اگر شه ور گدا کز مرگ دایم بر حذر باشد
بلند و پست دنیا رمزی از زیر و زبر باشد
مرا در شیشهٔ دل بادهٔ راز است می لرزم
که اینجا آمد و رفت نفس موج خطر باشد
مزن لاف محبت گر نداری همت شیران
به راه عشق دل بازی ز پهلوی جگر باشد
به راه نیستی زادی نباید صدق کیشان را
زبان حق سرا این قوم را برگ سفر باشد
اگر نادم نباشی ترک اظهار ندامت کن
ز گریه دامن اهل ریا پیوسته تر باشد
ز تیغ ابروی او بیش از شمشیر می ترسم
کزین سر را ود آفت بوزو دل را خطر باشد
کمالی نیست پیش اهل دل کس را نرنجاندن
بلی در کیش ما از کس ترنجیدن هنر باشد
خبر ار زخود ندارد او که در بزم قدح نوشی
تعجب چیست گر از حال جویا بی خبر باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل در چند مضمون پراکنده از ناپایداری دنیا و یکسانی شاه و گدا در برابر مرگ سخن میگوید. شاعر از دشواری نگه داشتن راز عشق، شرط شجاعت در عاشقی، کافی بودن حقگویی برای سالک و رسوایی گریهٔ ریاکارانه یاد میکند. سپس تیغ ابروی معشوق را از شمشیر خطرناکتر میشمارد و نرنجیدن از دیگران را برتر از نرنجاندن آنان میداند. در پایان، بیخبری معشوق را از حال جویا به سرمستی او در مجلس باده نسبت میدهد.
هوش مصنوعی: چه شاه باشد و چه گدا، همه همیشه از مرگ میترسند؛ بلندی و پستی دنیا نشانهای از زیر و رو شدن و ناپایداری آن است و سرانجام همه یکسان در خاک میروند.
هوش مصنوعی: در شیشهٔ دلم شراب راز عشق را نگه داشتهام و از آن میلرزم، زیرا اینجا هر آمد و رفت نفس مانند موجی است که خطر ریختن و فاش شدن راز را دارد.
هوش مصنوعی: اگر شجاعت و همت شیران را نداری، ادعای محبت نکن؛ در راه عشق باید دل را باخت و این بازی به بهای جگر خود عاشق تمام میشود.
هوش مصنوعی: راستروان در راه فنا و نیستی به توشه نیازی ندارند؛ زبانی که حق میگوید، توشهٔ سفر این گروه است.
هوش مصنوعی: اگر بهراستی پشیمان نیستی، از نمایش پشیمانی دست بردار؛ دامن ریاکاران از گریهٔ دروغین همیشه خیستر است.
هوش مصنوعی: از تیغ ابروی معشوق بیش از شمشیر واقعی میترسم، زیرا شمشیر فقط سر را آسیب میزند ولی ابروی او هم سر را به خطر میاندازد و هم دل را.
هوش مصنوعی: نزد اهل دل، نرنجاندن دیگران کمال بزرگی نیست؛ آری، در آیین ما هنر واقعی این است که از هیچکس نرنجی.
هوش مصنوعی: معشوق در مجلس بادهنوشی چنان سرمست است که از خود هم خبر ندارد؛ پس جای تعجب نیست اگر از حال جویا بیخبر باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دل من چون صدف باشد، خیال دوست دُر باشد
کنون من هم نمیگنجم، کز او این خانه پر باشد
ز شیرینی حدیثش شب، شکافیدهست جان را لب
عجب دارم که میگوید؟ حدیث حق مر باشد
غذاها از برون آید، غذای عاشق از باطن
[...]
من آزاد آمدم زان دوست کز دشمن بتر باشد
به ظاهر معتبر گوید به باطن مختصر باشد
حضور و غیبتِ یاران مخلص مختلف نبود
حذر اولاتر از یاری که در غیبت دگر باشد
نه از بی دانشی بود این که دشمن دوست دانستم
[...]
مبارک بامدادی کان جمال اندر نظر باشد
خجسته طالعی کان ماه را بر ما گذر باشد
گرت بیند کسی کز زندگی دل خبر دارد
عجب نبود، اگر تا زنده باشد بی خبر باشد
نظر از دور در جانان بدان ماند که کافر را
[...]
گرفتار سر زلفت کجا در بند سر باشد
زهی با بسته سودا که از سر باخبر باشد
کسی کز قامت جانان به طوبی سر فرود آرد
دراز اندیشه خوانندش ولی کوته نظر باشد
مرا سریست با مهرت که آن دیگر نخواهد شد
[...]
دلم از ناله خوش گردید امید اثر باشد
بسی آسود شستم این خدنگم کارگر باشد
اگر دزدیده دیدن ها نباشد بهر پاس دل
محبت از تغافل های بیجا در خطر باشد
دلم تا خو به آسایش نگیرد روز خرسندی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.