ایا همیشه به نوروز سوی هر شجری
تو ناپدید و پدید از تو بر شجر اثری
توی که جز تو نپنداشت با بصارت خویش
عفیفه مریم مر پور خویش را پدری
به تو نداد کسی مال و متهم تو بوی
چو گشت مفلس هر شوربخت بیهنری
خبر همی ز تو جویند جملگی غربا
و گرچه نیست تو را هرگز از خبر خبری
به نوبهار تو بخشی سلب به هر دشتی
به مهرگان به تو بخشد لباس هر شجری
ز بیم تیغ چو تو بگذری به آذر و دی
زره به روی خود اندر کشند هر شمری
مگر که پیش تو سالار، کرد نتوانند
به شرق و غرب ز دریا سپاه از سفری
به نوبهار ز رخسار دختران درخت
نقاب سبز تو دانی گشاد هر سحری
چو سرد گوی شوی باغ زرد روی شود
برون نیارد از بیم دختریش سری
به گرد خویش در آرد کنون ز بیم تو چرخ
ز سند و زنگ و حبش بیقیاس و مرحشری
به سان طیر ابابیل لشکری که همی
بیوفتد گهری زو به جای هر حجری
چو خیمهای شود از دیبهٔ کبود فلک
که بر زنند به زیرش ز مخمل آستری
کنون ببارد شاخی که داشت بار عقیق
ز مهرههای بلورین ساده سود بری
چو صدهزاران زرینه تیر بودی مهر
کنونش بنگر چون آبگینگین سپری
رسوم دهر همین است کس ندید چنو
نه مهربانی هرگز نه نیز کینهوری
همی رسند ازو بیگناه و بیهنری
یکی به فرق ثریا یکی به تحت ثری
زخلق بیشتر اندر جهان که حیرانند
همی دوند چو بیهوش هر کسی به دری
یکی به جستن نفعی همی دود به فراز
یکی به سوی نشیبی به جستن از ضرری
یکی همی پذیرد به خواهش اسپ و ستام
یکی به لابه نیابد ضعیف لاشه خری
به عز و ناز به گه بر نشسته بد فعلی
نژند و خوار بمانده به در نکو سیری
بدین سبب متحیر شدند بیخردان
برفت خلق چو پروانه هر سو نفری
یکی همی نبرد ظن که هست عالم را
برون ازو و کسی هیچ زیر و یا زبری
یکیت گوید برگی مگر به علم خدای
نیوفتد ز درختی هگرز و نه ثمری
یکیت گوید یکی به عمر کم نشود
ز خلق تا ننشیند به جای او دگری
یکیت گوید کاین خلق بیشمار همه
ز روزگار بزاید ز مادهای و نری
یکیت گوید کافتادهاند چون مستان
که با ما مینشناسند از بهی بتری
کسی نبینی کو راه راست یارد جست
مگر که بر پدرش فتنه گشت هر پسری
یکیت گوید من بر طریق بهمانم
که نیز ناید بیرون دگر چنو ز هری
یکیت گوید خواجه امام کاغذمال
یکی فریشته بود او به صورت بشری
امام مفتخر بلخ قبةالاسلام
طریق سنت را ساخته است مختصری
به جوی و جر درافتاده گیر و گشته هلاک
چو راه رهبر جوید ز کور بیبصری
همان که اینش ثنا خواند آنش لعنت کرد
به سوی آن حجری بود و سوی این گهری
به سوی آن این را و به سوی این آن را
اگرچه نیست به گاه خطابشان خطری
خدای زین دو دعا خود کدام را شنود
که نیست برتر ازو روز داد دادگری؟
اگر به قول تو جاهل، خدای کار کند
از آسمان نچکد بر زمین من مطری
ولیکن آنکه بود خوب و راست راست بود
وگرچه زشت گراید به چشم کژ نگری
چرا مرا نه روا رفتن از پس حیدر
اگر رواست تو را رفتن از پس عمری؟
تو را که گم بدهای نیستی تو گم که منم
مگر که همچو تو ناکس خری و بینظری
مرا طریق سوی اهل خانهٔ دین است
تو را طریق سوی آن غریب ره گذری
کمر بدادی و زنار بستدی به گزاف
کسی نداده به زنار جز که تو کمری
ظفر چه جوئی بر شیعت کسی که خدای
