سفیده دم که مسافر شدم ز ملک هرا
چو شب به همرهی کاروان بخت سیاه
ز دوستان دو سه تن بهر خیر باد رفیق
چو بحر غم همه لبریز موج ناله و آه
یکی به نوحه طرازی که کاشکی پس ازین
سیاهپوش نشیند به مرگ دیده نگاه
چو نوبهار وصال از سموم هجران سوخت
دگر چه حاصل ازین مهره سپید و سیاه
یکی به گریه که بر ماگرت ترحم نیست
عذاب خویش چو دیوانگان عشق مخواه
دلت مرادپرستی از آن گیاه آموخت
که از نسیم بهاران برد به شعله پناه
به دست شوق سفر لیکن من چنان عاجز
که با تجمل صرصر تحمل پر کاه
چنان ز هر مژه طوفان گریه موجی زد
که تا به منزل رفتم به زور پای شناه
فرو گرفتم بار و به نوحه بنشستم
چو زخم بر دل ماتم کشان بخت سیاه
هزار لخت به دامان دل مسافر شد
همه ز حب وطن در خروش واشوقاه
ربود خوابم و ای کاش خواب مرگ بدی
که تا به صبح قیامت نگشتمی آگاه
که ناگه از در اندیشهام درآمد دوست
چنان که گشت مبرهن حدیث یوسف و چاه
پس از نسیم نفس بشکفاند غنچه و گفت
به معجزی که مسیحا فکند در افواه
مرا که بود جمال آفتاب نه خرگاه
به نیم روز جدایی شدهست یک شبه ماه
بهار حسن که هرگز خزان ندیده گلش
کنون نسیم از آن میبرد به شعله پناه
ز فرقت تو نظر بر نظر بگرید خون
ز حسرت تو نفس بر نفس ببندد راه
من این چنین و تو در خواب ناز شرمت باد
به گریه گفتمش ای پادشاه حسن سپاه
جگر نماند چسان از نفس فشانم خون
نفس نماند چسان از جگر برآرم آه
هزار ساله تماشا ذخیره بود و نشد
به قحط سال وصال تو قوت نیمنگاه
فراق را دو علاجست پیش از آنکه کند
مزاج داغ جگر را فساد شعله تباه
یکی وصال و گر بخت آن نباشد مرگ
به داد اگر نرسد مرگ هم معاذ الله
وصال خود چه حدیثست طرفه آنکه شدست
شکسته دست من از دامن اجل کوتاه
کنون چه چاره کنم هم مگر دوا بخشد
زیارت حرم پادشاه عرش پناه
امام ثامن ضامن علی بن موسی
گزیده گوهر بحر علی ولی الله
زهی جلال که کونین نیم لمعه اوست
چو بر سپهر معالی زند مهش خرگاه
به عرش نسبت این آستان چگونه کنم
بریست دامنش از گرد ذلت اشباه
وگر ز بیخردیها لب این ترانه زند
چنان بود که ستایی ثواب را به گناه
کدام عرش بود این چنین که سجادش
به جای گرد فشانند معجزه ز جباه
سپهر آمد و قندیل مهر و ماه آورد
هزار مرتبه افزون نیاز این درگاه
بدان امید که شاید بدین وسیله چو عرش
درین اساس مقدس لباس یابد راه
ولی به ظلم چو آن بیگناه متهم است
کنند دورش ازین آستان به صد اکراه
هنوز جبهه هستی نداشت خیل وجود
که بود سجده این آستان غذای جباه
به عهد تو می توحید درنمیگنجد
به ظرف اشهد ان لا اله الا الله
ز نور روی تو خورشید مضمحل گردد
چنانچه ظلمت شب از فروغ چارده ماه
بری چو رخت اوامر قدر بود خیاط
تنی چو تار نواهی قضا بود جولاه
لوای عفو تو گر سایه بفکند چه کند
در آفتاب عقوبت گناهن نامه سیاه
اگرچه کعبه طاعت مقدس است ولیک
بت غرور نداند کلیسیای گناه
زهی حریم جلالی که خادمان درش
کنند تربیت حاملات عرش اله
