صبحدم چون در خروش آمد شیدای من
جرخ را بنشاند در خون چشم شبپیمای من
مرده بودم لیک باز انگیختندم زانکه بود
صبح رستاخیز شام این شب یلدای من
تار آن چنگم که چون مضراب غم بر من زنند
جای افغان شکر برخیزد ز سر تا پای من
گر ننالم به که از تاثیر چرخ واژگون
پنبه گوش جهان شد بانگ واویلای من
دیدهام دریا شد و ترسم که روح نوح را
باز در کشتی نشاند موجه دریای من
شاهد مقصود چون در جلوه آید آن گهم
نیست فرق از یده من تا دگر اعضای من
گریه چون آرد شبیخون پای تا سر دیدهام
هر سر مو بر بدن مژگان خونپالای من
جوهرم را زین چهار ارکان سرشت ایزد چو خواست
مایه اندوزی برای چشم طوفانزای من
ورنه در میزان هستی و ترازوی وجود
من چو هیچم هیچ بایستی همه اجزای من
بس که از من دوزخ بیاعتباری تافتند
گشت یاد من بهشت خاطر اعدای من
یک جهان دردم برانگیزند از دل هر نفس
من همانا محشر دردم دلم صحرای من
روی بهروزی ندیدم در جهان زان رو که بود
دایم اندر حسرت امروز من فردای من
در بیابان قیامت ره نیابد هیچ کس
گر مرا فردا برانگیزند با غمهای من
من ز ضعف از جا نیازم خاست وز غم آسمان
هر نفس بند گرانتر مینهد بر پای من
بس که کاهیدم اگر یابم حیات جاودان
هستیم ناید گران بر خاطر اعدای من
جذب عشقست این که گر آیینهام گردد غبار
همچنان بر جا بماند صورت لیلای من
خانمان خود به سیلاف فنا دادم که بود
هستیم نامحرم اندر خلوت عذرای من
شمع با پروانه میگفت از وفاداری شبی
کای فلان تا چند سوزی زآتش سودای من
در خروش آمد همی پروانه کای آرام جان
تو جمال افروز و آتش زن ز سر تا پای من
من همان آیینهام کاین زندگی زنگ منست
صیقلم خاکستر جسم المفرسای من
آتشین لعلی پی آویزه گوش خرد
باز آورد ارمغان طبع سهی بالای من
من کیم روحالله و چرخ تجرد جای من
کیستند اجرام علوی تا شوند آبای من
نی غلط گفتم که از روحاللهی آبستنست
بیدم روح القدس هر عضوی از اعضای من
لب به کام دل نیالایم اگر صد ره سپهر
سر ز پای خویش برگیرد نهد بر پای من
هم به سوی خود گرش نسبت دهم خندد خرد
بس که دامن بر دو کون افشاند استغنای من
مستم و این گنبد نیلوفری خمخانهام
وین طبایع همچو خشتی بر سر خمهای من
نی خطا کردم که من هم خود خم این بادهام
اینک از جوش درون می ریزد از لبهای من
این می ار خواهی در گنج خرد را برگشای
تا فروشد با دماغت نشئهی صهبای من
ور نه کی از نشئهی این باده یابی بهرهای
گر شوی لبریز از آن چون ساغر مینای من
من همان بستان سرسبزم که رضوان حلقه زد
بر در دریوزه پیش بوستان پیرای من
خاطرم دریای فیض و صد چون صبح صادقند
چون سراب تشنهلب بر ساحل دریای من
بخت سودای دو عالم فکرتم زینسان که هست
آفرینش کاسهلیس مطبخ سودای من
طفل مهد نیستی بودم من و میخواند عقل
درس دانش در دبستان دل دانای من
خون همی خوردم در ارحام طبایع من که بود
کن فکان تنگ شکر از کلک شکرخای من
گوهر پاکم همی سرحلقه روحانیان
معدنم خاک هری مشهد همی منشای من
از نسب هرگز ننازم لیکن از نازم سزد
زانکه مسجود ملایک بودهاند آبای من
از یکی سو اختر برج ولیاللهیم
خواری من شاهدی بر صدق این دعوای من
وز دگر سو نوگل بستان انصارم که هست
جد من پیر هرات آن مقصد و ملجای من
از پی وحی معانی دوش چون روحالقدس
بالافشان اندر آمد از در مأوای من
چون مقدس گوهرم را دید حیران ماند و گفت
