خیره کند مرد را مهر درم داشتن
حیف ز همچون خودی چشم کرم داشتن
وای ز دلمردگی خوی بد انگیختن
آه ز افسردگی روی دژم داشتن
راز برانداختن از روش ساختن
دیده و دل باختن پشت و شکم داشتن
جوهر ایمان ز دل پاک فراروفتن
گردی از آن در خیال بهر قسم داشتن
تازگی شوق چیست؟ رنگ طرب ریختن
چهره ز خوناب چشم رشک ارم داشتن
با همه اشکستگی دم ز درستی زدن
با همه دلخستگی تاب ستم داشتن
در خم دام بلا بال فشان زیستن
با سر زلف دو تا عربده هم داشتن
دل چو به جوش آیدی عذر بلا خواستن
جان چو بیاسایدی شکوه ز غم داشتن
بهر فریب از ریا دام تواضع مچین
دل نرباید همی تیغ ز خم داشتن
نقش پی رفتگان جاده بود در جهان
هر که رود بایدش پاس قدم داشتن
با نگه خویشتن چهره نیارست شد
عشوه دهد گر حیاست ز آینه رم داشتن
اشک چنان بی اثر ناله چنین نارسا
دیده و دل را سزد ماتم هم داشتن
خجلت کردار زشت گشته به عاصی بهشت
باغ ز کوثر گرفت جبهه ز نم داشتن
گریه از بی کسی ست بو که درین پیچ و تاب
تن به روانی دهد نامه ز نم داشتن
غالب آواره نیست گرچه به بخشش سزا
خوش بود از چون تویی چشم کرم داشتن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزلی اخلاقی و عاشقانه که با نکوهش پولپرستی و چشم داشتن به کرم آدمیان آغاز میشود و ریا، بیایمانی و افسردگی را سرزنش میکند. در میانه، نشانههای عشق راستین را برمیشمارد: گریهٔ خونین، تاب ستم و استقبال از بلا، و از تواضع ریایی و مسئولیت گام نهادن در راه میگوید. در پایان برخلاف بیت نخست، غالب میگوید چشم کرم داشتن از بزرگواری چون ممدوح یا معشوق یا خدا رواست، هرچند خود سزاوار بخشش نباشد.
هوش مصنوعی: دلبستگی به پول و سکه آدمی را کور و گستاخ میکند؛ و دریغ است که آدم از کسی مانند خودش (انسانی نیازمند و ناتوان) چشم بخشش داشته باشد.
هوش مصنوعی: افسوس از اینکه آدم از دلمردگی بدخویی پیشه کند، و آه از اینکه از افسردگی چهرهای گرفته و اخمآلود داشته باشد.
هوش مصنوعی: نکوهش کسی است که با رفتار ساختگی و ریاکارانه پرده از راز برمیدارد و دل و دیده را میبازد و تنها در بند تنپروری و شکم است.
هوش مصنوعی: گوهر ایمان را از دل بهکلی جارو کردن و آنگاه فقط گردی از آن را در خیال نگه داشتن تا با آن سوگند بخورد؛ یعنی ایمان را تنها ابزار قسم کردن.
هوش مصنوعی: تازگی و طراوت شوق چیست؟ اینکه رنگ شادی را فروریزی و چهرهات از اشک خونین چنان گلگون شود که باغ ارم بر آن رشک برد.
هوش مصنوعی: عاشق راستین با همهٔ شکستگی از درستی و استواری دم میزند و با همهٔ دلخستگی تاب تحمل ستم را دارد.
هوش مصنوعی: در پیچ دام بلا بالزنان زندگی کردن و در همان حال با گیسوی دوتای یار ستیزه و کشمکش داشتن.
هوش مصنوعی: وقتی دل به جوش و شور آید، از بلا پوزش خواستن (یا بلا را طلبیدن)، و وقتی جان آسوده شد، از نبودن غم شکوه کردن؛ یعنی عاشق خواهان بلا و غم است.
هوش مصنوعی: برای فریب دادن، از روی ریا دام فروتنی پهن مکن؛ همانگونه که خمیدگی شمشیر دلربا نیست و تیغ با خم شدن مهربان نمیشود، تواضع ریایی هم دل کسی را نمیبرد.
هوش مصنوعی: جای پای گذشتگان در جهان راهی است برای آیندگان؛ پس هر که راه میرود باید مراقب گام خود باشد، چون رد او راه دیگران میشود.
هوش مصنوعی: آدمی نمیتواند با نگاه خود رودررو شود؛ اگر کسی از آینه میگریزد و این را حیا مینامد، فریب میدهد، چون در حقیقت از دیدن خویشتن شرمسار است.
هوش مصنوعی: اشک اینچنین بیاثر است و ناله اینچنین نارسا؛ پس شایسته است که چشم و دل برای یکدیگر سوگواری کنند.
هوش مصنوعی: شرم از کردار زشت برای گنهکار به بهشت بدل شده است؛ چنانکه باغ بهشت طراوت خود را از کوثر گرفت، پیشانی گنهکار نیز از عرق شرم نمناک و شاداب است.
هوش مصنوعی: گریهٔ من از بیکسی است؛ امید که در این پیچ و تاب، نامهام که از اشک نمناک است روان شود و به مقصد برسد.
هوش مصنوعی: غالب، هرچند سزاوار بخشش نیست، آواره و بیپناه هم نیست؛ چرا که از بزرگواری چون تو چشم کرم داشتن نیکوست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ناگذران دل است نوبت غم داشتن
جبهت آمال را داغ عدم داشتن
صاحب حالت شدن حلهٔ تن سوختن
خارج عادت شدن عدهٔ غم داشتن
سر به تمنای تاج دادن و چون بگذری
[...]
سیم و زر از بهر چیست وقف کرم داشتن
بر همه کردن نثار وز همه کم داشتن
سر به فلک می کشد ابر ز در ریختن
خاک به سر می کند کان ز درم داشتن
شیوه آزادگان دادن و نگرفتن است
[...]
عادت عشاق چیست مجلس غم داشتن
حلقه شیون زدن ماتم هم داشتن
بر سر عمان درد موج حلاوت زدن
بر در میدان دل فوج ستم داشتن
حمد غم و نعت درد بر لب دل دوختن
[...]
شرط بود کفر و دین، هر دو به هم داشتن
دل به صمد باختن، رو به صنم داشتن
گر نبود عشق هم، فرض بود مرد را
فال محبت زدن، نیت غم داشتن
ظلم بود سینه را، داشت ز افغان جدا
[...]
منفعل خلق را ناز صنم داشتن
زنگی و با آن جمال آینه هم داشتن
خاک خوری خوشتر است زین همه تنپروری
تا به کی انبان صفت حلق و شکم داشتن
میشکند صد کلاه بر فلک اعتبار
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.