ناگذران دل است نوبت غم داشتن
جبهت آمال را داغ عدم داشتن
صاحب حالت شدن حلهٔ تن سوختن
خارج عادت شدن عدهٔ غم داشتن
سر به تمنای تاج دادن و چون بگذری
هم سر و هم تاج را نعل قدم داشتن
زین سوی جیحون توان کشتی و پل ساختن
هر دو چو ز آن سو شدی از همه کم داشتن
پیش بلا واشدن پس به میان دو تیغ
همچو نشان دو مهر خوی درم داشتن
چون به مصاف سران لاف شهادت زنی
زشت بود پیش زخم بانگ الم داشتن
نقش بت و نام شاه بر خود بستن چو زر
وآنگهی از بیم گاز رنگ سقم داشتن
تات ز هستی هنوز یاد بود کفر و دین
بتکده را شرط نیست بیت حرم داشتن
تا که تو از نیک و بد همچو شب آبستنی
رو که نهای همچو صبح مرد علم داشتن
بیدم مردان خطاست در پی مردم شدن
بیکف جم احمقی است خاتم جم داشتن
شاهد دل در خراس رخصت انصاف نیست
بر ره اوباش طبع قصر ارم داشتن
تشنه بمانده مسیح شرط حواری بود
لاشهٔ خر زاب خضر سیر شکم داشتن
درگذر از آب و جاه پایهٔ عزلت گزین
کز سر عزلت توان ملک قدم داشتن
چون به یکی پاره پوست شهر توانی گرفت
غبن بود در دکان کوره و دم داشتن
عادت خورشید گیر فرد و مجرد شدن
چند به کردار ماه خیل و حشم داشتن
دیگ امانی مپز تات نیاید ز طمع
پیش خسان کفچهوار دست به خم داشتن
همت و آنگه ز غیر برگ و نوا ساختن
عیسی و آنگه به وام نیل و بقم داشتن
از در کم کاسگان لاف فزونی زدن
وز دم لایفلحان گوش نعم داشتن
لاف فریدون زدن و آنگه ضحاکوار
سلطنت و شیطنت هر دو بهم داشتن
صحبت ماء العنب مایهٔ نار الله است
ترک چنین آب هست آب کرم داشتن
چند پی کار آب بر ره زردشتیان
عقل که کسری فش است وقت ستم داشتن
سینه به غوغای حرص بیش میالا از آنک
نیست به فتوای عقل گرگ به رم داشتن
بهر چنین خشکسال مذهب خاقانی است
از پی کشت رضا چشم به نم داشتن
از سر تسلیم دل پیش عزیزان فقر
حلقه به گوش آمدن غاشیه هم داشتن
بهر دل والدین بستهٔ شروان شدن
پیش در اهل بیت ماتم عم داشتن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به موضوع تجرد، عزلت، قناعت و بیطمعی میپردازد و از دوری از دنیا و آسانی زندگی در عزلت سخن میگوید. او به شکایت از ناشکری روزگار و همچنین نیکویی از کسانی میپردازد که در پی دنیا هستند، و به ایرادات رفتار آنها اشاره میکند. شاعر مفهوم عمیق مرگ و زندگی را در این موضوعات مطرح میکند و به اهمیت بینیازی و دوری از دنیا با زبانی انتقادی نسبت به معضلات انسانی میپردازد. در نهایت، او به زندگی سخت شاعری و تحمل رنجکشیدن به خاطر عقل و خودشناسی اشاره میکند و با نگاهی عمیق به واقعیتهای زندگی به سرانجام میرسد.
هوش مصنوعی: دل انسان نمیتواند از غم فارغ باشد و همواره با ناامیدی مواجه است، زیرا آرزوهای او همیشه با نشانههای ناکامی و عدم تحقق آن آرزوها همراه است.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به حالتی خاص، باید از قید و بندهای جسمی و دنیایی رها شد و این کار باعث میشود که انسان از روشهای معمول زندگی فراتر رود و غمها را برای خود جمع کند.
هوش مصنوعی: کسی که در آرزوی رسیدن به مقام و افتخار است، وقتی از آن مقام عبور کند، هم مقام را و هم خود را در زیر پا خواهد گذاشت و دیگر چیزی از آن نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: از این طرف جیحون (رود جیحون) میتوان کشتی و پل ساخت، اما وقتی به آن طرف بروی، از همه چیز کمتر خواهی داشت.
هوش مصنوعی: در برابر بلا و مشکلات، در وسط دو شمشیر، مثل اینکه بر تنم دو نشان از مهر خودم را دارم.
هوش مصنوعی: اگر در میدان جنگ بر سر مقام خود ادعای شهادت کنی، این کار زشت است؛ زیرا در آن زمان با وجود زخمهایی که بر بدنت وجود دارد، جایی برای بروز صدای خستگی و نقص تو نیست.
هوش مصنوعی: خود را به زینتهای دنیوی مثل بت و نام پادشاه مزین کردن، همانند طلای زینتی است که در عین زیبایی، به دلیل ترس از مشکلات و ناکامیها، خالی از حقیقت و اعتبار میشود.
هوش مصنوعی: انسان هنوز از وجود خود به یاد کفر و دین است، در عین حال برای حضور در معبد یا خانه خدا، نیازی به داشتن ویژگیهای خاص نیست.
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو مانند شب در حال انتظار هستی، در مورد خوبی و بدی تصمیم نگیر و به یاد داشته باش که مانند صبح، مردی از علم و دانش نخواهی بود.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به این است که حرکت و تلاش برای دنبال کردن مردم و جمعیت، نشان از ضعف و ناتوانی دارد. همچنین داشتن چیزی بیفایده و بدون درک واقعی، مانند داشتن انگشتر جمشید (جم، پادشاه افسانهای با انگشتری جادویی)، به نظرم احمقانه است.