کز چه جوهر آفریدت ایزد دانای من
گفتمش این خود ندانم اینقدر دانم که هست
از نفاق و کینه و بغض و حسد اجزای من
از خلاف صورت و سیرت خلاصم ور ترا
اندرین شکی بود شاهد برین مولای من
پادشاه انس و جن سلطان علی موسی رضا
قبله جان من و دین من و دنیای من
آنکه تا خود را سگ آن آستان خواندم گرفت
عرصه آفاق را آوازه و غوغای من
سر عشقی بودم اندر سینه گیتی نهان
کرد گلبانگ اناالحق عاقبت افشای من
در گلم تا مهر آن حضرت سرشتند از شرف
خیمه زان سوی قدم زد گوهر یکتای من
گرچه بود از دودمان ممکنات اصلم ولیک
خلعت امکان نیامد راست بر بالای من
مرتضای قدرت آن خونریز بتهای غرور
گر گذارد پای بر دوش دل دانای من
از علو استغفرالله شاید ار نارد فرو
سر به تاج اصطفی هم فرق فرقدسای من
موجزن گردد چو در دل مهر تو گردابوش
در طواف آیند گرد من همه اعضای من
گر شوم خاک ره خود چون تو باشی مقصدم
توتیا آسا شود در دیده من جای من
تا شدم بر گرد کویت دورهزن چون آسمان
هست تا هستم سر من در سجود پای من
چون دبیر فکرم از دست خرد گیرد قلم
تا نگارد مدحتت بر دفتر انشای من
از نشاط پایبوس مدح تو معنی به خود
آن چنان بالد که تنگ آید دل دریای من
تا فشاندم تخم مهرت در زمین اعتقاد
شد بهارستان معنی طبع خلدآسای من
زنده طبعم از ولایت ورنه اندر اصل خویش
من بیابان فنا و روح من عنقای من
بر امید آنکه شاید آردش در عقد خویش
گاه مدحآرائیت طبع سخنپیرای من
لاف عصمت میزند چندان که میشاید اگر
در نکاح لفظ ناید شاهد معنای من
آستانت طور و انوار تجلی جوهرش
من کلیمالله و کلک من ید بیضای من
ز التماس رب ارنی فارغم کردند لیک
هم ز فیض خاک کویت دیده بینای من
گفت از روی تواضع چاکرت را جبرئیل
کای مقدس جوهرت در نیکوی همتای من
چاکرت زد بانگ بر جبریل کای گستاخ طبع
باز نشناسی همانا گوهر یکتای من
من گدای آن درم کز قدر هر جا پا نهم
قبله روحانیان گردد نشان پای من
چون ز مدح خادمان درگهت آبستن است
این صدفهای معانی در ته دریای من
شکوهها دارم فلک قدرا هم از اقران خویش
کز ستمشان بر فلک شد بانگ هایاهای من
من حیات خویش دانمشان ولیک ایشان چو مرگ
در کمین آنکه کی جایی بلغزد پای من
این گروه بیمروت را که صد ره خاک شد
در ره اخلاصشان جسم المفرسای من
دوست دارمشان ولیکن دشمن جان منند
خون من در گردن این سادهلوحیهای من
گرچه عقربمشربند و همچو عقرب بیبصر
لیک احول جمله گاه عیب دیدنهای من
صاحبا چون روز رستاخیزم از شرم گناه
عرصه محشر بگیرد نعره واوای من
چاکرم خوان تا ز روی فخر آید در طواف
رحمت ایزد همی بر گرد عصیانهای من
کارشان سهلست گر حفظ تو تعویذم دهد
ای حریم آستانت مسجد اقصای من



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدیحه، با احوالات روحی و عواطف خود نسبت به حضرت علی بن موسی الرضا علیهالسلام سخن میگوید و از دردها و تنهاییهایش مینالد. در بیداری صبح، از خواب غفلت رها شده و از غمهایش که همچون چنگی تاریک بر جانش نشسته، میگوید. او عشق و ارادتش به امام رضا را به تصویر میکشد و هر مروت و بیمروتی را در زندگیاش به وضوح بیان میکند. شاعر خود را در آستان این امام بزرگوار، گدای او خوانده و دست نیاز به سویش دراز میکند. در نهایت، با امید به شفاعت آن حضرت و رحمت الهی، به بازگشت به خوبی و ایستادگی در برابر گناهان اشاره دارد.