نداد مر دین را جز به تیغ او ظفری؟
مشهری که چو شد غایب آفتاب رسول
ازو برآمد بر آسمان دین قمری
جگر وری و به شمشیر آتشی که نماند
کباب ناشده ز اعدا به آتشش جگری
نبود آهن تیغ علی که آتش بود
کزو بجست یکی جان به جای هر شرری
مرا که هوش بود کی دهم چنین هرگز
حقیقتی به گمان یا به حنظلی شکری؟
بچش، اگر چو منی یار اهل بیت و، بچن
ز شعر من شکری و ز نثر من درری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به توصیف نوروز و اثرات آن بر طبیعت و انسانها میپردازد. او به زیباییهای بهار اشاره میکند که با تجلی آن، درختان و زمین احیا میشوند و حال و هوای شادی در دلها جاری میشود. همچنین، او از آلام و رنجهای بشر سخن میگوید و نشان میدهد که چگونه انسانها در جستجوی منفعت و فرار از ضرر به هر سو میدوند. در پایان، شاعر به اختلافات میان افکار و نظرات مختلف در مورد حقیقت و وجود خدا اشاره میکند و تأکید میکند که تنها کسانی میتوانند به راه راست برسند که آگاهی و بصیرت داشته باشند.
هوش مصنوعی: آیا همیشه در نوروز به سمت هر درختی میروید و اثر وجود شما را در آن درخت میبینیم یا نه؟
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که جز تو هیچکس با چشم بصیرت خود، مریم، دختر پاکدامن، را به عنوان پدر نمیشناسد.
هوش مصنوعی: هیچکس به تو مالی نداد و تو متهم به بویی هستی، چون هر بیهنر و بدبختی که فقیر میشود، در میانهٔ فضیحتش، این حالت نه برای تو پیشآمده بلکه مربوط به خود اوست.
هوش مصنوعی: همهٔ بیچارگان از تو خبر میخواهند و اگرچه هیچ اطلاعی از تو ندارند و تو هرگز از حال آنها خبر نداری.
هوش مصنوعی: در بهار، به خاطر زیبایی تو، هر دشتی میسوزد و در مهرگان، هر درختی به خاطر تو به درختانش لباس میپوشاند.
هوش مصنوعی: اگر از ترس تیغ تو بگذرند، در آذر (ماه دوازدهم) و دی (ماه یازدهم) زره (زره یا لباس جنگی) را به روی خود میپوشند، تا هرکس که بخواهد جنگ کند، آماده شود.
هوش مصنوعی: گویی اگر سالار (یعنی پیشوای بزرگ) مقابل تو قرار بگیرد، دیگر نمیتوانند سپاههایی از دریا به سمت شرق و غرب فرستاده شوند، چرا که تو قویتر و برتر از همه هستی.
هوش مصنوعی: در بهار، رخسار دختران به مانند درختان زیباست که گویی از زیر نقاب سبز خود، همهٔ زیباییهای مکرر و شگفتانگیز طبیعت را نشان میدهد و هر سکوت یا معجزهای را به رخ میکشد.
هوش مصنوعی: وقتی باغ سرد میشود و رنگ زرد به خود میگیرد، به خاطر ترس از دخترش، گلی از آن بیرون نمیآید.
هوش مصنوعی: چرخ (آسمان) به خاطر ترس از تو، اکنون در اطراف خود، آهنگ و صدای زنگ و اسبهای سیاه و خیزران دراز را به همراه میآورد و به طرز بینظیری در حرکت است.
هوش مصنوعی: چون پرندهٔ ابابیل، لشکری بر زمین میافتد که هر کجا سنگی باشد، گوهری را به جای آن میگذارد.
هوش مصنوعی: آسمان همچون خیمهای از پشمی آبی رنگ در آمده است که بر روی آن پارچهای نرم و لطیف از مخمل قرار داده میشود.
هوش مصنوعی: اکنون شاخهای که میوهاش عقیق است، بار میآورد؛ این میوهها از مهرههای بلورین ساده به دست میآید و منفعت دارد.
