گر نبودی ماه را بر آسمان هر مه محاق
ماه خواندندی تو را خلق زمین بر اتفاق
آسمان از دیده من در حسد باشد که هست
از جمال تو مراد در دیده ماه بی محاق
ماه اگر بر آسمان باشد من اینک بر زمین
از مه رخشان تو چون آسمان کردم وثاق
زین سپس چون آمسان بی مه نباشم تا مرا
هست با وصل تو وصل و از فراق تو فراق
وقت دیدار تو جانا گر مرا چون آسمان
تن سراسر دیده گردد کم نگردد اشتیاق
در جفا چون آسمانی ارچه داری حسن ماه
ننگری سوی وفا و نسپری راه وفاق
آسمان و ماه روی و رای مجدالدین بس است
گر حدیث بی ریا خواهی و لفظ بی نفاق
عمده اسلام ابوالقاسم علی کز نام اوست
هم معالی را اساس و هم علو را انتساق
ای خداوندی که ذات توست با فضل تو جفت
جفت هر فضلی ولیکن هم تویی در فضل طاق
تیغ انصاف تو را عالم نه بس باشد نیام
اسب اقبال تو را عالم نه بس باشد سباق
آفتاب اهل بیتی چون عطارد ز آفتاب
مانده ام من ز اشتیاق صدر تو در احتراق
در فراق خدمت تو کرده ایم و داده ایم
رنج و وحشت را نکاح و انس و راحت را طلاق
خدمت تو در جهان چون جان شیرین شد که هست
قرب او حلو المزاج و بعد او مر المذاق
خرم آن مرکب که در وی چشم ما بیند تو را
چون علی بر پشت دلدل چون پیمبر بر براق
تا جهان خالی نگردد در جهان خالی مباد
از تو صدر و قدر و باغ و کاخ و ایوان و رواق



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با تغزلی دربارهٔ معشوقی ماهروی آغاز میشود که از ماه برتر است چون محاق ندارد، اما در جفا به آسمان میماند. سپس شاعر به مدح مجدالدین ابوالقاسم علی، عمدهٔ اسلام و از خاندان پیامبر، گریز میزند و فضل و عدل و اقبال او را میستاید. آنگاه از دوری خدمت او و اشتیاق سوزان خود شکایت میکند و با آرزوی دیدار و دعای دوام مقام ممدوح پایان میدهد.
هوش مصنوعی: اگر ماه هر ماه در آسمان دچار محاق (پنهان شدن و تاریکی) نمیشد، مردم زمین همه با هم تو را ماه مینامیدند؛ یعنی تو از ماه برتری چون هرگز کاستی و پنهانی نداری.
هوش مصنوعی: آسمان به چشم من حسد میبرد، چون از زیبایی تو در چشم من ماهی هست که هرگز محاق ندارد.
هوش مصنوعی: اگر ماه در آسمان است، من اکنون بر زمین، به سبب روی درخشان چون ماه تو، مانند آسمان جایگاه ماه شدهام.
هوش مصنوعی: از این پس مانند آسمان بیماه نخواهم بود، به شرط آنکه با وصل تو پیوند داشته باشم و از فراق تو دور باشم.
هوش مصنوعی: ای جان، هنگام دیدن تو اگر همهٔ تنم مانند آسمان پرستاره، چشم شود، باز هم اشتیاقم کم نمیشود.
هوش مصنوعی: هرچند زیبایی ماه را داری، در ستمگری مانند آسمان (فلک جفاکار) هستی؛ به وفا نگاه نمیکنی و راه سازگاری را نمیپیمایی.
هوش مصنوعی: اگر سخن راست و بیریا میخواهی، آسمان و ماه حقیقی همان رأی و روی مجدالدین است؛ گریز از تغزل به مدح ممدوح.
هوش مصنوعی: ممدوح، تکیهگاه اسلام ابوالقاسم علی است که نامش هم پایهٔ بزرگیهاست و هم مایهٔ نظم و پیوستگی بلندمرتبگی.
هوش مصنوعی: ای سروری که ذاتت با فضیلت همراه است؛ تو با هر فضیلتی جفتی، اما در فضل یگانه و بیهمتایی.
هوش مصنوعی: جهان برای شمشیر عدالت تو نیام کافی نیست و برای اسب بخت تو میدان مسابقهٔ کافی نیست؛ یعنی عدل و اقبالت از جهان بزرگتر است.
هوش مصنوعی: تو خورشید خاندان پیامبری؛ و من از اشتیاق درگاه تو مانند عطارد که نزدیک خورشید میسوزد، در سوختن ماندهام.
هوش مصنوعی: در دوری از خدمت تو، رنج و تنهایی را به همسری گرفتهایم و انس و آسایش را طلاق دادهایم.
هوش مصنوعی: خدمت تو در جهان مانند جان شیرین است که نزدیکیاش شیرین و دوریاش تلخ است.
هوش مصنوعی: خوشا مرکبی که چشم ما تو را سوار بر آن ببیند، همچون علی بر دلدل و پیامبر بر براق.
هوش مصنوعی: دعای پایانی: تا جهان برقرار است، صدر و مقام و باغ و کاخ و ایوان و رواق از تو خالی مباد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای خداوند خراسان و شهنشاه عراق
ای به مردی و به شاهی برده از شاهان سباق
ای سپاهت را سپاهان رایتت را ری مکان
ای ز ایران تا به توران بندگانت را وثاق
ای جهان را تازه کرده رسم و آیین پدر
[...]
ای وزیر عالم و عادل ، ضیاء الدین عراق
نیست مانند تو در صدر خراسان و عراق
عاقبت ملک عراق را آید بزیر کلک تو
خود بدین معنی نهادستند نام تو عراق
خانه ملت بتأیید تو مرفوع العماد
[...]
مدتی گردون دونم خسته و آزرده داشت
از فراق افضل آفاق و یار اشتیاق
آفتاب ملک و ملت آنکه تا باشد جهان
جفت او ننشیند اندر سایه این سبز طاق
فخر آل مصطفی سید علاء الملک آنک
[...]
میرود در خاک خواری آب نالان از فراق
بر سر آتش همیگردد سپهر از اشتیاق
ما چو ابر از دیده میرانیم سیل و تو چو اشک
میجهی از ما و همچون برق میرانی بُراق
اتفاقاً صحبت حاضر که غایب شد ز چشم
[...]
میل شکل ابرویت دارم درین فیروزه طاق
با قد خم گشته طاقم زیر این نیلی رواق
هر قدح کز ساقی دورم رسد دور از لب
گرچه شهد ناب باشد زهرم آید در مذاق
برقی از سرمنزل لیلی درخشیدن گرفت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.