غنچهٔ خندان فدا بادت چو بگشایی دهن
آب حیوان است یا لب جان شیرین یا سخن
قامت سرو خرامان است یا بالای تو
نه به بالایت نروید هیچ سروی در چمن
این چنین سروی اگر یوسف بدیدی در قبا
از گریبان تا به دامن پاره کردی پیرهن
با صفای عارضت هرگز ندارد نسبتی
قطرهٔ شبنم سحرگه بر سر برگ سمن
آب روی خود نگه دار از نظرها زینهار
هم به چشم خویشتن بین آب روی خویشتن
با ختن میلی نداریم و ز مشکش فارغیم
عشق با چین سر زلف تو باید باختن
نیست زلفت را سر مویی به جانم التفات
ای هزاران جان سر زلف تو را در هر شکن
گرچه نور چشم مایی شمع چون خوانم تو را
هم ادب نبود که گویم آفتاب انجمن
روی تو شمعیست کز انوار قدس افروختند
چشمهٔ خورشید باید شمع رویت را لگن
تا خیال قامتت بر چشمه چشم همام
سایهای افکند فارغ شد ز سرو و نارون



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عاشقانه در ستایش زیبایی معشوق است: لب و سخن او به آب حیات، قامتش به سرو و چهرهاش به شبنم و شمع و خورشید تشبیه میشود. شاعر مدام این تشبیهها را ناکافی میداند، تا آنجا که یوسف را هم شیفتهٔ این قامت میشمارد و شمع و آفتاب را دون شأن یار. در پایان، همام میگوید خیال قامت یار در چشم اشکآلودش او را از هر سرو و نارونی بینیاز کرده است.
هوش مصنوعی: وقتی دهان میگشایی، غنچهٔ خندان فدای تو باد. نمیدانم آنچه از دهانت میبینم آب حیات است یا لبت یا جان شیرین یا سخن تو. لب و سخن تو چنان جانبخش است که با آب حیات و جان اشتباه میشود.
هوش مصنوعی: نمیدانم این قامت سروی است که میخرامد یا قد و بالای توست. نه، در هیچ چمنی سروی به بلندی و رعنایی قامت تو نمیروید.
هوش مصنوعی: اگر یوسف چنین سرو قامتی را در قبا میدید، از شیفتگی پیراهنش را از یقه تا دامن پاره میکرد. اشاره به پیراهن دریدهٔ یوسف است؛ یعنی زیبایی تو حتی یوسف را عاشق و بیقرار میکرد.
هوش مصنوعی: قطرهٔ شبنمی که سحرگاه بر برگ یاسمن نشسته، هرگز با پاکی و درخشندگی چهرهٔ تو قابل مقایسه نیست.
هوش مصنوعی: زنهار، طراوت و آبروی چهرهات را از نگاه دیگران حفظ کن و تنها خودت با چشم خویش زیباییات را تماشا کن. «آب روی» هم به معنای درخشندگی چهره است و هم به معنای آبرو و حرمت.
هوش مصنوعی: ما به سرزمین ختن میلی نداریم و از مشک آن بینیازیم. عشق را باید با پیچ و تاب و چین زلف تو باخت. «چین» هم نام سرزمین است و هم به معنای پیچ و شکن زلف، و «ختن» با «باختن» جناس دارد.
هوش مصنوعی: زلف تو حتی به اندازهٔ سر مویی به جان من توجهی ندارد. ای کسی که در هر شکن زلفت هزاران جان گرفتار است.
هوش مصنوعی: با اینکه تو نور چشم مایی، چگونه تو را شمع بنامم که در شأن تو نیست؟ گفتن «آفتاب انجمن» هم دور از ادب است، چون این تشبیهها همه از وصف تو کمترند.
هوش مصنوعی: چهرهٔ تو شمعی است که از نورهای عالم قدس روشن شده است. برای چنین شمعی، قرص خورشید باید شمعدان و لگن آن باشد.
هوش مصنوعی: از وقتی خیال قامت تو بر چشمهسار چشم همام، یعنی چشم پر اشک او، سایه انداخت، او از سرو و نارون بینیاز شد. چون درختان کنار چشمه میرویند، خیال قامت یار جای همهٔ سروها را گرفته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شاه گیتی خسرو لشکرکش لشکرشکن
سایهٔ یزدان شه کشور ده کشورسِتان
ای دننده همچو دن کرده رخان از خون دن
خون دن خونت بخواهد ریخت گرد دن مدن
همچو نخچیران دنیدی، سوی دانش دن کنون
نیک دان باید همیت اکنون شدن ای نیک دن
راه زد بر تو جهان و برد فر و زیب تو
[...]
سوسن و سنبل نمود از زلف و عارض یار من
سنبلی بس با بلا و سوسنی بس با فتن
سوسن از سیم سپید و سنبل از مُشک سیاه
در سپیدی صد ملاحت، در سیاهی صد شکن
نور و زیب از روی و قد او همی خواهند دام
[...]
ای نهاده بر میان فرق جان خویشتن
جسم ما زنده به جان و جان تو زنده به تن
هر زمان روح تو لَختی از بدن کمتر کند
گویی اندر روح تو مضمر همیگردد بدن
گر نیی کوکب، چرا پیدا نگردی جز به شب؟
[...]
ای سهی سرو روان از تو بهشت آئین چمن
روی تو ماهست و گرد ماه از انجم انجمن
مشک داری بر شقایق ورد داری بر عقیق
سرو داری بر گل و شمشاد داری بر سمن
از نسیم زلف تو همچون شمن گردد صنم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.