از آن پس کاین جهان را آزمودی گر خردمندی
در این پر گرد و ناخوش جای دل خیره چرا بندی؟
به بیماری از این جای سپنجی چون شوی بیرون
مخور تیمار چندینی نه بنیادش تو افگندی
یکی فرزند خواره پیسه گربه است، ای پسر، گیتی
سزد گر با چنین مادر ز بار و بن نپیوندی
چنان چون مر تو را پند است مرده جد بر جدت
تو مر فرزند فرزندان فرزندانت را پندی
جهان مست است نرمی کن که من ایدون شنودهستم
که با مستان و دیوانه حلیمی بهتر از تندی
بخواهد خورد مر پروردگان خویش را گیتی
نخواهد رستن از چنگال او سندی و نه هندی
جهانا ز آزمون سنجاب و از کردار پولادی
به زیر نوش در نیشی به روی زهر بر قندی
به روز و شب همی کاهد تن مسکین من زیرا
به رندهٔ روز و سوهان شبم دایم همی رندی
ز چون و چند بیرونی ازیرا عقل نشناسد
نه مر بودنت را چونی نه مر گشتنت را چندی
نخوانی پیش و نپسندی ز فرزندان بسیارت
مگر آن را کزو ناید به جز بدفعلی و رندی
بسا شاهان با ملک و سپاه و گنج آگنده
کهشان بربودی از گاه و بدین چاه اندر افگندی
کجا پیوستهای صحبت که دیگر روز نگسستی؟
درختی کی نشاندهستی که از بیخش نه برکندی؟
خردمندا، مراد ایزد از دنیا به حاصل کن
مراد او تو خود دانی چه چیز است ار خردمندی
خداوندی همی بایدت و خدمت کرد نتوانی
گرش خدمت کنی بدهد خداوندت خداوندی
مراد ایزدی دین است چون دین یافتی زان پس
دگر مر خویشتن را در سپنجی جای نپسندی
بدین مهلت که دادهستت مباش از مکر او ایمن
بترس از آتش تیزش مکن در طاعتش کندی
چو فضل دین ایزد را ز نفس خویش بفگندی
چه باشد فضل سوی او تو را بر رومی و سندی؟
به گوش اندر همی گویدت گیتی «بار بر خر نه»
تو گوش دل نهادهستی به دستان نهاوندی
اگر دانی که فردا بر تو خویش و اهل و پیوندت
بگرید زار چندینی بدین خوشی چرا خندی؟
بباید بیگمان رفتنت از اینجا سوی آن معدن
که آنجا بدروی بیشک هر آنچ اینجا پراگندی
حکایتهای شاهان را همی خوانی و میخندی
همی بر خویشتن خندی نه بر شاه سمرقندی
چرا بر عهد و سوگند رسول خویش نشتابی
به سوی عهد فرزندش گر اهل عهد و سوگندی؟
گر اهل عهد و پیمانی از اهل خاندانی تو
وگر زین خانه بیرونی بر افسوسی و ترفندی
نیائی سوی نور ایرا به تاریکی درون زادی
وگر زی نور نگرائی در این تاریک چه بندی
اگر فردا شفاعت را از احمد طمع میداری
چرا امروز دشمن دار اهلالبیت و فرزندی؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: ناصرخسرو در این قصیده جهان را به گربهای فرزندخوار و مستی بیوفا مانند میکند که شاهان را از تخت به گور میافکند و هر پیوندی را میگسلد. سپس خواننده را به شناختن خواست خداوند فرامیخواند که همان دین است، و او را به بندگی، ترس از کیفر و یاد مرگ و حساب سفارش میکند. در پایان سخن به ستایش اهل بیت میرسد و میگوید کسی که به پیمان پیامبر وفادار نیست و با خاندان او دشمنی میورزد، نمیتواند به شفاعت او امید داشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر خردمندی، پس از آنکه این جهان را آزمودی، چرا بیهوده در این جای پرگرد و ناخوشایند دل میبندی؟
هوش مصنوعی: وقتی با بیماری از این سرای گذرا بیرون میروی، اینهمه غم مخور؛ چون بنیاد این جهان را تو نگذاشتهای.
هوش مصنوعی: ای پسر، جهان مانند گربهٔ ابلقی است که فرزندان خود را میخورد؛ شایسته است که با چنین مادری از بیخ و بن پیوند نبندی.
هوش مصنوعی: همانگونه که نیاکان مردهٔ تو برایت مایهٔ پند و عبرتاند، تو نیز برای نوادگان نوادگانت مایهٔ عبرت خواهی بود.
هوش مصنوعی: جهان مانند مست است؛ با آن نرمی کن، چون شنیدهام که با مستان و دیوانگان بردباری بهتر از تندی است.
هوش مصنوعی: جهان کسانی را که پرورده است، سرانجام میخورد و هیچکس، چه سندی و چه هندی، از چنگ او رهایی نمییابد.
هوش مصنوعی: ای جهان، در ظاهر و هنگام آزمودن مانند پوست سنجاب نرمی و در رفتار مانند پولاد سخت؛ زیر نوش تو نیش پنهان است و روی زهرت شکر نهادهای.
