سوسن و سنبل نمود از زلف و عارض یار من
سنبلی بس با بلا و سوسنی بس با فتن
سوسن از سیم سپید و سنبل از مُشک سیاه
در سپیدی صد ملاحت، در سیاهی صد شکن
نور و زیب از روی و قد او همی خواهند دام
جرم ماه اندر سپهر و شاخ سرو اندر چمن
نارون کردار قدست آن به لب چون ناردان
ناردان دارد سرشکم، آن به قد چون نارون
ای شمن کش لعبت آزر، که با دیدار تو
جان آزر پیش خاک پای تو زیبد شمن
ز آرزوی زلف مشکین تو ای سیمین سرین
مشک سارا سازد از خون ناف آهو در ختن
مشک تبت بر بلور شامی آمیزد همی
زلف سنبل بوی تو در گرد سوسنگون ذقن
جان ما، جانا، بنفش از داغ تو چندان بود
کز بنفشه عارض تو داغ دارد بر سمن
سوسن تو رنگ سنبل گیرد از زلفین تو
سنبل زلفین اگر خواهی بر آن سوسن مزن
گر سهیل آمد به نور آن عارض پر نور تو
چون کند نورش دو چشمم را پر از نور پرن؟
ور سهیل، ای بت، کس اندر قوس و در عقرب ندید
چون کند در قوس و در عقرب سهیل تو وطن؟
بارم از جزع یمن بی او سهیل اندر فراق
راست پنداری که در جزع یمن دارم یمن
از میان جوزا نمایی، چون که بربندی کمر
وز دهان پروین نمایی، چون که بگشایی سخن
حور و ماهی تو، نگارینا و جز تو کس ندید
حور جوزا بر میان و ماه پروین در دهن
گر تو فخر آری به خوبی، شاید ای دلبر، که تو
فخر خوبانی و خوبان بر جمالت مفتتن
فخر ازین بهتر بود کز وصف تو پیدا کنند
مدحت عالی علی بن محمد بوالحسن؟
آن خداوندی که دولت را شرف از جاه اوست
ورچه جاه هر کسی باشد به دولت مرتهن
آن سخی کف فاضلی، حری که گویی ختم کرد
بر دل و بر دست او فضل و سخاوت ذوالنمن
جوهر اثبات و نفی آمد همانا دست او
کاندرو اثبات شادی یابی و نفی حزن
خصم او از خشم او در دیدۀ افعی گریخت
سوزش خشم وی اندر چشم افعی شد وسن
ای خداوندی که گر نز بهر مدح تو بُدی
نور روحانی نپایستی درین زندان تن
ظن دشمن را ز هر بابی همی رانی، چنانک
راست پنداری که از تو عاریت بودهست ظن
با دل و با دست تو جود و هنر بسرشتهاند
چون لطافت با روان و چون طبیعت با بدن
با سموم خشم تو با عشرت بدخواه تو
زهر بی تریاک شد اطفال را بر لب لبن
دشمنان مرده را با سهم تو لرزان شود
از حریر خامۀ تو استخوان اندر کفن
شاخ طوبی را غذا گردد به فردوس اندرون
چون برون ریزند آب دست شویت از لگن
نظم هر معنی کجا با نام تو پیوسته شد
با عذوبت متصل شد، با سعادت مقترن
عالِمی جز تو به عالَم نیست در پیراهنی
در فنون علم ماهر گشته بر انواع فن
عالم کلیست علم تو و زین معنی تراست
عالم اندر دل، دل اندر تن، تن اندر پیرهن
خصم تو گر خویشتن چون تو شناسد از قیاس
در بسودن خار نشناسد همی از نسترن
چون شناسد دانش آن کس را که اندر پیکری
چهرهٔ حورا نهد بر پشت پای اهرمن؟
دشمنانت را ز بس تحقیرشان، در هر فنون
امتحان آسمان مالش نداد اندر محن
این عجب مشمر، که تحقیر حقارت رسته کرد
ذره را از پایدام و پشته را از بابزن
ای خداوند خداوندان، همی طبع مرا
روزگار تیره دارد تیره رای و ممتحن
گر سخن نیکو نیامد، عذر این کهتر بخواه
مهتری کن سایهٔ اقبال خود بر من فگن
تا همی پروین نماید پنجۀ سیمین سنان
تا همی خورشید دارد صورت زرین مجن
جاودان خرم به شادی باش و جاویدان ببین
دوستان را در نعیم و دشمنان را در محن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیدهای مدحی است که با تغزلی دربارهٔ زلف و چهرهٔ یار آغاز میشود و زیبایی او را با گلها (سوسن و سنبل) و ستارگان (سهیل، جوزا، پروین) و برجهای قوس و عقرب میسنجد. سپس با این گریز که بهترین فخرِ وصف یار آن است که به مدح ممدوح برسد، به ستایش علی بن محمد ابوالحسن میپردازد و بخشش، دانش، هیبت و خشم او بر دشمنان را با اغراق میستاید. در پایان شاعر از تیرگی روزگار و ناتوانی طبع خود عذر میخواهد و برای ممدوح شادی جاودان و رنج دشمنان را دعا میکند.
