ای شده مشغول به کار جهان
غره چرائی به جهان جهان؟
پیگ جهانی تو بیندیش نیک
سخره گرفته است تو را این جهان
از پس خویشت بدواند همی
گه سوی نوروز و گهی زی خزان
گر تو نه دیوی به همه عمر خویش
از پس این دیو چرائی دوان؟
پیش تو در می‌رود او کینه‌ور
تو زپس او چه دوی شادمان؟
هیچ نترسی که تو را این نهنگ
ناگه یک روز کشد در دهان؟
گرت به مغز اندر هوش است و رای
روی بگردان ز دروغ زمان
آزت هر روز به فردا دهد
وعدهٔ چیزی که نباشد چنان
پیر شدت بر غم و سختی و رنج
بر طمع راحت شخص جوان
بر تو به امید بهی، روز روز
چرخ و زمان می‌شمرد سالیان
دشمن توست ای پسر این روزگار
نیست به تو در طمعش جز به جان
کژدم دارد بسی از بهر تو
کرده نهان زیر خز و پرنیان
ای شده غره به جهان، زینهار
کایمن بنشینی از این بدنشان
تو به در او شده زنهار خواه
دشنه همی مالدت او بر فسان
چون تو بسی خورده است این اژدها
هان به حذرباش ز دندانش، هان!
نامهٔ شاهان عجم پیش خواه
یک ره و بر خود به تامل بخوان
کوت فریدون و کجا کیقباد؟
کوت خجسته علم کاویان؟
سام نریمان کو و رستم کجاست
پیشرو لشکر مازندران؟
بابک ساسان کو و کو اردشیر؟
کوست؟ نه بهرام نه نوشیروان!
این همه با خیل و حشم رفته‌اند
نه رمه مانده است کنون نه شبان
رهگذر است این نه سرای قرار
دل منه اینجا و مرنجان روان
ایزد زی خویش همی خواندت
ای شده فتنه به زمین و زمان
چند چپ و راست بتابی ز راه
چون نروی راست در این کاروان؟
چند ربودی و ربائی هنوز
توشه در این ره ز فلان و فلان؟
باک نداری که در این ره به زرق
که بفروشی بدل زعفران
فردا زین خواب چه آگه شوی
سود نداردت خروش و فغان
چونکه نیندیشی از آن روز جمع
کانجا باشند کهان و مهان؟
آنجا آن روز نگیردت دست
نه پسر و نه پدر مهربان
زیر گناهان گران و وبال
سست شدت گردن و پشت و میان
خیره چه گوئی تو که «بادی است این
در شکم و پشت و میانم روان؟
نیست مرا وقت ضعیفی هنوز
بشکند این را شکر و بادیان»
روی نخواهی که به قبله کنی
تات نخوابند چو تخته ستان
جز به گه بازپسین دم زدن
از تو نجبند به شهادت زبان
چونکه به پرهیز و به توبه، سبک
نفگنی از گردن بار گران؟
تا تو یکی خانهٔ نو ساختی
یکسره همسایه‌ت بی‌خان و مان
در سپه جهل بسی تاختی
اکنون یک چند گران کن عنان
دیو قرین تو چرا گشت اگر
دل به گمان نیست تو را در قران
گر به گمانی ز قران کریم
خود ببری کیفر از این بدگمان
سود نداردت پشیمان شدن
خود شود آن روز گمانت عیان
جان تو از بهر عبادت شده است
بسته در این خانه پر استخوان
کان تو است ای تن و طاعت گهر
گوهر بیرون کن از این تیره کان
جانت سوار است و تنت اسپ او
جز به سوی خیر و صلاحش مران
خود سپس آرزوی تن مرو
چون خره بد سپس ماکیان
گیتی دریا و تنت کشتی است
عمر تو باد است و تو بازارگان
این همه مایه است که گفتم تو را
مایه به باد از چه دهی رایگان
ای پسر خسرو حکمت بگو
تات بود طاقت و توش و توان
ای به خراسان در سیمرغ‌وار
نام تو پیدا و تن تو نهان
در سپه علم حقیقت تو را
تیر کلام است و زبانت کمان
