گنجور

 
جلال الدین محمد مولوی
 

جان و جهان! دوش کجا بوده‌ای

نی غلطم، در دل ما بوده‌ای

دوش ز هجر تو جفا دیده‌ام

ای که تو سلطان وفا بوده‌ای

آه که من دوش چه سان بوده‌ام!

آه که تو دوش کرا بوده‌ای!

رشک برم کاش قبا بودمی

چونک در آغوش قبا بوده‌ای

زهره ندارم که بگویم ترا

« بی من بیچاره چرا بوده‌ای؟! »

یار سبک روح! به وقت گریز

تیزتر از باد صبا بوده‌ای

بی‌تو مرا رنج و بلا بند کرد

باش که تو بنده بلا بوده‌ای

رنگ رخ خوب تو آخر گواست

در حرم لطف خدا بوده‌ای

رنگ تو داری، که زرنگ جهان

پاکی، و همرنگ بقا بوده‌ای

آینهٔ رنگ تو عکس کسیست

تو ز همه رنگ جدا بوده‌ای

 

mouse با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

format_list_numbered_rtl حذف شماره‌ها | وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف) | search شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | linkرونوشت نشانی | content_copyرونوشت متن | share

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

محمدرضا شجریان » نوا (مرکب خوانی) » تصنیف "جان جهان"

محمدرضا شجریان » طریق عشق » تصنیف جان جهان

احمد شاملو » غزلیات مولوی » جان جهان دوش کجا بودی

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۳۵۴ » (ابوعطا) (۱۵:۲۴ - ۱۶:۵۸) نوازندگان: عبدالوهاب شهیدی (‎بربط عود) خواننده آواز: عبدالوهاب شهیدی سراینده شعر آواز: مولوی (غزل) مطلع شعر آواز: جام جهان دوش کجا بوده ای

محمدرضا شجریان » طریق عشق، کنسرت زندهٔ افشاری و تور گروه نوا ۱۹۸۷ » تصنیف جان جهان (اجرای زنده) اسپاتیفای

music_note معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

photo_camera پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، support راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۳۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

مرتضی در ‫۱۰ سال و ۹ ماه قبل، چهار شنبه ۲۹ دی ۱۳۸۹، ساعت ۰۳:۰۵ نوشته:

مصرع اول از بیت اول "کجا بوده ای" صحیح است.
---
پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

 

صفا در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۷ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۲۳:۴۴ نوشته:

بیت نهم ، ز رنگ صحیح است .

 

امرتات در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه شنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲، ساعت ۱۶:۳۸ نوشته:

درود.
در بیت پنجم مصرع دوم بی من بی چاره چرا بوده ای؟ درست است یا بی من بی چاره کجا بوده ای؟

 

هلیا در ‫۷ سال و ۷ ماه قبل، یک شنبه ۲۵ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۱۵:۰۶ نوشته:

مصراع اول بیت اول "جان جهان" صحیح است.
مصراع دوم بیت هفت "بند بلا " صحیح است

 

معین در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، سه شنبه ۱۹ فروردین ۱۳۹۳، ساعت ۲۱:۱۱ نوشته:

بیت پنجم، مصرع دوم؛ « بی من بیچاره کجا بوده‌ای؟! » صحیح است.

 

مژگان در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، شنبه ۲۳ فروردین ۱۳۹۳، ساعت ۱۰:۳۵ نوشته:

در بیت پنجم کلمه زهره حرف "ز" چگونه تلفظ میشود؟بافتحه؟
معنی آن در این بیت یعنی چه؟

 

امیدی در ‫۷ سال و ۱ ماه قبل، چهار شنبه ۱۹ شهریور ۱۳۹۳، ساعت ۲۲:۴۳ نوشته:

راستی
گر عشق نبودی و غم عشق نبودی
چندین سخن نغز که گفتی که شنودی؟

 

دیاکو رحمانی در ‫۶ سال و ۱۱ ماه قبل، پنج شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۳، ساعت ۱۶:۳۵ نوشته:

در مصرع دوم بیت هفتم تصور می کنم باید به جای "بنده" از "بندِ" استفاده شود در معنی متوقف کننده و نگهدارنده ی بلا.