هوش مصنوعی: عاشق دلباخته در خراسان (که اشاره به مکان و عشق دارد) نمیتواند انصاف را رعایت کند، چرا که مسیر زندگی او (عاشقان) تحت تاثیر طبیعت فاسد و ناپسند (اوباش) قرار دارد و در قصر ارم (که نشان از بهشت و کمال است) ساکن شدن برای او ممکن نیست.
هوش مصنوعی: مسیح (پیامبر) تشنه ماند، زیرا که داشتن شکم پر از لاشهٔ خر زاب (خر زاب به عنوان موجودی بیارزش به کار رفته) برای خضر (پیامبر و شخصیت افسانهای) شرط حواری (وابستگی و پیروی) بود.
هوش مصنوعی: از نیروی آب و مقام و ثروت بگذر و زندگی گوشهنشینی را انتخاب کن، زیرا با زندگی در انزوا، میتوانی بر کرسی سلطنت دست یابی.
هوش مصنوعی: اگر بتوانی یک تکه پوست را به قیمت خوب در شهر به دست بیاوری، گرانفروشی در دکان کسانی که آهنگری یا دمیدن در کوره را دارند، به زیان تو خواهد بود.
هوش مصنوعی: دائمی شدن در انزوا و دوری از هوسها مانند عادت خورشید است، در حالی که عدهای با رفتار خود و زندگی در جمع و همنشینی مثل ماه، پیوسته به دنبال گروه و حشم هستند.
هوش مصنوعی: دیگ امانت را طوری بپز که هیچکس به خاطر طمع به تو نزدیک نشود، مثل کسی که کفچهای در دست دارد و نمیتواند چیزی را به دست آورد.
هوش مصنوعی: تلاش و همت خود را به کار بگیر و مانند عیسی (پیامبر) به زندگی و زیباییها بپرداز، و در عین حال هیچ وابستگی به دیگران و دنیا نداشته باش.
هوش مصنوعی: از در کم کاسگان (گنجشکان) به پرچم فزونخواهی پرداختن و از دم لایفلحان (ملازمان بیارزش) گوش خوب داشتن، به معنای این است که برخی افراد بدون داشتن لیاقت و توان، مدعی بزرگی و بزرگواری هستند و فقط از افراد بیمعنا و نادان اطاعت میکنند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به تضاد شخصیتی میان فریدون و ضحاک اشاره میکند. او به جا زدن ادعای بزرگی مانند فریدون (پادشاه خوب و عادل) و در عین حال داشتن سلطنت و رفتار شیطانی مانند ضحاک (پادشاه ظالم و بد) میپردازد. این تصویر نشاندهندهٔ نفاق و دورویی در برخی افراد است که در ظاهر به خوبی و فضیلت تظاهر میکنند اما در باطن، به شرارت و ظلم میپردازند.
هوش مصنوعی: گفتگو دربارهٔ شراب، چون آتش الهی است، بنابراین باید از نوشیدن چنین آبی پرهیز کرد تا به لطف و کرم الهی دست یابیم.
هوش مصنوعی: چرا در پی کار آب برای زرتشتیان هستی؟ وقتی عقل میگوید که کسری (شاه ساسانی) هم در زمان ستمگری، بیرحم و ظالم است.
هوش مصنوعی: سینهات را بیش از حد به خاطر حرص و طمع شلوغ نکن، زیرا به موجب حکم عقل، گرگها (کسانی با نیت بد) در زمان بیاطمینانی و آشفتگی، اوضاع را به هم میزنند.
هوش مصنوعی: خاقانی به خاطر داشتن مذهبی سختگیر و خشک، در زندگی خود به دنبال رضایت و خشنودی است و به همین خاطر همیشه امید دارد که چشمانش به اشک و نم ببارد.
هوش مصنوعی: از روی تسلیم، دل به عزیزان سپردن و با فقر زندگی کردن، البته همواره در کنار کسانی که به این وضع دچارند، همدردی کردن.
هوش مصنوعی: به خاطر دل والدین، به شروان وابسته شدم و در برابر خانوادهٔ اهل بیت عزادار به نظر میآیم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سیم و زر از بهر چیست وقف کرم داشتن
بر همه کردن نثار وز همه کم داشتن
سر به فلک می کشد ابر ز در ریختن
خاک به سر می کند کان ز درم داشتن
شیوه آزادگان دادن و نگرفتن است
[...]
عادت عشاق چیست مجلس غم داشتن
حلقه شیون زدن ماتم هم داشتن
بر سر عمان درد موج حلاوت زدن
بر در میدان دل فوج ستم داشتن
حمد غم و نعت درد بر لب دل دوختن
[...]
شرط بود کفر و دین، هر دو به هم داشتن
دل به صمد باختن، رو به صنم داشتن
گر نبود عشق هم، فرض بود مرد را
فال محبت زدن، نیت غم داشتن
ظلم بود سینه را، داشت ز افغان جدا
[...]
منفعل خلق را ناز صنم داشتن
زنگی و با آن جمال آینه هم داشتن
خاک خوری خوشتر است زین همه تنپروری
تا به کی انبان صفت حلق و شکم داشتن
میشکند صد کلاه بر فلک اعتبار
[...]
می رسدم از سخن رایت جم داشتن
مشرق و مغرب زمین، زیر قلم داشتن
لایق شان من است، مژده به انصاف ده
نوبت شاهی زدن، خامه علم داشتن
لفظ و معانی بود، زیر رکابم روان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.