هوش مصنوعی: سحرگاه که شور و جنون من به فریاد آمد، چشم شبزندهدار من با اشک خونین آسمان را در خون نشاند؛ یعنی سرخی صبح از اشک خونین من است.
هوش مصنوعی: من مرده بودم اما دوباره زندهام کردند، زیرا شام این شب یلدای من به درازی و سختی صبح رستاخیز بود.
هوش مصنوعی: من همچون تار چنگم؛ هرگاه زخمهٔ غم بر من زنند، به جای ناله از سر تا پایم سپاس برمیخیزد.
هوش مصنوعی: بهتر است ناله نکنم، چون از اثر آسمان واژگون، فریاد واویلای من مانند پنبه در گوش جهان شده و کسی آن را نمیشنود.
هوش مصنوعی: چشمم از گریه دریا شده و میترسم موج این دریا دوباره روح نوح را به کشتی بنشاند؛ یعنی اشکم طوفانی چون طوفان نوح به پا میکند.
هوش مصنوعی: هنگامی که معشوقِ مقصود جلوه کند، میان چشم من و دیگر اندامم فرقی نمیماند و همهٔ وجودم برای دیدن او چشم میشود.
هوش مصنوعی: وقتی گریه بر من شبیخون بزند، سراپا چشم میشوم و هر تار مو بر تنم مژهای خونچکان میگردد.
هوش مصنوعی: خداوند که خواست گوهر مرا از این چهار عنصر بسرشد، برای آن بود که برای چشم طوفانزای من مایهٔ اشک فراهم کند.
هوش مصنوعی: وگرنه در ترازوی هستی من هیچام و میبایست همهٔ اجزای وجودم نیز هیچ باشد.
هوش مصنوعی: چنان آتش دوزخ بیآبرویی بر من افروختند که یاد حال من برای دشمنانم مایهٔ شادی و بهشت دلشان شد.
هوش مصنوعی: هر دم از دلم جهانی درد برمیانگیزند؛ گویی من خود قیامتِ دردم و دلم صحرای محشر آن است.
هوش مصنوعی: در جهان روی خوشبختی ندیدم، زیرا فردای من همیشه بدتر از امروز بود و در حسرت امروزم میماند.
هوش مصنوعی: اگر فردای قیامت مرا با غمهایم برانگیزند، غمهایم چنان بیابان قیامت را پر میکند که هیچکس راهی نمییابد.
هوش مصنوعی: از ناتوانی نمیتوانم از جا برخیزم و آسمان هم هر لحظه از راه غم بندی سنگینتر بر پایم مینهد.
هوش مصنوعی: چنان لاغر و کاسته شدهام که اگر عمر جاودان هم بیابم، وجودم بر دل دشمنانم سنگینی نمیکند.
هوش مصنوعی: این از کشش عشق است که اگر آینهٔ وجودم خاک و غبار شود، باز تصویر لیلای من (معشوق) در آن بر جا میماند.
هوش مصنوعی: خانمان خود را به سیل نابودی سپردم، زیرا هستی من در خلوت معشوقم (عذرا) بیگانه و نامحرم بود.
