این کهن دیر جهان کشته فراوان دارد
دم عیسی نفسی جو که دلش جان دارد
در جواب او
زوده نرم که اقلیم صفاهان دارد
تو مپندار که از معدن کتان دارد
در بر حجله پرزیورو کت رخت سیاه
دیو راهست اگر تخت سلیمان دارد
رخت گازر سزدش عشق که با دامن پاک
سنگ بر سینه زنان روببیابان دارد
بخیه را چونکه شکافند نگر باکرباس
کین کفن بر کف و او تیغ بدندان دارد
مسجدی دان بصفت جامه که شیرازه چاک
راست بر صورت محراب بدامان دارد
برد از لحیه روباه و بروت ما چه
خجلت آنریش که دهقان خراسان دارد
بر سر اقمشه و رخت نفیس ایقاری
این کهن دیر جهان کشته فراوان دارد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل نقیضهای طنزآمیز بر غزل کاتبی است که در آن مضمونهای عاشقانه و عارفانه به جامه و پارچه برگردانده شده است. شاعر جامههایی چون زوده، کرباس، رخت گازر و بُرد را با تشبیههایی چون عاشق بیابانگرد، جانباز کفن بر کف و محراب مسجد وصف میکند. در بیت پایانی مصراع مطلعِ کاتبی را چنین تغییر میدهد که جهان کهن بر سر جامههای نفیس کشتگان بسیار دارد.
هوش مصنوعی: این جهانِ کهن مانند دیری قدیمی است که کشتگان بسیار دارد. پس کسی را بجوی که دمی چون دم عیسی داشته باشد و دلش زنده باشد.
هوش مصنوعی: پارچهٔ نرم و لطیفِ «زوده» که سرزمین اصفهان دارد چنان ظریف است که گمان مبر از جنس معمولیِ کتان باشد.
هوش مصنوعی: در کنار حجلهٔ آراسته و پرزیور، جامهٔ سیاهِ تو چون دیو است، حتی اگر بر تخت سلیمان نشسته باشد؛ یعنی رخت سیاه در جای شادی ناپسند است.
هوش مصنوعی: جامهای که به گازر سپرده میشود به عاشق میماند: با دامنی پاک، سنگ بر سینه میزند و رو به بیابان میگذارد. این اشاره است به کوبیدن جامه بر سنگ هنگام شستن در بیرون شهر.
هوش مصنوعی: وقتی بخیهٔ کرباس را میشکافند، بنگر که چنان است که کفن بر کف گرفته و تیغ به دندان دارد؛ یعنی آمادهٔ جانبازی است.
هوش مصنوعی: جامه را به مسجدی تشبیه کن که چاکِ شیرازهاش در دامن درست به شکل محراب است.
هوش مصنوعی: «بُرد»، که پارچهای از پوست و موی روباه است، چنان نرم و زیباست که ریش دهقان خراسانی در برابرش شرمنده میشود. معنای «بروت ما چه» روشن نیست.
هوش مصنوعی: ای قاری، این جهانِ کهن بر سرِ پارچهها و جامههای نفیس کشتگان بسیار دارد؛ یعنی بسیاری در آرزوی جامهٔ گرانبها جان باختهاند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
لشکری یار من امروز سر آن دارد
که دلم همچو سر زلف پریشان دارد
لؤلؤ چشم مرا کرد به رنگ لاله
آنکه از لاله و لؤلؤ لب دندان دارد
چون سکندر ز سفر هیچ نمی آساید
[...]
هرکه بر پستهٔ خندان تو دندان دارد
جان کشد پیش لب لعل تو گر جان دارد
شکر و پستهٔ خندان تو میدانی چیست
چشم سوزن که درو چشمهٔ حیوان دارد
هرکه را پستهٔ خندان تو از دیده بشد
[...]
چشم من خنده شیرین تو گریان دارد
دل من را لب پر شور تو بریان دارد
خاطرم میل کند با تو و پیدا نکند
سینه ام درد و غمت دارد و پنهان دارد
کس ندارد به جهان آنچه تو داری در حسن
[...]
میزند خوش نفس باد صبا جان دارد
باد گویی نفسی از دم جانان دارد
هم عفی الله غم عشق تو که از آه چو برق
مجلس تیرهٔ ما شمع شبستان دارد
باد در زلف تو میپیچد از آن دربان است
[...]
دیده مشتاق و دلم میل فراوان دارد
جانم از مسکن تن روی بجانان دارد
بهمه حال ز جانان نشکیبد جانم
جان زجان آمدو هم روی بدان جان دارد
دل بیچاره خرابست که گفتند :فلان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.