 

محمدرضا در ‫۶ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۳، ساعت ۱۵:۴۰ نوشته:

لطفا معنی مصرع دوم از بیت اول را بنویسید. ممنون

 

محمد شاملو در ‫۶ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۳، ساعت ۱۷:۳۶ نوشته:

محمد رضای عزیز مصرع اول این غزل سوالی است و بلا فاصله شاعر متوجه می شود مه سوال اساسا اشتباه اشت چو متوجه می شود که با خود شاعر بوده و در دل او جای داشته پس به اشتباه خود پی برده و جواب سوال خودش را می دهد

 

محمد شاملو در ‫۶ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۳، ساعت ۱۷:۴۶ نوشته:

با دیاکو رحمانی موافقم

 

عبد کریم در ‫۶ سال و ۶ ماه قبل، چهار شنبه ۲۶ فروردین ۱۳۹۴، ساعت ۰۰:۱۱ نوشته:

آهنگ بی نظیر پرویز مشکاتیان با صدای بی نظیر استاد در مجموعه نوا را از دست ندهید.

 

احمد رضا در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، سه شنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۴۱ نوشته:

لطفا بگید این غزل رو واسه کی سروده؟؟
و معنی و تفسیر بیت آخر لطفا "آینه ای رنگ ..."

 

جواد در ‫۶ سال قبل، شنبه ۴ مهر ۱۳۹۴، ساعت ۰۷:۲۲ نوشته:

نمی‌دونم چرا پر است از غلط املایی! به نظرم در شان سایت گنجور نیست!

 

ناشناس در ‫۶ سال قبل، شنبه ۴ مهر ۱۳۹۴، ساعت ۰۷:۳۰ نوشته:

اصلاح املایی بعضی غلط‌ها:
جان جهان_که را_تو را_چون که_بند_آینه‌ای_ز رنگ.
سپاسگزارم.

 

شجاع الدین شقاقی در ‫۵ سال و ۱۱ ماه قبل، دو شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۴، ساعت ۱۷:۳۵ نوشته:

سکینه ی دل
1- یک دلی و عاشق و آسوده ای
فارغ از این هستی و پالوده ای
2- رشک به آرامش ِ دل می برم
عشق ِ خدا داری و آلوده ای
3- جام ِ دل و آینه ی خود زدود
بی لکه و پاک و ز هر دوده ای
4- ساکنی و سائلی و سکینه
هستی و هم صاحب ِ ما بوده ای
5- پیش ِ من و همدمی و با منی
پاکتر از هر غش و نالوده ای
6- عالِمی و خالق ِ ما پیش ِ توست
نزد ِ خدا هستی و شالوده ای
7- بود و نبودَستی و غایت تویی
آیتی و پیش ِ خدا ، سوره ای

 

کاظم در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۱۹ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۵:۴۹ نوشته:

مصرع اول از بیت آخر "آینه ای نقش تو عکس کسی ست" صحیح تر بنظر میاید

 

کاظم در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۱۹ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۶:۰۲ نوشته:

مصرع اول از بیت هشتم "رنگ نداری تو ز رنگ جهان" در رابطه با وزن و معنی صحیح است

 

هاشمی در ‫۵ سال و ۸ ماه قبل، یک شنبه ۴ بهمن ۱۳۹۴، ساعت ۱۰:۳۴ نوشته:

در بیت پنجم «چرا» درست است
بی من بیچاره چرا بوده ای؟
در تصحیح فروزانفر نیز همین کلمه آمده است.
یعنی اینکه چگونه توانسته‌ای بی من باشی یا چرا بی من بوده‌ای؟
نمی‌دانم بر چه اساسی در خوانش شعر توسط شجریان این کلمه عوض شده است.
تغییر این کلمه به «کجا» معنای شعر را به هم میریزد.
و حتی می‌توان گفت مقداری معنای شعر را مبتذل می‌کند.

 

داود در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۲۷ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۴۹ نوشته:

در بیت نهم (یکی مانده به آخر) مصرع اول
"ز رنگ" اشتباها به هم چسبیده و "زرنگ" نوشته شده است.

 

فرهاد در ‫۵ سال و ۴ ماه قبل، سه شنبه ۴ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۱۰ نوشته:

مصرع اول بیت آخر بدین گونه صحیح است:
آینه ای؟ رنگ تو عکس کسیست...
سپاس

 

گمنام در ‫۵ سال و ۴ ماه قبل، چهار شنبه ۵ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۱۳ نوشته:

احند رضای گرامی،
به نظر می آتد برای شمس سروده باشد، شمس به قول امروزی ها به " ددر " رفته بوده است و شاعر نخست ناباورانه به رفع و رجوع بر می خیزد ، سر انجام اما به خود می قبولاند که با دیگری بوده است و می فرماید : آیینه ای ! رنگ تو عکس کسی است !!!
تو ز همه رنگ جدا بوده ای .
دریغا که گویا دیر بوده است!!!

 

فرشته در ‫۵ سال قبل، چهار شنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۲۴ نوشته:

عالی....
در فراق هر کی سروده باشه عالی...