هوش مصنوعی: شبی شمع از روی وفاداری به پروانه گفت: ای فلانی، تا کی از آتش عشق من میسوزی؟
هوش مصنوعی: پروانه فریاد برآورد که ای آرام جان، تو زیباییافروزی و از سر تا پای مرا به آتش میکشی.
هوش مصنوعی: (سخن پروانه) من آینهای هستم که این زندگی زنگار آن است و صیقل من خاکستر تن دردکشیدهام است؛ یعنی با سوختن پاک میشوم.
هوش مصنوعی: طبع بلندِ شعر من دوباره لعلی آتشین برای گوشوارهٔ گوش خرد ارمغان آورد؛ یعنی شعری درخشان سرودم.
هوش مصنوعی: من کیستم؟ روحالله (عیسی) هستم و آسمان تجرد جایگاه من است؛ ستارگان و افلاک چه کسانیاند که پدران من باشند؟
هوش مصنوعی: نه، اشتباه گفتم؛ هر عضو من بیآنکه دَم روحالقدس به آن رسیده باشد، خود به عیسیوشی آبستن است.
هوش مصنوعی: اگر صد بار هم آسمان سر از پای خود بردارد و بر پای من نهد، لب به کام دل آلوده نمیکنم و از خواهشها پرهیز میکنم.
هوش مصنوعی: اگر حتی آن بزرگی و سرفرازی را به خودم نسبت دهم، خرد به من میخندد؛ زیرا بینیازی من چنان است که دامن از هر دو جهان تکانده و به هیچ چیز دل نبسته است.
هوش مصنوعی: من مست هستم و این آسمان نیلگون میخانهٔ من است و چهار طبع (عناصر) مانند خشتی هستند که سر خمهای مرا با آن پوشاندهاند.
هوش مصنوعی: نه، اشتباه گفتم؛ خودِ من خمِ این بادهام و اینک از جوشش درونم این شراب از لبهایم بیرون میریزد. یعنی سخن او همان بادهٔ معنوی است.
هوش مصنوعی: اگر این شراب را میخواهی، در گنجینهٔ خرد را بگشا تا مستیِ شراب من به مغز تو راه یابد.
هوش مصنوعی: وگرنه، حتی اگر مانند جام بلورین من از این باده لبریز شوی، از مستی آن بهرهای نخواهی برد.
هوش مصنوعی: من همان باغ سرسبزی هستم که رضوان، نگهبان بهشت، برای گدایی بر در باغبان آن حلقه زده است.
هوش مصنوعی: ذهن من دریای بخشش و فیض است و صدها صبح راستین مانند سرابی تشنهلب بر ساحل این دریا ماندهاند.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ من سودای هر دو جهان را چنان پخته است که همهٔ آفرینش کاسهلیس آشپزخانهٔ سودای من شده است.
هوش مصنوعی: من هنوز کودکی در گهوارهٔ نیستی بودم که عقل در مکتب دل دانای من درس دانش میآموخت؛ یعنی پیش از هستی یافتن، عقل شاگرد من بود.
هوش مصنوعی: من در زهدان عناصر و طبایع رنج میکشیدم و خون میخوردم، در حالی که قلم شیرینگفتار من همهٔ هستی را چون کیسهای تنگ پر از شکر کرده بود.
هوش مصنوعی: گوهر پاک من سرآمد فرشتگان و روحانیان است؛ کان و ریشهٔ من خاک هرات و جای برآمدنم مشهد است.
هوش مصنوعی: من هرگز به نسب خود نمینازم، ولی سزاوار است که بنازم، چون نیاکان من کسانی بودهاند که فرشتگان در برابرشان سجده کردهاند.
هوش مصنوعی: از یک سو ستارهای از برج ولیّ خدا، یعنی علی، هستم و از نسل اویم؛ و خواری و رنجی که میکشم گواه راستی این ادعاست، چون فرزندان علی همیشه رنج دیدهاند.
هوش مصنوعی: و از سوی دیگر گل تازهٔ باغ انصار هستم، زیرا جدّ من پیر هرات، خواجه عبدالله انصاری، است که مقصد و پناهگاه من است.