هوش مصنوعی: تن بیچارهٔ من شب و روز کاسته میشود، زیرا تو با رندهٔ روز و سوهان شب پیوسته مرا میتراشی.
هوش مصنوعی: ای جهان، تو از چگونگی و اندازه بیرونی، زیرا خرد نه چگونگی هستی تو را میشناسد و نه اندازهٔ گردش تو را.
هوش مصنوعی: از میان فرزندان بسیارت تنها کسی را پیش میخوانی و میپسندی که از او جز بدکاری و فریبکاری سر نمیزند.
هوش مصنوعی: بسیار پادشاهانی که ملک و لشکر و گنج انباشته داشتند، تو از تخت ربودی و در این چاه، یعنی گور، افکندی.
هوش مصنوعی: کجا با کسی همنشینی کردی که روز بعد آن را نگسستی؟ و کی درختی کاشتی که آن را از ریشه نکندی؟
هوش مصنوعی: ای خردمند، خواستِ خداوند از آفرینش دنیا را به دست آور؛ اگر خردمند باشی، خودت میدانی که خواست او چیست.
هوش مصنوعی: تو سروری میخواهی اما بندگی نمیتوانی کرد؛ اگر خدا را بندگی کنی، پروردگارت به تو سروری میبخشد.
هوش مصنوعی: خواست خداوند دین است؛ چون دین را یافتی، دیگر این سرای گذرا را برای خود نمیپسندی.
هوش مصنوعی: به سبب مهلتی که خدا به تو داده است، از تدبیر و کیفر او آسودهخاطر مباش؛ از آتش سوزانش بترس و در فرمانبرداریاش سستی نکن.
هوش مصنوعی: اگر برتری دین خدا را از جان خود دور انداختی، در پیشگاه او چه برتریای بر رومی و سندی، یعنی بیگانگان از دین، داری؟
هوش مصنوعی: جهان در گوشت میگوید که بار بر خر بگذار و آمادهٔ رفتن باش، اما تو گوش دلت را به نوای نهاوندی و سرگرمی و خوشی سپردهای.
هوش مصنوعی: اگر میدانی که فردا خویشان و خانوادهات اینهمه زار بر تو خواهند گریست، چرا امروز اینچنین سرخوش میخندی؟
هوش مصنوعی: بیگمان باید از اینجا به سرای دیگر بروی؛ جایی که هرچه اینجا کاشتی، همان را درو خواهی کرد.
هوش مصنوعی: داستان پادشاهان گذشته را میخوانی و به آنان میخندی، اما در حقیقت به خودت میخندی، نه به شاه سمرقند؛ چون سرنوشت تو هم همان است.
هوش مصنوعی: اگر به پیمان و سوگند پایبندی، چرا بنا بر عهد و سوگندی که پیامبرت گرفت، به سوی پیمان با فرزند او، یعنی امام از خاندان پیامبر، نمیشتابی؟
هوش مصنوعی: اگر به عهد و پیمان وفاداری، از اهل این خاندانی؛ و اگر بیرون از این خانه باشی، کارت ریشخند و نیرنگ است.
هوش مصنوعی: به سوی نور نمیآیی، چون در تاریکی زاده شدهای؛ اما اگر به نور روی نیاوری، چرا خود را در این تاریکی گرفتار کردهای؟
هوش مصنوعی: اگر امید داری که فردا در قیامت احمد، یعنی پیامبر، از تو شفاعت کند، چرا امروز دشمن اهل بیت و فرزندان او هستی؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خداوند جهان باشد کسی کش تو خداوندی
کند پیوند با بخت آنکه تو با او بپیوندی
خداوندا به تو نازد به هر جائی خداوندی
یکی را حنظل و زهری یکی را شکّر و قندی
موالی را همه پندی معادی را همه بندی
[...]
اگر بیمن خوشی یارا به صد دامم چه میبندی
وگر ما را همیخواهی چرا تندی نمیخندی
کسی کو در شکرخانه شکر نوشد به پیمانه
بدین سرکای نه ساله نداند کرد خرسندی
بخند ای دوست چون گلشن مبادا خاطر دشمن
[...]
نگارا وقت آن آمد که دل با مهر پیوندی
که ما را بیش از این طاقت نماندهست آرزومندی
غریب از خوی مطبوعت که روی از بندگان پوشی
بدیع از طبع موزونت که در بر دوستان بندی
تو خرسند و شکیبایی چنینت در خیال آید
[...]
گذشت آن کین دل زارم شکیبا بود یک چندی
پریشانی زلفش آمد و زد راه خرسندی
جز این شیرینی اندر عیش تلخ خود نمی بینم
که گه گه می کنی بر گریه تلخم شکرخندی
گواران باد بر جان و دلم زهر فراق تو
[...]
نگارا، گر چه میدانم که بس بیمهر و پیوندی
سلامت میفرستم با جهانی آرزومندی
بدان دل کت فرستادم نهای خرسند، میدانم
که گر جان نیز بفرستم نخواهد بود خرسندی
چنین زانم پسندیدی که حال من نمیدانی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.