زلف یار من سنبل است و رخسارش سوسن؛ سنبلی پُر بلا و سوسنی پُر فتنه.
سوسن او از سیم سپید (نقره) است و سنبلش از مُشک سیاه؛ یکی در سپیدی، نمکین است و دیگری در سیاهی صد شکن دارد.
هوش مصنوعی: قرص ماه در آسمان و شاخهٔ سرو در باغ، روشنی و زیبایی را از چهره و قامت او وام میگیرند.
هوش مصنوعی: آن یارِ لبسرخ چون دانهٔ انار، قامتی چون درخت نارون دارد؛ و از دوری همان یارِ نارونقامت، اشک من سرخ و چون دانهٔ انار شده است.
هوش مصنوعی: ای بتِ زیباتر از بتهای آزر که بتپرستان را از پای درمیآوری، با دیدن روی تو سزاوار است که جان خودِ آزر بتتراش در برابر خاک پایت پرستنده شود.
هوش مصنوعی: ای سیماندام، از حسرت زلف مشکبوی تو است که آهو در ختن از خون نافش مشک ناب میسازد.
هوش مصنوعی: زلفِ سنبلبوی تو، گرداگرد چانهٔ سفید چون سوسنت، گویی مشک تبت را بر بلور شامی میآمیزد.
هوش مصنوعی: ای جان، جان ما از داغ عشق تو همانقدر کبود است که چهرهٔ یاسمنگون تو از خط و زلف بنفشهرنگ، داغ کبود بر خود دارد.
هوش مصنوعی: چهرهٔ سوسنمانندت از زلفت رنگ تیره میگیرد؛ اگر میخواهی سفید بماند، سنبلِ زلف را بر آن سوسن مزن.
هوش مصنوعی: اگر چهرهٔ تابان تو در روشنی چون ستارهٔ سهیل است، چگونه نورش چشمان مرا پر از پروین (اشکهای درخشان) میکند؟
هوش مصنوعی: ای بت، اگر کسی سهیل را در برج قوس و عقرب ندیده، چگونه سهیلِ چهرهٔ تو میان قوسِ ابرو و عقربِ زلف جای گرفته است؟
هوش مصنوعی: در فراق او از چشمان چون عقیق یمانیام اشک سرخ چون سهیل میبارم؛ گویی سرزمین یمن (جایگاه سهیل) را در چشم خود دارم.
هوش مصنوعی: چون کمر میبندی، کمرت چون صورت فلکی جوزا (کمربسته) جلوه میکند و چون سخن میگویی، دندانهایت در دهان چون پروین میدرخشد.
هوش مصنوعی: ای نگارین، تو هم حوری و هم ماه؛ و هیچکس جز تو حوری با جوزا بر کمر و ماهی با پروین در دهان ندیده است.
هوش مصنوعی: ای دلبر، اگر به زیباییات فخر کنی سزاست، زیرا مایهٔ افتخار زیبارویانی و همهٔ زیبایان شیفتهٔ جمال تواند.
هوش مصنوعی: آیا فخری بهتر از این هست که از وصف تو به ستایش بلندمرتبه علی بن محمد ابوالحسن راه برند؟
هوش مصنوعی: او خداوندگاری است که دولت و اقبال از مقام او شرف مییابد، هرچند مقام هر کس دیگر در گرو دولت است.
هوش مصنوعی: او بخشندهدست، دانشمند و آزاده است؛ گویی خداوندِ صاحب نعمتها فضل را بر دل او و بخشش را بر دست او به پایان و کمال رسانده است.
هوش مصنوعی: دست او گویی گوهرِ اثبات و نفی است، زیرا در آن هم اثباتِ شادی مییابی و هم نفیِ اندوه.