هوش مصنوعی: دیشب برای فرود آوردن الهام و معانی، روحالقدس بالزنان از در خانهٔ من درآمد.
هوش مصنوعی: وقتی گوهر پاک مرا دید، حیران ماند و گفت: خدای دانای من تو را از چه گوهری آفریده است؟
هوش مصنوعی: به او گفتم این را نمیدانم؛ همینقدر میدانم که همهٔ وجودم از دورویی و کینه و دشمنی و حسد پاک است.
هوش مصنوعی: من از ناهمسانی ظاهر و باطن رها هستم و اگر در این باره شک داری، مولای من گواه این سخن است.
هوش مصنوعی: آن مولا پادشاه آدمیان و پریان، سلطان علی بن موسی الرضاست که قبلهٔ جان و دین و دنیای من است.
هوش مصنوعی: همان کسی که از وقتی خود را سگ آستان او خواندم، آوازه و هیاهوی نام من سراسر جهان را فرا گرفت.
هوش مصنوعی: من رازی از عشق بودم که در سینهٔ جهان پنهان مانده بود، تا سرانجام فریاد «انا الحق» مانند حلاج راز مرا آشکار کرد.
هوش مصنوعی: از وقتی محبت آن امام را به نشانهٔ بزرگی در گل وجود من سرشتند، گوهر یگانهٔ من خیمهاش را آن سوی ازل برپا کرد.
هوش مصنوعی: هرچند اصل من از خاندان موجودات ممکن و آفریده بود، جامهٔ امکان و آفریدگی به قامت من راست نیامد و برایم تنگ بود.
هوش مصنوعی: آن امام که قدرتی چون علی مرتضی دارد و بتهای غرور را میشکند، اگر پا بر دوش دل دانای من بگذارد (همچنان که علی برای شکستن بتها پا بر دوش پیامبر نهاد)... سخن در بیت بعد ادامه دارد.
هوش مصنوعی: اگر آن حضرت پا بر دوش دلم بگذارد، از بلندی مقام، که از گفتنش به خدا پناه میبرم، شاید سرِ ستارهسای من دیگر حتی در برابر تاج برگزیدگی هم فرود نیاید.
هوش مصنوعی: وقتی مهر تو مانند گرداب در دلم موج میزند، همهٔ اعضای بدنم گرد من (یعنی گرد دلم) به طواف میآیند.
هوش مصنوعی: اگر تو مقصد من باشی و من خاک راه خود شوم، جای من مانند سرمه در چشم خودم خواهد بود؛ یعنی خاکساری در راه تو مایهٔ روشنی و عزت است.
هوش مصنوعی: از وقتی مانند آسمان گرد کوی تو چرخیدم، تا زندهام سرم بر پایم در سجده است؛ یعنی همچون دایرهای خمیده و فروتن شدهام.
هوش مصنوعی: آنگاه که نویسندهٔ اندیشهام قلم را از دست خرد میگیرد تا مدح تو را در دفتر نوشتههایم بنویسد،
هوش مصنوعی: معنا از شادیِ رسیدن به پایبوسی مدح تو چنان رشد میکند و میبالد که دل دریاوار من برایش تنگ میشود.
هوش مصنوعی: از زمانی که بذر محبت تو را در زمین اعتقادم کاشتم، طبع بهشتمانند من بهارستانی از معانی شد.
هوش مصنوعی: طبع من از ولایت تو زنده است، وگرنه من در اصل خود بیابان نیستیام و روحم چون سیمرغی بینشان و ناپیداست.
هوش مصنوعی: به این امید که طبع سخنآرای من، هنگام آراستن مدح تو، آن معنا را به رشتهٔ سخن خود درآورد،
هوش مصنوعی: شاهد معنای من چنان ادعای پاکدامنی دارد که سزاوار است اگر به همسری هیچ لفظی درنیاید؛ یعنی معانی من چنان والاست که در لفظ نمیگنجد، جز در مدح تو.