ز بس نیاز سرشتند سجده خوش آرد
به دست چین غضب گر بیفشرند جباه
شود خزان معاصی بهار عالم قدس
گر از لوای شفاعت کنند زیب گناه
شها زمانه بدمهر بعد چندین سال
که شد نصیب لبم خاکبوس این درگاه
لب دعا نگشاده هنوز زخم جگر
نکرده غسل زیارت هنوز شعله آه
هنوز غنچه رحمت نکرده خنده عفو
هنوز شبنم غفران نشسته روی گناه
بر آن سرشت که زنجیر هجر در گردن
کشان کشان بردم جانب شهادتگاه
اگر ز بندش امان یافتم زهی طالع
وگر شهید شوم خونم از زمانه مخواه
همیشه تا که مهین مطبخ جلال ترا
سپهر پیر شود هیمهکش به پشت دوتاه
تهی ز نعمت مدحت مباد دست و دلم
بجز ثنای تو وردم مباد بیگه و گاه
زتاب حشر چو خون فسرده جوش زند
شود ز موجه جوش جگر نفس گمراه
به گوش هوش رسانم سروش یا عبدی
بده به دست امیدم برات نجیناه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به منقبت و عظمت علی بن موسی الرضا علیهالسلام میپردازد و احساسات عمیق خود را درباره فراق و عشق به او بیان میکند. در آغاز، او با حسرت و اندوه از سفر به مکانهای دور و تنهاییاش سخن میگوید و دلتنگیاش را برای وطن و عزیزانش به تصویر میکشد. او با اشاره به زیبایی و نور علیبنموسیالرضا، از نیاز روحی خود به زیارت و طلب شفاعت او صحبت میکند و دلتنگیاش را به عشق به امام ربط میدهد. شاعر در ادامه به معجزات و فضائل امام اشاره کرده و از امید به رحمت و مغفرت او سخن میگوید، در حالی که در عمق دلش احساس میکند خواستههایش هرگز نادیده نخواهد ماند. در نهایت، او حدیث عشق و شفاعت را در بستر بینظیری از احساسات انسانی و معرفتی مطرح میسازد.
هوش مصنوعی: سپیدهدم که از شهر هرات به سفر رفتم، بخت سیاهم مانند شب همراه کاروان من بود.
هوش مصنوعی: دو سه تن از دوستان برای بدرقه و خداحافظی همراهم آمدند و همه مانند دریای غم از ناله و آه لبریز بودند.
هوش مصنوعی: یکی نوحه میکرد و میگفت: ای کاش از این پس نگاه چشم در سوگ مرگ دیده سیاهپوش بنشیند، یعنی چشم دیگر بینایی نداشته باشد.
هوش مصنوعی: وقتی بهار وصال از باد سوزان هجران سوخت، دیگر از این مهرهٔ سفید و سیاه چشم چه سودی هست؟
هوش مصنوعی: دیگری میگریست و میگفت: اگر بر ما رحم نمیکنی، دستکم مانند دیوانگان عشق عذاب خودت را نخواه.
هوش مصنوعی: دلت پیروی از خواهش خود را از آن گیاهی آموخته که از نسیم بهار به آتش پناه میبرد؛ یعنی کاری خلاف مصلحت خود میکنی.
هوش مصنوعی: اما من در دست شوق سفر چنان ناتوان بودم که پر کاهی در برابر تندباد تاب ایستادگی ندارد.
هوش مصنوعی: از هر مژهام چنان طوفان اشکی موج زد که تا منزل را با نیروی شنا رفتم.
هوش مصنوعی: بار را فرود آوردم و به نوحه نشستم، مانند زخمی که بر دل سوگواران بدبخت نشسته باشد.
هوش مصنوعی: هزار پاره از دلم بر دامنم ریخت و همه از مهر وطن فریاد «ای دریغ و ای شوق» برمیآوردند.
هوش مصنوعی: خواب مرا ربود و ای کاش خواب مرگ بود تا تا صبح قیامت بیدار نمیشدم.
