ز بهر تهنیت عید بامداد پگاه
بر من آمد خورشید نیکوان از راه
چو چین کرته بهم بر شکسته جعد کشن
چو حلقه های زره پر گره دو زلف سیاه
نبیدنی به کف و هر دو رخ به رنگ نبید
دو تاه نی به دل و هر دو زلف کرده دوتاه
به قد تو گویی سرویست در میان قبای
به روی گفتی ماهیست بر نهاده کلاه
چو سرو بود و چو ماه و نه ماه بود و نه سرو
قبا نپوشد سرو و کله ندارد ماه
خجسته باشد روز کسی که دیده بود
خجسته روی بت خویش بامداد پگاه
اگرنبودی برمن خجسته دیدن او
خدای شاد نکردی مرا به دیدن شاه
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملوک
امین ملت محمود شاه ملک پناه
بلند کرده، به دینار، کاخهای ولی
خراب کرده، به شمشیر، خانه بدخواه
نه بر کشیده او را فلک فرو فکند
نه راست کرده او را کند زمانه تباه
ز رادی و ز رحیمی همی پذیره شود
عطا و عفوش پیش سؤال و پیش گناه
شتابکار تر از باد وقت پاداشن
درنگ پیشه تر از کوه وقت باد افراه
ز بس عطا که دهد هر گهی نداند کس
عطای او را وقت و سخای او را گاه
کجا زهمت عالیش یاد خواهی کرد
به چشم عقل نماید ستاره اندر چاه
به هر زمین که خلافش بود نیارد رُست
ز هیچ باغ درخت و ز هیچ راغ گیاه
همه ملوک جهان دستبرد او دیدند
جهانیان ز هنرهای او شدند آگاه
شنیده ای که چه دیده ست رای زوو چه دید
شه مخالفت بیرای کم هش گمراه
تمام دانی، اگر چند من ز بیم ملال
به جهد و حیله سخن را همی کنم کوتاه
ز بس که زان دو سپاه بزرگ کافر کشت
عقیق رنگ شد اندر دیار هند گیاه
چنانکه تیغش برداشت زان لعینان سر
ز روی ناخن بیجاده بر ندارد کاه
زخون چشیدن شیر افکنان آن دو سپاه
بسان مردم می خواره مست شد روباه
بتان شکست فراوان وبت پرستان کشت
وز آنچه کرد نجسته ست جز رضای اله
به یک غزات قریب هزار پیل آورد
وزان گرفته به یک حمله سیصد و پنجاه
بسا سپاها کو یکتنه هزیمت کرد
مظفرا ملکا لااله الاالله
هزار لشکر جنگی شکست و لشکر او
به خواب نوشین اندر شده به لشکر گاه
ز خون دشمن اندر میان رزمگهش
بلند پیل نداند گذشت جز به شناه
زهول رزمگهش خانیان ترکستان
اگر کنند به کوه و به دشت ژرف نگاه
به کوه مرد نماید به چشمشان نخجیر
به دشت پیل نماید به چشمشان روباه
عجب نباشد اگر خدمتش ملوک کنند
که در پرستش او بر زمین نهند جباه
شهان به خدمت او از عوار پاک شوند
بر آن مثال که سیم نبهره اندر گاه
همیشه تا بود اندر فلک دوازده برج
چنانکه هست به سال اندرون دوازده ماه
معین دین نبی باد و پشت و بازوی حق
به تیغ ودولت مؤمن فزا و کافر کاه
دهد ولی ترا کردگار پاداشن
دهد عدوی ترا روزگار بادافراه
بزرگ باد به نام بزرگ او شش چیز
نگین و تاج و کلاه و سریر و مجلس و گاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با وصف آمدن معشوقی زیبا در صبح عید برای تبریک آغاز میشود و شاعر دیدار خوشیمن او را مقدمهٔ دیدار سلطان محمود غزنوی میداند. سپس به ستایش بخشندگی، بردباری و همت بلند محمود میپردازد و پیروزیهایش در هند، کشتار کافران، بتشکنی و گرفتن فیلان را با اغراق وصف میکند. در پایان ترس خانهای ترکستان و فرمانبرداری پادشاهان را برمیشمارد و برای دوام دولت و یاری دین به دست او دعا میکند.
هوش مصنوعی: صبح زود، برای تبریک عید، خورشیدِ زیبارویان (معشوق) از راه نزد من آمد.
هوش مصنوعی: موی پرپشت و مجعدش مانند چینهای پیراهن درهم شکسته بود و دو زلف سیاهش مانند حلقههای زره پر از گره بود.
هوش مصنوعی: جامی از شراب در دست داشت و هر دو گونهاش به رنگ شراب سرخ بود. در دلش دورویی نبود، اما هر دو زلفش را دوتا و تابدار کرده بود.
هوش مصنوعی: از نظر قامت گویی سروی بود که قبا پوشیده، و از نظر چهره گویی ماهی بود که کلاه بر سر نهاده است.
هوش مصنوعی: مانند سرو و ماه بود، اما نه سرو بود و نه ماه، زیرا سرو قبا نمیپوشد و ماه کلاه ندارد.
هوش مصنوعی: روز کسی که صبح زود چهرهٔ فرخندهٔ معشوق خود را ببیند، مبارک و خوش خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر دیدن او برای من خوشیُمن نبود، خداوند مرا با دیدار پادشاه شاد نمیکرد.
هوش مصنوعی: آن پادشاه یمینالدوله ابوالقاسم محمود است، خورشید پادشاهان و امینالمله، شاهی که پناه کشور است.