هوش مصنوعی: عشق در گذشته مانند تیرهایی از طلا بود که به دل مینشست، اما حالا مانند سپری از شفافیت و زیبایی آبگینه (شیشه) کمرنگ و بیفایده شده است.
هوش مصنوعی: این دنیای فانی همینطور است و هیچکس محبت و دوستی را مانند این ندیده است؛ نه مهربانی همیشه و نه کینه و دشمنی.
هوش مصنوعی: همه افراد بیگناه و بیهنر از او (دنیا) به دو دسته تقسیم میشوند؛ یکی مانند ستارهٔ ثریا (نابغه و برجسته) و دیگری در پایینترین سطح جامعه (آدمهای عادی و بیارزش).
هوش مصنوعی: بیشتر مردم در جهان در حیرت و سرگردانی به سر میبرند و مانند افرادی که بیهوش هستند، به سمت دریا میدوند.
هوش مصنوعی: برخی از مردم برای رسیدن به منفعتی تلاش میکنند و با کوشش و کوشش به بالای جایی میروند، در حالی که برخی دیگر در تلاشاند تا از خسارتی جلوگیری کنند و به سمت پایین میروند.
هوش مصنوعی: یکی در تلاش است تا خواستهاش را از اسب و مرکب برآورده کند (به قول و آرزوهایش برسد)، در حالی که دیگری به خاطر ناتوانیاش، با زاری و خواهش نتوانسته است حتی بدن لاغر و بیجان الاغی را به دست آورد.
هوش مصنوعی: کسی با زینتی بزرگ و متکبر بر جای خود نشسته است، اما کارش شرمآور و ناپسند است و به حال اسبی که در دروازه نیکو مانده، دچار بیچارگی و ذلت شده است.
هوش مصنوعی: به این دلیل، افراد نادان گیج و متعجب شدند که مردم همانند پروانه به هر سو رفتند و پراکنده شدند.
هوش مصنوعی: هیچکس به یقین نمیگوید که عالم، یعنی خدا، از علم خود جداست و هیچکس هم هیچ نقص یا عیبی در او نمیبیند.
هوش مصنوعی: کسی میگوید که برگی از درخت نمیافتد و ثمری نصیب نمیشود، مگر با علم و اراده خدا.
هوش مصنوعی: کسی میگوید که هیچکس به عمر کم از میان نمیرود، مگر اینکه فرد دیگری به جای او بیاید و جای او را بگیرد.
هوش مصنوعی: یک شخص میگوید که این انسانهای فراوان همه از روزگار و تقدیر به وجود آمدهاند و از نر و مادهای مشخصی زاده شدهاند.
هوش مصنوعی: یک نفر میگوید که مردم مثل مستان افتادهاند و نمیشناسند که نیکوترین چیزها چیست.
هوش مصنوعی: هیچکس را نمیبینی که بتواند راه راست را پیدا کند، مگر اینکه پسران در فتنه و آزمایش پدران خود قرار بگیرند.
هوش مصنوعی: یکی از افراد میگوید که من بر همان راه و مسیر هستم و هیچگونه تغییر یا خروجی از این راه نداشتهام، همانطور که هیچ ضعف یا کار ناپسند دیگری از هری، که اشارهای به ناپاکی یا ضعف است، پدید نمیآید.
هوش مصنوعی: چند نفر میگویند که خواجه امام (امام محمد غزالی) در حالی که مشغول نوشتن بود، فرشتهای را مانند یک انسان دیده است.
هوش مصنوعی: امام، که به عنوان یک شخصیت برجسته و آگاه در بلخ شناخته میشود، به عنوان قبهالاسلام (گنبد اسلامی) شناخته شده و راه و روش سنتی را به شکلی مختصر تدوین کرده است.
هوش مصنوعی: اگر کسی در جستجوی حقیقت و راه نجات است، باید با دقت و بصیرت رفتار کند؛ در غیر این صورت، مانند کسی خواهد شد که به آب و جوی میافتد و نابود میشود چون در تاریکی و بیهشی، راه درست را نمییابد.
هوش مصنوعی: شخصی که یکی از آنها را ستایش کرد، دیگری را لعنت نمود؛ در حالی که یکی از آنها سنگی بیارزش بود و دیگری جواهری با ارزش.
