه نیازی به فرش و خیمه داری؟
هوش مصنوعی: عزت ثروت فانی است و فضیلت سخن جاودان؛ پس داشتن سپاه و خدمتکار به چه کارت میآید؟
هوش مصنوعی: این میدان پر از فتنه است؛ گوشهٔ آرامشی برگزین. بیش از گفتن «نه» و «آری» نیازی به سخن نداری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ناگذران دل است نوبت غم داشتن
جبهت آمال را داغ عدم داشتن
صاحب حالت شدن حلهٔ تن سوختن
خارج عادت شدن عدهٔ غم داشتن
سر به تمنای تاج دادن و چون بگذری
[...]
عادت عشاق چیست مجلس غم داشتن
حلقه شیون زدن ماتم هم داشتن
بر سر عمان درد موج حلاوت زدن
بر در میدان دل فوج ستم داشتن
حمد غم و نعت درد بر لب دل دوختن
[...]
شرط بود کفر و دین، هر دو به هم داشتن
دل به صمد باختن، رو به صنم داشتن
گر نبود عشق هم، فرض بود مرد را
فال محبت زدن، نیت غم داشتن
ظلم بود سینه را، داشت ز افغان جدا
[...]
منفعل خلق را ناز صنم داشتن
زنگی و با آن جمال آینه هم داشتن
خاک خوری خوشتر است زین همه تنپروری
تا به کی انبان صفت حلق و شکم داشتن
میشکند صد کلاه بر فلک اعتبار
[...]
می رسدم از سخن رایت جم داشتن
مشرق و مغرب زمین، زیر قلم داشتن
لایق شان من است، مژده به انصاف ده
نوبت شاهی زدن، خامه علم داشتن
لفظ و معانی بود، زیر رکابم روان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.