روز و شب از بحر سخن همچنین
در همی جوی و همی برفشان
تا ز تو میراث بماند سخن
چون بروی زی سفر جاودان
خیز به فرمان امام جهان
برکش در بحر سخن بادبان
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به دنیا و فریبندگی آن اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که انسان نباید به عشق دنیا دل ببندد. او تأکید می‌کند که دنیا مانند دیوی است که انسان را فریب می‌دهد و آرامش را از او می‌گیرد. همچنین به سرنوشت گذشتگان اشاره می‌کند و می‌گوید که همه‌ی پادشاهان، با لشکر و ثروت خود، در نهایت به خاک رفتند و هیچ‌کسی نتوانسته از مرگ فرار کند. شاعر از انسان می‌خواهد که به عبادت و پرهیزکاری توجه کند و به یاد داشته باشد که زندگی واقعی در ماورای این دنیا است. در پایان، او از خواننده می‌خواهد تا به علم و دانش بپردازد و با کلام خود، میراثی از خود به جا بگذارد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به کارهای دنیا مشغول شده‌ای، آیا به خودت نمی‌گویی که این دنیا چه فریبنده است؟
هوش مصنوعی: بهتر است به جای نگرانی از دنیا، تو همواره به خوبی به آن فکر کنی؛ زیرا این جهان تو را به سخره گرفته و بر تو مسلط شده است.
هوش مصنوعی: انسان باید همیشه به دنبال خود واقعی‌اش باشد؛ یک بار به سمت بهار و شروع‌های تازه و بار دیگر به سمت پاییز و پایان‌ها می‌دود.
هوش مصنوعی: اگر تو همیشه موجودی نیک و بی‌عیب هستی، پس چرا همیشه دنبال این دیوانگی و بدی می‌گردی؟
هوش مصنوعی: دشمنی که همیشه در دنباله‌تو بوده و با تو کینه دارد، حالا در مقابل تو به عقب می‌رود، اما تو از او چرا خوشحال هستی؟
هوش مصنوعی: نگران نباش که این موجود بزرگ (نهنگ) ناگهان تو را به کام خود نخواهد کشید.
هوش مصنوعی: اگر در دل و ذهن تو خرد و عقل هست، از دروغ زمان دوری کن و به آن توجه نکن.
هوش مصنوعی: هر روز تو را به فردا امیدوار می‌کند و وعده چیزی را به تو می‌دهد که اصلاً وجود ندارد.
هوش مصنوعی: کسی که پختگی و تجربه بیشتری دارد، بر غم، سختی و رنج خود می‌افزاید و به امید آسایش و راحتی، خود را به آرزوهای جوانان وابسته می‌کند.
هوش مصنوعی: در انتظار فرج و بهبودی، روزگار و زمان را به حساب می‌آورد بی‌وقفه، سال‌ها می‌گذرد.
هوش مصنوعی: این روزگار دشمن توست، ای پسر، و از تو جز برای جانت طمعی ندارد.
هوش مصنوعی: کژدم که موجودی خطرناک است، به خاطر تو در زیر خز و پرنیان (پارچه‌ای نرم و لطیف) پنهان شده است. یعنی این دنیا پر از خطراتی است که نسبت به تو تهدیدآمیز است، اما در ظاهر چیزی نمایان نیست.
هوش مصنوعی: ای کسی که به دنیا فریب خورده‌ای، احتیاط کن که اگر به این بدن فانی دل ببندی، در دام آن گرفتار خواهی شد.
هوش مصنوعی: تو به درِ او(به معنای درِ خانه یا محل) رفته‌ای، پس مراقب باش که دشمن، با دشنه‌ای (که نماد خطر است) می‌خواهد تو را به فریب و جادو بکشاند.
هوش مصنوعی: چون این اژدها (دشمن یا خطر) بسیار خورده است، باید مراقب باشی و از دندانش (خطراتش) دوری کنی.
