بس سفالین لب و خاکین رخ و سنگین جانم
آتشین آب و گلین رطل کند درمانم
دست بوسم که گلین رطل دهد یار مرا
گر دهد جام زرم دست بر او افشانم
منم از گل به گلین رطل خورم گلگون می
کو برم جام زر ایمه که نه نرگسدانم
رطل دریا صفت آرید که جام زردشت
گوش ماهی است بر او آتش دل ننشانم
دوستانم همه انصاف دهند از پی من
که چه انصاف ده و جورکش دورانم
گوش ماهی است نه خورد من و نه هم جام است
به گلین رطل دل از بند خرد برهانم
من که دریاکش و سرمست چو دریا باشم
گوش ماهی چه کنم جام صدف چهستانم؟
بوی خاکی که من از رطل گلین میشنوم
بردمد از بن هر موی گل و ریحانم
همه ماهی تن و آورده به کف جام صدف
من نهنگم نه حریف صدف ایشانم
ساقی است آهوی سیمین و از آن زرین گاو
خون خرگوش کند آبخور مارانم
گاو زر ده به کف سامری و در کف من
آب خضری که در او آتش موسی دانم
جز بدین رطل گلین هیچ عمارت نکنم
چار دیوار گلین را که در او مهمانم
آهنین جامم و پر آه و انین دارم جان
نزیَم بیدمکی آب که هم حیوانم
جوهری مغ شده و درج سفالین خم می
وز نگین گهر و رطل گلین میزانم
سیصد وشصت رگم زنده شود چون بدهد
سیصد و شصت درم سنگ گهر وزّانم
هر که گوهر به دهان داشت جگر تشنه نماند
من که گوهر بخورم تشنه جگر چون مانم
ای عجب دل سبک و درد گرانتر شودم
هرچه من رطل گران سنگ سبکتر رانم
دوش با رطل گلین و می رنگین گفتم
کز شما گشت غمآباد دل ویرانم
ای می و رطل ندانم ز کدام آب و گلید
کاتش درد نشاندن به شما نتوانم
رطل بگریست که من ز آب و گل پرویزم
می بنالید که من خون دل خاقانم
چون به می خون جهان در گل افسرده خورم
چه عجب گر نتوان یافت به دل شادانم
من که خاقانیم از خون دل تاجوران
میکنم قوت و ندانم چه عجب نادانم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل پیالهٔ سفالین را بر جام زرین برتری میدهد و جام زر را گوشماهی کوچکی میداند که درخور دریانوشی چون او نیست. او شراب را آب حیات و گوهری زندگیبخش میخواند، اما شگفتزده است که این شراب آتش دردش را خاموش نمیکند. در پایان پیاله و شراب پاسخ میدهند که پیاله از خاک پرویز و شراب از خون دل پادشاهان است، و شاعر درمییابد که نوشیدن آن نوشیدن خاک و خون شاهان است؛ یادآوری ناپایداری دنیا و دلیل اندوه همیشگی او.
هوش مصنوعی: لب و رخم خشک و خاکی چون سفال است و جانم سخت و سنگین شده؛ تنها شراب آتشین در پیالهٔ سفالین درمان من است.
هوش مصنوعی: دست یاری را میبوسم که به من پیالهٔ سفالین بدهد؛ اگر جام زرین بدهد، دست از آن میکشم و رهایش میکنم.
هوش مصنوعی: من خود از گِلم و شراب گلگون را در پیالهٔ گِلی مینوشم. ای ماهرو، جام زر به چه کارم میآید؟ من گلدان نرگس نیستم که جای زر باشم (نرگس میانهای زرین دارد).
هوش مصنوعی: پیالهای به پهنای دریا بیاورید؛ جام زرین در برابرش به کوچکی صدف گوشماهی است و با آن نمیتوانم آتش دلم را خاموش کنم.
هوش مصنوعی: همهٔ دوستانم به سود من گواهی میدهند که چه اندازه منصف و ستمکش روزگارم.
هوش مصنوعی: جام زرین گوشماهی است؛ نه درخور من است و نه جام راستین. با پیالهٔ سفالین دلم را از بند عقل آزاد میکنم.
