میرود در خاک خواری آب نالان از فراق
بر سر آتش همیگردد سپهر از اشتیاق
ما چو ابر از دیده میرانیم سیل و تو چو اشک
میجهی از ما و همچون برق میرانی بُراق
اتفاقاً صحبت حاضر که غایب شد ز چشم
غیبدان داند که چون افتد دگر بار اتفاق
طاق گردون نیست در شوخی به ابرویِ تو جفت
جفت ابرویت به پیشانی بود پیوسته طاق
آفتاب عشق ذرات وجود ما بسوخت
چون عطارد طالعیم، از مهر داریم احتراق
حرف ناصر کی فتادی در دهانها چون زبان
گر نبودی کاغذ دورویه را رسم نفاق
راویان را در نهاوند است آهنگ حجاز
مطربی خوش در سپاهان میزند راه عراق



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با تصویرهای کیهانی از ناله و اشتیاق عناصر و افلاک آغاز میشود و سپس گریهٔ عاشق و گریز شتابان معشوق را وصف میکند. شاعر از دست رفتن همنشینی با یار، ابروی پیوستهٔ معشوق و سوختن خود در عشق را با تشبیههای نجومی بیان میکند. در پایان با آوردن تخلص، از رواج سخن خود میان مردم سخن میگوید و با بازی با نام شهرها و مقامهای موسیقی، از خوانده شدن شعرش در جایجای سرزمینها یاد میکند.
هوش مصنوعی: آب از درد جدایی با ناله و خواری بر روی خاک روان است و آسمان از شدت اشتیاق بر فراز آتش میچرخد. شاعر حرکت عناصر و افلاک را نشانهٔ فراق و اشتیاق میداند (اشاره به ترتیب عناصر در کیهانشناسی قدیم که فلک آتش زیر آسمان است).
هوش مصنوعی: ما مانند ابر از چشمهایمان سیل اشک جاری میکنیم و تو مانند اشک از ما جدا میشوی و مانند برق، مرکب تیزرو خود را میتازانی؛ یعنی معشوق به سرعت از ما میگریزد.
هوش مصنوعی: همنشینیِ حاضری که بهتصادف دست داده بود و اکنون از چشم ما پنهان شده است، فقط خدای دانای غیب میداند که دوباره چگونه پیش خواهد آمد. شاعر با واژههای حاضر و غایب و اتفاق بازی کرده است.
هوش مصنوعی: طاق آسمان در دلربایی و شوخی همتای ابروی تو نیست؛ دو ابروی تو بر پیشانی همیشه به هم پیوسته و چون یک طاق است. بازی با جفت و طاق: ابروی جفت تو در عین حال طاق (یگانه و قوسدار) است.
هوش مصنوعی: خورشید عشق ذرهذرهٔ وجود ما را سوزاند؛ ما مانند عطارد هستیم که چون به خورشید نزدیک شود میسوزد، و ما از مهر (هم خورشید و هم محبت) دچار سوختن شدهایم.
هوش مصنوعی: اگر کاغذ دورو (نوشتهشده بر دو طرف) رسم دورویی و نفاق نداشت، سخن ناصر هرگز مانند زبان در دهان مردم نمیافتاد؛ یعنی شعرش بهواسطهٔ نوشتهشدن و دستبهدست شدن بر کاغذ، بر سر زبانها افتاده است.
هوش مصنوعی: راویان شعر در نهاوند آهنگ حجاز میخوانند و مطربی خوشآواز در سپاهان راه عراق مینوازد. نهاوند و حجاز و سپاهان و عراق هم نام جا هستند و هم نام مقامهای موسیقی؛ مقصود آن است که شعر شاعر در همهجا خوانده و نواخته میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای خداوند خراسان و شهنشاه عراق
ای به مردی و به شاهی برده از شاهان سباق
ای سپاهت را سپاهان رایتت را ری مکان
ای ز ایران تا به توران بندگانت را وثاق
ای جهان را تازه کرده رسم و آیین پدر
[...]
ای وزیر عالم و عادل ، ضیاء الدین عراق
نیست مانند تو در صدر خراسان و عراق
عاقبت ملک عراق را آید بزیر کلک تو
خود بدین معنی نهادستند نام تو عراق
خانه ملت بتأیید تو مرفوع العماد
[...]
گر نبودی ماه را بر آسمان هر مه محاق
ماه خواندندی تو را خلق زمین بر اتفاق
آسمان از دیده من در حسد باشد که هست
از جمال تو مراد در دیده ماه بی محاق
ماه اگر بر آسمان باشد من اینک بر زمین
[...]
مدتی گردون دونم خسته و آزرده داشت
از فراق افضل آفاق و یار اشتیاق
آفتاب ملک و ملت آنکه تا باشد جهان
جفت او ننشیند اندر سایه این سبز طاق
فخر آل مصطفی سید علاء الملک آنک
[...]
میل شکل ابرویت دارم درین فیروزه طاق
با قد خم گشته طاقم زیر این نیلی رواق
هر قدح کز ساقی دورم رسد دور از لب
گرچه شهد ناب باشد زهرم آید در مذاق
برقی از سرمنزل لیلی درخشیدن گرفت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.