 

محمد در ‫۵ سال قبل، دو شنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۴۱ نوشته:

در بیت هفتم به نظر می رسد که «باش تو که بند بلا بوده‌ای» صحیح باشد.
در چاپ نشر هرمس بر اساس نسخۀ فروزانفر نیز به همین صورت آمده است.

 

علی در ‫۴ سال و ۴ ماه قبل، دو شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۰۹ نوشته:

جان و جهان! غلط است .
جان جهان . [ ن ِ ج َ ] (ترکیب اضافی ، اِ مرکب ) خطابی است بمعشوقه :
بس بناگوش چو سیماکه سیه شد چو شبه
آن ِتو نیز شود صبر کن ای جان جهان .
فرخی .
بگشای بشادی و فرّخی
ای جان جهان آستین خی
کامروز بشادی فرارسید
تاج شعرا خواجه فرّخی .

 

مریم در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنج شنبه ۲ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۳۹ نوشته:

در بیت آخر "آینه ای" صحیح است

 

هومن در ‫۳ سال و ۹ ماه قبل، پنج شنبه ۱۴ دی ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۱۲ نوشته:

در بیت چهارم : چون که درست است نه چونک لطفا تصحیح کنید.

 

هادی در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۳۰ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۳:۴۲ نوشته:

با سلام. منظور از بیت آخر چیه و چطور تلفظ میشه؟آینه ای؟ یا آینه ْی؟

 

محمدرصا در ‫۲ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۱۰ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۱۱:۰۶ نوشته:

اول اینکه از 30 نوشته بالا 25 تا درباره غلط املایی و اینجا چنین است و آنجا چنان است... دریغ از اینکه خود را از واژه ها رها و به معانی بپردازیم.
اما در جواب دوست اخر... می فرماید آنچه از شمایل تو پیداست تصویر دیگری است غیر از آن رنگ رخساره معمولی. نگاره ای بیش از تصویر یک انسان.... براستی او که بود؟

 

رضا در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، سه شنبه ۵ آذر ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۳۴ نوشته:

در بیت آخر معنا میشود که تو مثل اینه ای و هرکس تورا ببیند خود ه خود را دیده و یا اینکه تو برعکس دیگرانی و همگان هرطور هستند تو متفاوتی! در آخر می فرماید: تو بی رنگی یا شاید باید گفت به نوعی با همه فرق داری و هرکس رنگی دارد و تو اما چیز دیگری!

 

رامین رادمهر در ‫۱ سال و ۷ ماه قبل، پنج شنبه ۱ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۰۸:۲۹ نوشته:

در کتاب نیمه پنهان وجود نوشته دبی فورد دیدن صفات رذیله در دیگران رو وجود آن صفت در خود فرد عنوان میکنه . از طرفی توجه به صفات نیکو در دیگران را تمایل به رسیدن فرد به آن صفت نیکو عنوان میکنه . به نظر من آفریده های خدا همه به شیوه ای بسیار خردمندانه در کنار هم جمع شده اند تا همدیگر را تکمیل کنند ، با بررسی نوع دیدگاه خودمان به دیگران بتوانیم به خودشناسی برسیم . دکتر سروش در بررسی کتاب ملت عشق نوشته الیف شافاک با تمسک به بیت آخر این شعر زیبا :
آینهٔ رنگ تو عکس کسیست
تو ز همه رنگ جدا بوده‌ای
میگه رنگ خدا بی رنگیست و آنچه از خدا در تصور توست ،حاصل نوع صفت غالب توست .
سپاس بسیار از حاشیه هایی که نوشتید . دوستانی دوستداشتنی هستید همه

 

آرامش در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، پنج شنبه ۲۶ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۰۹:۵۰ نوشته:

سلام به دوستان عزیز. فکر می‌کنم منظور از بیت :آینه ای رنگ تو عکس کسی ست، تو ز همه رنگ جدا بوده ای. این باشد که : آینه به خودی خود نمیتواند تصویری را منعکس کند و باید قسمتی از ان را رنگ یا همان جیوه اندود کنند تا بتواند انعکاس داشته باشد. به گمانم این باشد که میگوید تو بسیاز زلالی و مانند آینه ای خام میمانی و من میدانم این رنگ تو از کسی متشعشع میشود یه جورایی متفکرانه دارد می اندیشد که این رنگ از کجاست از چیست و بعد، هان بر خودش میزند که نه نه نه تو ز همه رنگ جدا بوده ای یعنی اینکه تو از تعلقات پلید و نامبارک مبرا هستی و این رنگ نمیتواند رنگ بدی ها باشد و سپس به زیبایی هر چه تمام تر با خرسندی میگوید :رنگ رخ خوب تو آخر گواست... در حرم لطف خدا بوده ای
آهان پیدا کردم یافتم پس بگو تو مورد لطف خداوند هستی و این رنگ را از انجا گرفته ای و چون رنگ تو ( یعنی درون و برون تو، احساسات و لطایف تو، طبع تو) خوب و پاک است پس تو جلوه ای از خدا هستی. و رنگی از خدا و نمودی از خدا را منعکس میکنی.
حسم این بود که مقصود چنین است