هوش مصنوعی: من که دریانوش و مانند دریا سرمستم، گوشماهی به چه کارم میآید و جام صدفمانند را برای چه بگیرم؟
هوش مصنوعی: بوی خاکی که از پیالهٔ سفالین به مشامم میرسد چنان جانبخش است که از بن هر مویم گل و ریحان میروید.
هوش مصنوعی: دیگران همه مانند ماهی کوچکاند و جام صدفی به دست دارند؛ من نهنگم و همپیالهٔ صدفهای آنان نیستم.
هوش مصنوعی: ساقی چون آهویی سیماندام است و از آن ظرف زرین گاوپیکر، شراب سرخِ خونخرگوشرنگ را آبشخور ما میکند.
در کف سامری گاوِ زر (=جام بادهٔ زرین) بگذار و در کف من آب خضر، که در آن آتش موسی را ببینم.
هوش مصنوعی: در این خانهٔ چاردیواری گِلی (دنیا یا تن) که چند روزی مهمان آنم، جز به همین پیالهٔ سفالین به آبادانی چیز دیگری نمیپردازم.
هوش مصنوعی: جام وجودم سخت است ولی جانم پر از آه و ناله است؛ بی جرعهای آب زنده نمیمانم، زیرا من هم جاندارم (و در جستوجوی آب حیوان).
هوش مصنوعی: گوهرشناسی شدهام که به آیین مغان درآمده؛ جعبهٔ گوهرم خمِ سفالین شراب است و ترازوی سنجش گوهرم پیالهٔ سفالین.
هوش مصنوعی: هرگاه ساقیِ گوهرسنج به اندازهٔ سیصد و شصت درم شراب گوهرین به من بدهد، سیصد و شصت رگ تنم زنده میشود.
هوش مصنوعی: گفتهاند هر که گوهر در دهان نگه دارد تشنه نمیماند؛ پس من که گوهر (شراب) را مینوشم چگونه تشنهجگر بمانم؟
هوش مصنوعی: شگفتا که هرچه پیالهٔ سنگین را سبکتر و پیاپیتر میگردانم، دلم سبکتر و دردم سنگینتر میشود.
هوش مصنوعی: دیشب به پیالهٔ سفالین و شراب رنگین گفتم: دل ویرانم از دست شما غمکده شده است.
هوش مصنوعی: ای شراب و پیاله، نمیدانم از چه آب و گلی هستید که نمیتوانم آتش دردم را با شما فرو بنشانم.
هوش مصنوعی: پیاله گریست و گفت: من از خاک و گِل خسرو پرویزم؛ و شراب نالید که: من خون دل خاقان (پادشاهان) هستم.
هوش مصنوعی: چون در این گِل فسرده (خاک پادشاهان) خون جهان را به صورت شراب مینوشم، شگفت نیست اگر هرگز مرا شادماندل نیابند.
هوش مصنوعی: من، خاقانی، از خون دل تاجداران غذا و روزی میسازم و نمیدانم این چه کار شگفتی است؛ چه نادانم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آن نه روی است که من وصف جمالش دانم
این حدیث از دگری پرس که من حیرانم
همه بینند نه این صنع که من میبینم
همه خوانند نه این نقش که من میخوانم
آن عجب نیست که سرگشته بود طالب دوست
[...]
جان برای تو که هم دردی و هم درمانم
سر فدای تو که هم جانی و هم جانانم
با تو چون قامت تو از دگران آزادم
بی تو چون وصل تو از بی نظران پنهانم
لوح سودای تو چون باد ز سر می گیرم
[...]
ناتوانم به غم عشق تو و نتوانم
که کنم ترک غم عشق تو تا بتوانم
تا به کی ز آتش عشق تو جهانی سوزد
کز غم هجر تو جانا به لب آمد جانم
تو طبیب دل پردرد من خسته دلی
[...]
فقر میگفت که: من خسرو جاویدانم
شاه میگفت که: من سایهٔ آن سلطانم
فقر می گفت: بهر حال منم شمس منیر
شاه میگفت: من اینجا قمری پنهانم
فقر میگفت که: بسیار تکبر مپسند
[...]
در چنان صورت مطبوع عجب می مانم
بیم آن است که بوسی ز لبش بستانم
مست برخیزم و در باغ ارم بر لب جوی
چون گل و سرو روان پیش خودش بنشانم
از رخ و زلف و قد و خد و خطش جمع شود
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.