آفاق زیر خاتم خوارزم شاهی اَست
مانا ز بخت یافت نگین پیمبری
پیش سپید مهرهٔ قدرش زبونتر است
از بانگ پشه دبدبهٔ کوس سنجری
از بهر آنکه نامهٔ درگاه او بَرَد
عنقا کمر ببست برای کبوتری
چرخ کبود را ز حسام بنفش او
تهدید میرسد که رها کن ستمگری
از دهر زاد و دهر فضولی نمای را
خون ریختی گرش نبدی حق مادری
تیغش ز چار شهر خراسان خراج خواست
از چار شهر نَه که ز نُه چرخ چنبری
شمشیر گوشت خوارهٔ او را مزوری است
آنکس که خورد رست ز دست مزوری
گر خصم او بجهد طلسمی بساخته است
آنقدر هم ز قدرت او خواست یاوری
گوساله گرچه بهر خلاف خدای بود
نطق از خدای یافت نه از سحر سامری
گردون مگر مُصحف نامش شنوده بود
کهابشر نوشت نامش بر تاج مشتری
روحالقدس به خدمت او میخورد قسم
کهامروز در زمانه تو اسلام پروری
سوگند خورَد عاقلهٔ جان به فضل و عدل
کز روی عدل گستری و فضل پروری
خوارزم شه هزار چو محمود زاولی است
خاقانی از طریق سخن صد چو عنصری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این متن به ستایش علاء الدین اتسز، شاه خوارزم، میپردازد و او را شخصی بزرگ و شایسته میداند. به توصیف ویژگیهای او و قدرتش پرداخته و بیان میکند که بخت او مانند نگینی درخشان است. شاعر از چرخ کبود و تهدیداتی که به دلیل قدرت او ایجاد میشود، سخن میگوید و بر این نکته تأکید میکند که با عدالت و فضل خود، اسلام را در زمانهاش ترویج میکند. در نهایت، او را به عنوان شخصیتی برتر و بالاتر از دیگران معرفی کرده و قدرت و فضائلش را ستایش میکند.
هوش مصنوعی: آسمانها زیر فرمان و سلطنت خوارزمشاه است و این موقعیت پایدار و ماندگار است، چرا که بخت او مانند انگشتری از مقام پیامبری برخوردار شده است.
هوش مصنوعی: پیش مهرهٔ سپید (که نشان قدرت یا بخت است) مقام و ارزش او از صدای یک پشه کمتر است، و این نشاندهندهٔ عظمت و برتری اوست که حتی صدای کوس سنجری (که نماد قدرت و آواز است) نمیتواند به پای او برسد.
هوش مصنوعی: برای آن که نامهٔ دربار علاءالدین اتسز را ببرند، عنقا (پرندهای افسانهای) کمر خود را برای پرواز به دور کبوتری (که نماد فرستندهٔ پیام است) بسته است.
هوش مصنوعی: چرخ (آسمان یا زمان) آبیرنگ از تهدید حسام بنفش (سلاحی از او) به زودی متوجه میشود که باید ستمگری را کنار بگذارد.
هوش مصنوعی: تو حق مادر را ادا کردی و از دهر و زمانه، که در کار خود فضولی میکند، خون به دل کردی و از آن مایه گذاشتی؛ اگر این کار را نمیکردی، ممکن بود که این حق بر تو واجب نشود.
با تیغ شمشیر از چهار شهر خراسان خراج گرفت؛ نه تنها از چهار شهر، که از نُه آسمان.
هوش مصنوعی: شمشیر کسی که شیری را میکشد، بینهایت قوی است و آن کسی که از دست چنین شخصی نجات یابد، همانند کسی است که از چنگال او به سلامت فرار کرده است.
هوش مصنوعی: اگر دشمن او فرار کند، به خاطر طلسمی است که ساخته شده است؛ این نشان میدهد که او تا این حد از قدرتش برای یاری خواسته است.
هوش مصنوعی: اگرچه گوساله (بت طلایی) به عنوان خدایان رقیب خدا پرستیده میشد، اما قدرت صحبت کردن را از خداوند دریافت کرد و نه از سحر سامری (که نعمت نبوت را داشت).
هوش مصنوعی: آیا آسمان (گردون) نامش (علاءالدین اتسز) را در کتاب آسمانی (مصحف) شنیده بود که ابشر (یک مخلوق) نام او را بر تاج سیاره مشتری نوشت؟
هوش مصنوعی: روح الهی به خدمت او مشغول است و امروز در زمانه تو اسلام را پرورش میدهد.
هوش مصنوعی: عاقلهٔ جان (عقل و خرد) در اینجا به فضل و عدالت او (علاء الدین اتسز) قسم میخورد که به خاطر عدالت و فراگرفتن فضیلت در مقام خود قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: خوارزمشاه، که در اینجا نام او علاءالدین اتسز است، مانند محمود غزنوی هزاران ویژگی دارد و خاقانی شاعری بزرگ است که از طریق شعر خود به اندازهٔ صد شاعر دیگر، مانند عنصر المعالی، اثرگذار است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ایا شکسته سر زلف ترک کاشغری
شکنج تو علم پرنیان شوشتری
بزیر دامنت اندر بنفشه بینم و تو
بنفشه را سپری یا بنفشه را سپری
چنان مسیر اگر پیش او سپر شده ای
[...]
ایا همیشه به نوروز سوی هر شجری
تو ناپدید و پدید از تو بر شجر اثری
توی که جز تو نپنداشت با بصارت خویش
عفیفه مریم مر پور خویش را پدری
به تو نداد کسی مال و متهم تو بوی
[...]
پریرخی که ز شرمش نهان شدست پری
پری مثال نهان گشت و شد ز مهر بری
عیان بدیده گر او را نبینی آن نه عجب
که گر پریست چنین آمدست رسم پری
گر آبگینه پری را ببیندی بدرست
[...]
بخد و قد تو ای شهره ترک کاشغری
خجل شدند گل سرخ سرو غاتفری
ستاره بارم هر شب ز دیده تا بسحر
چو یادم آید از آن سی ستاره سحری
بدخل شوشتر ارزد سه بوسه از لب تو
[...]
اگر به داد بود نام شاه دادگری
وگر به تاج بود فخر شاه تاجوری
چو روز بزم بود آفتابِ با قدحی
چو روز رزم شود آسمان با کمری
فلک نیی و به قدر بلند چون فلکی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.