هوش مصنوعی: چرا که در لحظهٔ خطاب، به طرف آن چیز یا شخصی که شما را میستاید و به سوی آنچه که به شما بدی میکند، هیچ ترسی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: خداوند کدام یک از این دو دعا را میشنود، در حالی که هیچ چیزی بالاتر از او نیست و روز دادگری (محاکمه و عدالت) است؟
هوش مصنوعی: اگر به نظر تو خداوند، کارها را انجام میدهد، پس چطور باران از آسمان بر زمین من نمیریزد؟ (که بر این اساس، من ناتوان و بیچاره هستم.)
هوش مصنوعی: البته آنچه که خوب و درست است، همیشه خوب و درست است، حتی اگر به نظر کسی زشت و ن unattractive بهنظر برسد. این افراد با دیدگاه معیوب خود نمیتوانند حقیقت را ببینند.
هوش مصنوعی: من چرا نباید به دنبال حیدر (علی) بروم، در حالی که تو میتوانی به دنبال عمری (عمربن خطاب) بروی؟
هوش مصنوعی: تو که موجودی را گم میکنی، خودت هم گم شدهای. مگر اینکه مثل تو، کسی بیارزش و بیفهم باشد.
هوش مصنوعی: من به سوی کسانی که پیرو دین هستند میروم، اما تو به سمت راهی میروی که بیگانهای در مسیر آن است.
هوش مصنوعی: تو کمربند بستهای و به همین راحتی به خودت افتخار میکنی، در حالی که هیچکس به این کار (بستن زنار) از روی بیدقتی و آسانانگاری جز تو دست نزده است.
هوش مصنوعی: پیروزی چه نوری را بر شیعه میجویی وقتی که خداوند دین را جز با شمشیر او، یعنی علی، نیافت.
هوش مصنوعی: شهری که وقتی آفتاب وجود پیامبر (حضرت محمد) از آن غایب شد، ماه دین (هدایت) از آسمان آن شهر نمایان شد.
هوش مصنوعی: از شدت آتش و جنگ، دیگر چیزی از دشمنان نمانده که نپخته و کباب نشده باشد. این آتش به قدری سوزان و مخرب است که حتی جگرهای آنها را نیز میسوزاند.
هوش مصنوعی: تیغ علی (امام علی) آنقدر برنده و قوی است که مانند آتش، جان دشمنان را میگیرد و به جایی میکشد؛ به طوری که میتوان به جای هر شعلهای، جان آنان را از آن تیغ گرفت.
هوش مصنوعی: من، که هوش و فهمی دارم، هرگز حقیقتی را بر اساس گمان یا چیزهای بیارزش مثل حنظل (که میوهای تلخ است) نمیگذارم.
هوش مصنوعی: میگوید: اگر تو نیز همچون من، دوستدار اهل بیت هستی، پس از شعر من لطافت و زیبایی و از نثر من گوهری برداشت کن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ایا شکسته سر زلف ترک کاشغری
شکنج تو علم پرنیان شوشتری
بزیر دامنت اندر بنفشه بینم و تو
بنفشه را سپری یا بنفشه را سپری
چنان مسیر اگر پیش او سپر شده ای
[...]
پریرخی که ز شرمش نهان شدست پری
پری مثال نهان گشت و شد ز مهر بری
عیان بدیده گر او را نبینی آن نه عجب
که گر پریست چنین آمدست رسم پری
گر آبگینه پری را ببیندی بدرست
[...]
بخد و قد تو ای شهره ترک کاشغری
خجل شدند گل سرخ سرو غاتفری
ستاره بارم هر شب ز دیده تا بسحر
چو یادم آید از آن سی ستاره سحری
بدخل شوشتر ارزد سه بوسه از لب تو
[...]
اگر به داد بود نام شاه دادگری
وگر به تاج بود فخر شاه تاجوری
چو روز بزم بود آفتابِ با قدحی
چو روز رزم شود آسمان با کمری
فلک نیی و به قدر بلند چون فلکی
[...]
بما یکی پسر اگر ره وفا سپری
ز من نخواهم تیغ جفات را سپری
طریق عشق تو جان پدر بجان سپرم
اگر نه باز بکین راه جان ما سپری
جمال روی تو یکچند که ندیده بدم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.