هوش مصنوعی: ناگهان یار از در اندیشه و خیالم درآمد، چنانکه داستان یوسف و رهایی او از چاه برایم آشکار و راست شد.
هوش مصنوعی: آنگاه با نسیم نفس خود غنچهٔ لبش را شکفت و با سخنی معجزهآسا، مانند دم مسیحا که بر سر زبانهاست، گفت:
هوش مصنوعی: من که جمالم آفتاب بود و نه خیمهای کوچک، در نیمروزی از جدایی مانند ماه یکشبه باریک و کاسته شدهام.
هوش مصنوعی: بهار زیبایی من که گلش هرگز خزان ندیده بود، اکنون چنان شده که نسیم از آن به آتش پناه میبرد.
هوش مصنوعی: از دوری تو هر نگاهم پیاپی خون میگرید و از حسرت تو هر نفس راه نفس دیگر را میبندد.
هوش مصنوعی: یار گفت: من اینچنین حالی دارم و تو در خواب ناز هستی؛ شرمت باد. من گریان به او گفتم: ای پادشاهی که سپاهت حسن است،
هوش مصنوعی: جگری برایم نمانده؛ چگونه با نفس خون بیفشانم؟ نفسی نمانده؛ چگونه از جگر آه برآورم؟
هوش مصنوعی: توشهٔ هزار سال تماشای تو را اندوخته بودم، اما در قحطی وصال تو حتی به اندازهٔ خوراک نیمنگاهی نشد.
هوش مصنوعی: درد فراق دو درمان دارد، پیش از آنکه شعله مزاج داغ جگر را تباه کند.
هوش مصنوعی: یکی وصال است و اگر بخت آن را ندهد، مرگ؛ و اگر مرگ هم به فریاد نرسد، پناه بر خدا.
هوش مصنوعی: از وصال چه بگویم؛ شگفت آنکه دست شکستهٔ من حتی از دامن مرگ هم کوتاه مانده است.
هوش مصنوعی: اکنون چه چارهای کنم؟ شاید تنها زیارت حرم پادشاهی که عرش پناه اوست درمانم کند.
هوش مصنوعی: یعنی امام هشتم، ضامن آهو، علی بن موسی الرضا، گوهر برگزیدهٔ دریای علی ولیالله.
هوش مصنوعی: آفرین بر شکوه امام رضا که چون ماهِ وجودش بر آسمان بلندمرتبگی خیمه بزند، هر دو جهان تنها نیمی از پرتو او به شمار میآید.
هوش مصنوعی: چگونه این آستان را به عرش تشبیه کنم، در حالی که دامن آن از گرد خواریِ همانند و همتا داشتن پاک است و همانندی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر کسی از سر نادانی چنین سخنی بگوید و آن را به عرش مانند کند، مثل این است که ثواب را با تشبیه به گناه ستایش کند.
هوش مصنوعی: کدام عرش چنین است که سجدهکنندگانش به جای گرد، از پیشانیهایشان معجزه بیفشانند؟
هوش مصنوعی: آسمان آمد و قندیلهای خورشید و ماه را آورد و نیاز و فروتنیاش به این درگاه هزار بار بیشتر شد.
هوش مصنوعی: به این امید که شاید با این وسیله، مانند عرش، در این بنای مقدس جایی و جامهای بیابد.
هوش مصنوعی: اما آسمان مانند بیگناهی که به ستم متهم شده باشد، با ناخشنودی بسیار از این آستان رانده میشود.
هوش مصنوعی: هنوز آفریدگان هستی نیافته و پیشانی نداشتند که سجده بر این آستان، خوراک پیشانیها بود. یعنی حرمت این درگاه پیش از آفرینش جهان بوده است.
هوش مصنوعی: در روزگار تو شراب توحید چنان افزون است که در ظرف گواهیِ «اشهد ان لا اله الا الله» نمیگنجد.
هوش مصنوعی: از نور روی تو خورشید ناپدید و بیفروغ میشود، همانگونه که تاریکی شب از روشنی ماه شب چهارده از میان میرود.