هوش مصنوعی: آستان تو کوه طور است و گوهرش انوار تجلی؛ من همچون موسی کلیماللهم و قلمم دست درخشان (ید بیضای) من است.
هوش مصنوعی: مرا از درخواست «پروردگارا خود را به من بنمای» بینیاز کردند، زیرا چشم بینای من از برکت خاک کوی تو روشن شده است.
هوش مصنوعی: جبرئیل از روی فروتنی به این خدمتگزار تو گفت: ای کسی که گوهر پاکت در نیکویی همتای من است.
هوش مصنوعی: خدمتگزار تو بر جبرئیل بانگ زد که ای گستاخ، گویا گوهر یگانهٔ مرا نمیشناسی؛ یعنی مقام من از تو برتر است.
هوش مصنوعی: من گدای آن درگاهم که از بزرگی، هر جا پا بگذارم جای پایم قبلهٔ فرشتگان و روحانیان میشود.
هوش مصنوعی: زیرا این صدفهای معانی در ژرفای دریای طبع من از مدح خادمان درگاه تو باردار است؛ یعنی گوهرهای سخنم از مدح درگاه تو پدید میآید.
هوش مصنوعی: ای بلندمرتبه، از همگنان و همقطاران خود شکایتها دارم که از ستمشان فریاد و نالهام به آسمان رسیده است.
هوش مصنوعی: من آنان را مایهٔ زندگی خود میدانم، اما آنان مانند مرگ در کمیناند که پایم کجا بلغزد.
هوش مصنوعی: این گروه بیمروت، که جسم رنجکشیدهٔ من صد بار در راه اخلاص به آنان خاک شده است، (با من چنین میکنند).
هوش مصنوعی: آنان را دوست دارم ولی دشمن جان مناند؛ گناه خون من بر گردن سادهلوحیهای خودم است.
هوش مصنوعی: هرچند مانند عقرب نیشزن و همچون عقرب کورند، اما هنگام دیدن عیبهای من همه دوبیناند و عیبم را دوچندان میبینند.
هوش مصنوعی: ای سرور، چون روز رستاخیز از شرم گناه فریاد و نالهام سراسر صحرای محشر را پر کند،
هوش مصنوعی: مرا خدمتگزار خود بخوان تا رحمت خداوند از روی افتخار گرد گناهانم به طواف درآید و آنها را فرا گیرد.
هوش مصنوعی: اگر نگاهبانی تو تعویذ و حرز من شود، کار آن دشمنان آسان است؛ ای کسی که حریم آستانت برای من چون مسجد الاقصی مقدس است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آب و سنگم داد بر باد آتش سودای من
از پری روئی مسلسل شد دل شیدای من
نیستم یارا که یارا گویم و یارب کنم
کآسمان ترسم به درد یارب و یارای من
دود آهم دوش بابل را حبش کرده است از آنک
[...]
پرده بردار ای حیات جان و جان افزای من
غمگسار و همنشین و مونس شبهای من
ای شنیده وقت و بیوقت از وجودم نالهها
ای فکنده آتشی در جمله اجزای من
در صدای کوه افتد بانگ من چون بشنوی
[...]
آن شهنشاهم که از نطق «هی العلیا»ی من
ما سوی الله نقطه ای آمد به زیر پای من
آفتاب وحدتم من زان که در صبح طلوع
کثرت ذرات شد پیدا ز نور رای من
اتحاد عین و غین عالم سر حروف
[...]
ماه من چون آگهی از ناله شبهای من
رحمتی کن بر دل بیچاره شیدای من
زآتش سودایت ای شمع جهان افروز دل
سوختم پروانه وار و نیستت پروای من
گر ز روی لطف خاکپای خود خوانی مرا
[...]
با وجود وصل شد زندان حرمان جای من
برکنار آب حیوان تشنهٔ مردم وای من
باغبان کاندر درون بر دست گلچین گل نزد
دست منعش در برون صد تیشه زد بر پای من
سایه بر هر کس فکند الا من دوزخ نصیب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.