هوش مصنوعی: نامهٔ شاهان عجم را به پیش خواه (خودت) ببر و برای خودت با دقت و تفکر بخوان.
هوش مصنوعی: فریدون و کیقباد، دو پادشاه بزرگ و معروف ایرانی هستند که در داستان‌ها و اساطیر به عنوان چهره‌های برجسته تاریخ ایران شناخته می‌شوند. اینجا شاعر می‌پرسد که آن دو پادشاه کجا هستند و به اعمال و اثرات آنها اشاره می‌کند. همچنین به کوه علم کاویان، که نماد قدرت و شکوه است، اشاره می‌کند و به نوعی به فقدان یا غیبت این چهره‌های بزرگ در زمان خود اشاره دارد.
هوش مصنوعی: سام نریمان و رستم که از قهرمانان بزرگ و نامدار ایران هستند، کجا هستند که پیشرو لشکر مازندران قرار بگیرند؟
هوش مصنوعی: بابک ساسان و اردشیر کجا هستند؟ هیچ‌کدام از آنها، نه بهرام و نه نوشیروان، در میدان نیستند!
هوش مصنوعی: همهٔ این افراد و تظاهرات رفیع که با جمعیت و اسب‌های فراوان رفته‌اند، دیگر نه گله‌ای از دام‌داران باقی مانده و نه شبانی برای نگهداری آنها وجود دارد.
هوش مصنوعی: این مکان محل زندگی و آرامش نیست، پس دل را در اینجا نگذار و روح خود را آزار نده.
هوش مصنوعی: خداوند تو را به سوی خود می‌خواند، ای کسی که سبب فتنه و آشوب در دنیا شده‌ای.
هوش مصنوعی: چرا در این کاروان، به جای اینکه به صورت مستقیم و درست حرکت کنی، مدام در چپ و راست می‌چرخیدی؟
هوش مصنوعی: چند بار تو از دیگران کلاهبرداری کرده‌ای و اکنون هنوز بار و توشه‌ای جمع کرده‌ای؟
هوش مصنوعی: تو اهمیتی به اینکه در این مسیر چه چیزهایی را به نیرنگ و فریب می‌فروشی نداری، حتی اگر ارزش واقعی‌اش به جای طلای زعفران باشد.
هوش مصنوعی: فردا از این خواب غفلت چه خبر خواهی داشت؟ فریاد و ناله‌ات دردی را دوا نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: زمانی که به روز قیامت فکر نکنی، چه سودی دارد که در این دنیا فریاد بزنی و ناله کنی، در حالی که آنجا فقط افراد باستانی و بزرگانی هستند که از آن روز خبر ندارند؟
هوش مصنوعی: در آن روز، هیچ‌کس به یاری‌ات نخواهد آمد و نه پسر به تو کمک می‌کند و نه پدر مهربان‌ات.
هوش مصنوعی: بنا بر گناهان سنگین و burdensome که بر دوش من وجود دارد، حالت من به شدت ضعیف و ناتوان است و درد و فشار آن را در گردن و پشت و شکم خود احساس می‌کنم.
هوش مصنوعی: چطور می‌توانی بگویی که این درد ناشی از باد است که در شکم و پشت و میان من در حال حرکت است؟
هوش مصنوعی: هنوز زمانی نرسیده که ضعف و ناتوانی به سراغ من بیاید و این شرایط خوشایند را بشکند؛ در نتیجه، من روی آرامش و شکر را از دست نخواهم داد.
هوش مصنوعی: تو نمی‌خواهی که بر سر راهی دراز تسلیم شوی، زیرا مانند تخته‌ای که از بازایستادن به زیر می‌رود، دیگران را نیز به خواب نمی‌برد.
هوش مصنوعی: فقط در آخرین لحظه به تو فکر و یاد نخواهند کرد و زبان‌ِ گواهی نیز این را تصدیق نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: وقتی که با پرهیز و توبه، خود را سبک می‌کنی، چرا بار سنگین گناهان را از دوش خود برنمی‌داری؟
هوش مصنوعی: تو وقتی که یک خانهٔ جدید بنا کردی، همسایه‌ات به طور کامل بی‌خانه و آواره شده است.