هوش مصنوعی: با بخشیدن زر، کاخهای دوستانش را بلند کرده و با شمشیر، خانهٔ بدخواهانش را ویران ساخته است.
هوش مصنوعی: کسی را که او بالا برده، آسمان به زیر نمیافکند و کاری را که او سامان داده، روزگار تباه نمیکند.
هوش مصنوعی: از شدت بخشندگی و مهربانی، بخشش او پیش از درخواست و گذشتش پیش از گناه به استقبال میرود.
هوش مصنوعی: هنگام پاداش دادن از باد شتابانتر است و هنگام کیفر دادن از کوه آرامتر و درنگکنندهتر.
هوش مصنوعی: از بس پیوسته میبخشد، هیچکس برای بخشش و سخاوت او زمان مشخصی نمیشناسد.
هوش مصنوعی: هرگاه همت بلند او را به یاد آوری، ستارهٔ آسمان در چشم خرد چنان پست مینماید که گویی در ته چاه است.
هوش مصنوعی: در هر سرزمینی که با او مخالفت کند، نه در باغی درختی میروید و نه در دشتی گیاهی.
هوش مصنوعی: همهٔ پادشاهان جهان قدرت و چیرگی او را دیدهاند و مردم جهان از هنرها و کارهای نمایانش آگاه شدهاند.
هوش مصنوعی: آیا شنیدهای که رای (پادشاه هندی) از او چه دید و شاه مخالفِ بیتدبیر و کمخرد و گمراه به چه سرنوشتی دچار شد؟
هوش مصنوعی: تو خود همه را میدانی، هرچند من از ترس ملال شنونده با کوشش و چاره سخن را کوتاه میکنم.
هوش مصنوعی: از بس که از آن دو لشکر بزرگ کافر کشت، گیاه در سرزمین هند از خون به رنگ عقیق سرخ شد.
هوش مصنوعی: شمشیرش سرهای آن ملعونان را چنان آسان برگرفت که حتی بیجاده کاه را از روی ناخن آنچنان آسان برنمیدارد.
هوش مصنوعی: روباه از چشیدن خون دلاوران شیرافکن آن دو لشکر، مانند آدمهای شرابخوار مست شد.
هوش مصنوعی: بتهای بسیاری شکست و بتپرستان را کشت و از همهٔ این کارها جز خشنودی خدا چیزی نخواسته است.
هوش مصنوعی: در یک جنگ نزدیک به هزار فیل به غنیمت آورد و سیصد و پنجاه تای آن را در یک حمله گرفت.
هوش مصنوعی: چه بسیار لشکرها که او به تنهایی شکست داد و فراری کرد؛ ای پادشاه پیروز، شگفتا، خدایی جز خدای یگانه نیست.
هوش مصنوعی: هزار لشکر جنگجو را شکست داد در حالی که لشکر خودش در اردوگاه به خواب خوش فرو رفته بود.
هوش مصنوعی: از فراوانی خون دشمن در میدان جنگ او، فیل بلندقامت هم جز با شنا کردن نمیتواند از آن بگذرد.
هوش مصنوعی: خانهای ترکستان از ترس میدان جنگ او، اگر با دقت به کوه و دشت نگاه کنند،
هوش مصنوعی: در کوه، بز کوهی در نظرشان مرد جنگی مینماید و در دشت، روباه در چشمشان فیل جلوه میکند.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر پادشاهان به خدمت او درآیند و در فرمانبرداری از او پیشانی بر زمین بگذارند.
هوش مصنوعی: پادشاهان با خدمت او از عیب و ناپاکی پاک میشوند، همانگونه که سیم ناسره در بوتهٔ گداز پاک میشود.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در آسمان دوازده برج هست، همچنانکه در سال دوازده ماه وجود دارد،
هوش مصنوعی: یاریگر دین پیامبر و پشت و بازوی حق باشد و با شمشیر و بخت خود مؤمنان را بیفزاید و کافران را بکاهد.
هوش مصنوعی: خداوند به دوست تو پاداش دهد و روزگار دشمنت را کیفر کند.
هوش مصنوعی: شش چیز با نام بزرگ او بزرگ و ارجمند باد: انگشتری، تاج، کلاه، تخت، مجلس و جایگاه شاهی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
زمانه رغم مرا ای به رخ ستیزه ماه
خطی کشید بر آن عارض سپید سیاه
گمانش آن که تبه کرد جای بوسه من
ز غالیه نشود جایگاه بوسه تباه
شیی به گرد مه اندر کشید و آگه نیست
[...]
مبارکی و سعادت نمود روی بشاه
از آن مبارک و مسعود تحفهای زاله
چه تحفه ایست ؟ یکی فر خجسته فرزندست
موافقان را شادی فزای و انده کاه
بشهریاری و شاهی تمام نسبت او
[...]
ز در درآمد دوش آن نگار من ناگاه
چو پشت من سر زلفین خویش کرده دو تاه
چگونه شاد شود عاشقی ز هجر غمی
که یار زیبا از در درآیدش ناگاه
ز شادمانی گفتم چو روی آن دیدم
[...]
گشادهروی و میان بسته بامدادِ پگاه
فروگذشت به کویم بتی به روی چو ماه
اگر زمهر بود بامداد نور جهان
ز ماه بود مرا نور بامداد پگاه
مهی که بود به قد سرو دلبرانِ سرای
[...]
سری که خلق جهانرا ویست پشت و پناه
امین دین الله است و سعد ملکت شاه
ستوده فخر خراسان محمد یوسف
که چون محمد و یوسف جمال دارد و جاه
اگر محمد و یوسف ندیده اند بهم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.