 

حسن در ‫۱ سال قبل، دو شنبه ۷ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۰۸:۲۸ نوشته:

آیینه از خودش تصویری ندارد. آینه مدام دیگری را نشان می دهد. آینه خودش را نشان نمیدهد. مولوی می گوید که تو انسان کامل مثل اینه ای که از خودت رنگ و تصویری نداری بلکه تو نمایش دهنده کس دیگری هستی و ان کس جزظهور چمال دوست یعنی خداوند در جهان نیست. این معنادر تمامی اشعار او جاری و ساری است.

 

بی نشان در ‫۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۱۵ نوشته:

عرض سلام و ادب
در پاسخ فرمایش برخی از اعزه ی دوستان که فرموده اند که " بند بلا" صحیح بوده و به معنای بازدارنده ی از بلاست در خوانش موجود با در نظر گرفتن اینکه " بنده بلا " را می توان اضافه ی مغلوب در نظر گرفت معنای تو باش که بلای تو مختص من است یعنی باش که تو تنها بلای منی و من در خور بلای تو .... یعنی رنج و بلاهای مادون تو در خور عاشقی چون من نیست اگر بلایی هم هست چه خوشتر که بلای تو باشد و از آن بالاتر تو آن بلا باشی (ای پاکدلان با جز او عشق مبازید
نتوان دل و جان دادن هر مختصری را ) این تمامیت خواهی صفت یگانه و غالب عاشقان حقیقی است ( که من از تو غمی خواهم که در وی مستقل باشم )
مولوی این صفت تخصیص را در موارد بسیار دیگری نیز بکار برده است

 

بی نشان در ‫۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۲۰ نوشته:

تصحیح اضافه ی مقلوب

 

میثم در ‫۱۱ ماه قبل، شنبه ۳ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۱۱ نوشته:

با سلام
بنظرم اساسا این غزل اشاره به محمد (ص) داره.
یا ایها المزمل و یا ایها المدثر
رشک برم کاش قبا بودمی
چون که در آغوش قبا بوده ای

 

یسنا در ‫۱۱ ماه قبل، پنج شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۱۷:۳۶ نوشته:

چرا انقدر غلط در این شعر موجوده؟
از مسئولین سایت گنجور درخواست دارم که تصحیحش کنند چون در شان این سایت فوق العاده نیست

 

ملیکا رضایی در ‫۳ ماه قبل، دو شنبه ۲۱ تیر ۱۴۰۰، ساعت ۲۱:۴۵ پاسخ داده:

هیچ غلطی نیست البته تفاوت هایی با آهنگ استاد شجریان دارد ولی شعر درست همین هست و استاد در اشعار تغییراتی دادند بر اساس ریتم آهنگ و موسی قی و وزن تا آوازخوانی و موسیقی و صدا با هم یکنواخت شود .

 

ملیکا رضایی در ‫۶ ماه قبل، سه شنبه ۳ فروردین ۱۴۰۰، ساعت ۱۶:۰۴ نوشته:

بیت آخر آیینه رنگ تو عکس کسی ست تو ز همه رنگ جدا بوده ای:
دراینجا آینه در واقع نشان میدهد که مخاطب و متکلم در هم فرو رفته است و در واقع مولانا معشوق خود را در آینه دیده و خود تصویرش در آینه هست و بنابراین اشخاص اینکه کدام متکلم و کدام مخاطب هست کمی دشوار هست طبق گفته استاد عبدالکریم سروش در خداوندگار اینگونه هست که" خداوند رنگی ندارد و ما رنگ داریم و چون به آینه مینگریم رنگ ما بر آن افتاده و خداوند رنگ میگیرد و خدای هرکسی به قد خود آدمی ست "
این شعر بسیار زیباست همانند دیگر ابیات حضرت مولانا و با صدای استاد شجریان نیز شنیدنی ست و شاید مفهوم این شعر با صدای استاد بهتر درک گردد البته شاید برخی رد کنند این نظر را ولیکن گاهی صدایی خوش میتواند آنچنان تاثیر بگذارد که بر عمق روح برود و تاثیری بسیار بر درک و فهم اشعار بگذارد .

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.