هوش مصنوعی: دشمنش از ترس خشم او به چشم افعی پناه برد، و سوزش خشم او در چشم افعی نیز چون خواب و سستی کارگر افتاد؛ یعنی حتی افعی هم از خشم او بیاثر میشود.
هوش مصنوعی: ای خداوندگاری که اگر برای مدح تو نبود، روح نورانی در این زندانِ تن نمیماند.
هوش مصنوعی: گمان دشمن را در هر زمینه پیشبینی میکنی و به هر سو میرانی، چنانکه گویی گمانزدن خود چیزی است که از تو به عاریت گرفتهاند.
هوش مصنوعی: بخشش و هنر را با دل و دست تو سرشتهاند، همچنانکه لطافت با روان و طبیعت با تن آمیخته است.
هوش مصنوعی: باد سوزان خشم تو چنان عیش بدخواهت را تباه میکند که شیر بر لب کودکانش زهری بیپادزهر میشود.
هوش مصنوعی: از ترس تو، با صدای قلم تو، حتی استخوان دشمنانِ مرده در کفن به لرزه میافتد.
هوش مصنوعی: آبی که دست تو با آن شسته شده چون از لگن بیرون ریزند، در بهشت غذای شاخهٔ درخت طوبی میشود.
هوش مصنوعی: هر شعری با هر مضمونی که با نام تو همراه شد، با شیرینی پیوند یافت و با نیکبختی قرین گشت.
هوش مصنوعی: در جهان جز تو دانشمندی در قالب انسان نیست که در همهٔ شاخهها و فنون دانش استاد باشد.
هوش مصنوعی: دانش تو خود جهانی کامل است؛ از این رو تو جهانی در دل داری، دل در تن و تن در پیراهن.
هوش مصنوعی: اگر دشمنت با قیاس خود را همانند تو بداند، چنان نادان است که با لمس کردن هم خار را از گل نسترن بازنمیشناسد.
هوش مصنوعی: دانش چگونه کسی را بشناسد که در یک پیکر چهرهٔ حوری را بر پای اهریمن مینهد؛ یعنی زشت و زیبا را درهم میآمیزد و از تمییز ناتوان است.
هوش مصنوعی: دشمنانت از بس خوار و ناچیزند، آسمان در هیچ زمینهای آنان را به آزمون و رنج گوشمال نداد.
هوش مصنوعی: این را شگفت مدان، زیرا خردی و ناچیزی، ذره را از دام و پشه را از سیخ کباب رهایی داده است.
هوش مصنوعی: ای سرور سروران، روزگار تیره طبع مرا تیرهاندیش و گرفتار رنج کرده است.
هوش مصنوعی: اگر سخنم نیکو نیامد، عذر این بندهٔ کوچک را بپذیر؛ بزرگواری کن و سایهٔ اقبالت را بر من بیفکن.
هوش مصنوعی: تا وقتی که پروین چون پنجهای با سرنیزهٔ سیمین مینماید و خورشید چون سپری زرین است،
هوش مصنوعی: جاودانه شاد و خرم باش و همیشه دوستانت را در نعمت و دشمنانت را در رنج ببین.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شاه گیتی خسرو لشکرکش لشکرشکن
سایهٔ یزدان شه کشور ده کشورسِتان
ای دننده همچو دن کرده رخان از خون دن
خون دن خونت بخواهد ریخت گرد دن مدن
همچو نخچیران دنیدی، سوی دانش دن کنون
نیک دان باید همیت اکنون شدن ای نیک دن
راه زد بر تو جهان و برد فر و زیب تو
[...]
ای نهاده بر میان فرق جان خویشتن
جسم ما زنده به جان و جان تو زنده به تن
هر زمان روح تو لَختی از بدن کمتر کند
گویی اندر روح تو مضمر همیگردد بدن
گر نیی کوکب، چرا پیدا نگردی جز به شب؟
[...]
ای سهی سرو روان از تو بهشت آئین چمن
روی تو ماهست و گرد ماه از انجم انجمن
مشک داری بر شقایق ورد داری بر عقیق
سرو داری بر گل و شمشاد داری بر سمن
از نسیم زلف تو همچون شمن گردد صنم
[...]
چنگ در فتراک عشق هیچ بت رویی مزن
تا به شکرانهٔ نخست اندر نبازی جان و تن
یا دل اندر زلف چون چوگان دلبندان مبند
یا چو مردان جان فدا کن گوی در میدان فگن
هر چه از معشوق آید همچو دینش کن درست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.