هوش مصنوعی: در میدان جهل، تو به‌طور زیاد و مداوم تاخت و تاز کردی، حالا کمی بیشتر از این رفتار خود را کنترل کن و افسار خود را محکم بگیر.
هوش مصنوعی: چرا دیو (شیاطین و بدی‌ها) با تو همراه شد، اگر قلب تو به گمان و شک نسبت به قرآن نیست؟
هوش مصنوعی: اگر به خاطر یک گمان، از قرآن کریم خود را به کیفر برسانی، این بدگمانی تو چیست؟
هوش مصنوعی: پشیمانی تو در آن روز هیچ فایده‌ای ندارد، چون در آن زمان حقیقت گمان و فرض تو روشن و مشخص خواهد شد.
هوش مصنوعی: روح تو برای پرستش و عبادت خلق شده و در این جسم بی‌روح و پر از استخوان محبوس است.
هوش مصنوعی: تو ای بدن، منبع و سرچشمهٔ طاعت هستی، پس از این معدن تیره، جوهر و خوبی خود را بیرون بیاور.
هوش مصنوعی: جان تو مانند سوار است و بدن تو همچون اسب اوست؛ بنابراین، بدن را فقط به سمت کارهای خوب و نیکو هدایت کن.
هوش مصنوعی: آرزو کردن برای خودت مثل این است که با رفتار ناپسند خود، خود را به مانند الاغ پایین بیاوری و این کار تو را همچون مرغی بی‌اعتبار می‌کند.
هوش مصنوعی: دنیا مانند دریایی است و بدن تو مانند کشتی‌ای است که در این دریا سفر می‌کند. عمر تو همانند بادی است که کشتی را به جلو می‌برد و تو همانند تاجری هستی که باید از این سفر بهره‌مند شوی.
هوش مصنوعی: اینقدر از سرمایه و دارایی که برایت گفته‌ام، چرا باید این مایه را بی‌دلیل به باد بدهی؟
هوش مصنوعی: ای پسر خسرو، حکمت و دانش را بگو تا بر تو مشخص شود که چقدر قدرت و توانایی داری.
هوش مصنوعی: ای که در خراسان، مانند سیمرغ (پرنده‌ای افسانه‌ای و شگفت‌انگیز)، نامت آشکار است و وجود تو پنهان.
هوش مصنوعی: علم حقیقت تو مانند تیرهایی است که از کمان زبانت پرتاب می‌شود، یعنی سخنان تو به شدت و دقت در بیان حقیقت تاثیر دارد.
هوش مصنوعی: روز و شب از دریا دلفریب سخن به وفور می‌ریزد و همچنان مانند باران بر سر انسان می‌بارد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که تو در میان ما هستی، سخنانت به یادگار می‌ماند؛ اما وقتی که به سفر ابدی بروی، این میراث از بین می‌رود.
هوش مصنوعی: به دستور و فرمان امام (علی) از جا برخیز و در دریای علم و سخن، مانند بادبان، خود را بالا ببر.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خلخیان خواهی و جماش چشم
گرد سرین خواهی و بارک میان
کشکین نانت نکند آرزوی
نان سمن خواهی گرد و کلان
ای بت شکر لب شیرین دهان
خوبتر از عمری و خوشتر ز جان
روزه همی داری مردم کشی
راست نیایند به هم این و آن
هر چه تو را دارد از روزه سود
[...]
قم فاسقنی فی زمن المهر جان
واصرف بصر الخمر عن صرف الزمان
موسم گل رفت و درآمد خزان
باده گلرنگ در آرید هان
یا حبذا الراح و یا حبذا
[...]
تا رقم حسن تو زد آسمان
نامزد عشق تو آمد جهان
حلقه به گوش غم تو گشت عقل
غاشیه‌دار لب تو گشت جان
زلف تو شیطان ملایک فریب
[...]
تاج تو و تخت تو دارد جهان
تخت زمین آمد و تاج آسمان
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.