هوش مصنوعی: قدر الهی که اوامر تو را بر قامت جهان میدوزد خیاط توست، و قضا بافندهٔ نهیهای توست. یعنی قضا و قدر فرمانبردار امر و نهی تو هستند.
هوش مصنوعی: اگر پرچم بخشش تو سایه بیفکند، گنهکارِ نامهسیاه در گرمای کیفر چه زیانی خواهد دید؟ یعنی از عذاب در امان است.
هوش مصنوعی: هرچند کعبهٔ طاعت مقدس است، بت غرور ارزش کلیسای گناه را نمیشناسد. یعنی گناهِ همراه با شکستگی و پشیمانی، از طاعتِ آمیخته به غرور بهتر است.
هوش مصنوعی: آفرین بر حریم باشکوهی که خادمان درگاهش، فرشتگانِ حاملِ عرش خدا را پرورش و آموزش میدهند.
هوش مصنوعی: خمیرهٔ این پیشانیها را چنان از نیاز و فروتنی سرشتهاند که اگر با دستِ چین خشم هم آنها را بفشارند، باز سجده بیرون میدهند.
هوش مصنوعی: اگر گناه را با پرچم شفاعت بیارایند، خزانِ گناهان به بهار عالم قدس بدل میشود.
هوش مصنوعی: ای شاه، روزگار نامهربان پس از سالها، بوسیدن خاک این درگاه را نصیب لبم کرد.
هوش مصنوعی: اما هنوز زخم جگرم لب به دعا نگشوده و شعلهٔ آهم هنوز غسل زیارت نکرده بود.
هوش مصنوعی: هنوز غنچهٔ رحمت به خندهٔ بخشش نشکفته و شبنم آمرزش بر گناهم ننشسته بود.
هوش مصنوعی: که روزگار قصد کرد زنجیر جدایی را بر گردنم بیندازد و کشانکشان مرا به قتلگاه ببرد.
هوش مصنوعی: اگر از بند آن رهایی یافتم، چه بخت نیکی است، و اگر کشته شدم، خونبهای مرا از روزگار بخواه.
هوش مصنوعی: تا همیشه که آسمانِ پیر با پشت خمیده هیزمکشِ آشپزخانهٔ بزرگ شکوه تو باشد،
هوش مصنوعی: دست و دلم از نعمت ستایش تو خالی نماند و در هیچ زمانی جز ثنای تو ذکر و وردی نداشته باشم.
هوش مصنوعی: در روز قیامت که از گرمای آن خونِ بستهشده به جوش میآید و نفس از موج جوشش جگر راه گم میکند،
هوش مصنوعی: آنگاه ندای «ای بندهٔ من» را به گوش جانم برسان و برات «نجاتش دادیم» را به دست امید من بده.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ز بهر تهنیت عید بامداد پگاه
بر من آمد خورشید نیکوان از راه
چو چین کرته بهم بر شکسته جعد کشن
چو حلقه های زره پر گره دو زلف سیاه
نبیدنی به کف و هر دو رخ به رنگ نبید
[...]
مبارکی و سعادت نمود روی بشاه
از آن مبارک و مسعود تحفهای زاله
چه تحفه ایست ؟ یکی فر خجسته فرزندست
موافقان را شادی فزای و انده کاه
بشهریاری و شاهی تمام نسبت او
[...]
ز در درآمد دوش آن نگار من ناگاه
چو پشت من سر زلفین خویش کرده دو تاه
چگونه شاد شود عاشقی ز هجر غمی
که یار زیبا از در درآیدش ناگاه
ز شادمانی گفتم چو روی آن دیدم
[...]
گشادهروی و میان بسته بامدادِ پگاه
فروگذشت به کویم بتی به روی چو ماه
اگر زمهر بود بامداد نور جهان
ز ماه بود مرا نور بامداد پگاه
مهی که بود به قد سرو دلبرانِ سرای
[...]
سری که خلق جهانرا ویست پشت و پناه
امین دین الله است و سعد ملکت شاه
ستوده فخر خراسان محمد یوسف
که چون محمد و یوسف جمال دارد و جاه
اگر محمد و یوسف ندیده اند بهم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.