چون نگارم گوی مه از غالیه چوگان کند
عاشقانرا دل زغم چون گوی سرگردان کند
گر نسیم صبحدم بر خاک کویش بگذرد
قیمت مشک ختائی در جهان ارزان کند
هر کرا مار سر زلفین پر تابش بخست
لعل چون تریاق او هم در زمان درمان کند
هست خورشید ار بود خورشید را ابرو هلال
هست ماه ار مه ز پروین رسته دندان کند
خط میناگون بگرد لعل شکر بار او
خضر را ماند که قصد چشمه حیوان کند
عکس آن یاقوت شکرنوش گوهر پاش او
جزع دربار مرا هر دم عقیق افشان کند
من همیگریم چو ابر و او همی خندد چو گل
گر نگرید ابر گل رخسار کی خندان کند
دل فکندم در خم زلفین مشکینش از آنک
گاه این دیوانه را زنجیر با انسان کند
هندوی زلفین ترکم گوئیا پروانه است
زانکه دائم گرد شمع عارضش جولان کند
هر که بیند قامت و بالاش چون سیمین الف
جای او همچون الف اندر میان جان کند
ترکش تیر بلا کرد آن کمان ابرو دلم
سر ز پایش برنگیرم جانم ار قربان کند
هرسحر زین سرگرفته آشیان یعنی دلم
طوطی جانم هوای شکر جانان کند
دل ربود از من ندانم تا چه پشتی یافته است
کاین ستم در عهد عدل خسرو ایران کند
خسرو عادل محمدبیگ آن کز قدر و جاه
خاک پایش افسری بر تارک کیوان کند
گوهر معنی که دشوار آید اندر سلک نظم
خامه مشکین زبانش آن آسان کند
دشمنان باد پیما را به تیغ آبدار
آتش قهرش همی با خاک ره یکسان کند
عکس اشک لعل فام دشمنش از خاصیت
رنگ زرد کهربا را سرخ چون مرجان کند
آفتاب عدل او چون شد بگیتی آشکار
فتنه همچون ذره اندر سایه رخ پنهان کند
چون کند آهنگ جولان شهسوار همتش
عرصه ئی کز لامکان برتر بود میدان کند
دست استاد طبیعت هر بهاری بهر ابر
سازد از گلها سپر از غنچه ها پیکان کند
شاه انجم همچو بریانگر بگاه بزم او
سیخ سازد از شهاب و بره را بریان کند
دفتر یکروزه خرج همت بی انتهاش
سالها مستوفی افلاک را حیران کند
ماه نو خواهد که پایش را ببوسد چون رکاب
هر مهی خود را رکاب آسا ز بهر آن کند
خسروا از یمن مدحت خاطر ابن یمین
هست بحری خاطر ار خواهد گهر افشان کند
گر کفت پاشد برو زر همچو باد مهرگان
در فشانی بر مثال ابر در نیسان کند
با وجود اینچنین نظمی که در بازار فضل
قیمت در بشکند نرخ شکر ارزان کند
چون بدرگاه تو میآرد سخن ماند بدان
با گهر بهر تجارت رخ سوی عمان کند
بعد از آن این به که طبعم تا نیفزاید صداع
این ثنا را بر دعای دولتت پایان کند
هر یکی ز آن هفت آبا گرد اینچار امهات
بهر مولود سه تا پیوسته تا دوران کند
مقتضای دور او در خیر و شر و نفع و ضر
آنچنان بادا که رأی انورت فرمان کند
باد دایم سر نهاده در شکم چون استره
هر که موی بندگانت را ز سر نقصان کند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با تغزلی در وصف زلف و لب و قامت یار و رنج عاشق آغاز میشود. شاعر از ستم یار دلربا شکایت میکند و همین شکایت را به عدل پادشاه ایران، امیر محمد بیگ، پیوند میدهد و به مدح او میرسد. در مدح، بخشش و عدالت و همت بلند و قهر او بر دشمنان را با تصویرهای نجومی میستاید. سپس از سخن خود در برابر ممدوح فروتنانه یاد میکند، آن را به بردن گوهر به عمان مانند میکند و قصیده را با دعا برای دولت ممدوح و نفرین بر بدخواهانش به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: هنگامی که یارم با زلف خوشبو و پیچیدهاش، که مانند چوگان است، روی ماهمانندش را چون گویی به بازی میگیرد، دل عاشقان از غم مانند گوی سرگردان میشود.
هوش مصنوعی: اگر باد صبحگاهی از خاک کوی او بگذرد و بوی آن را بپراکند، مشک ختایی در جهان بیارزش و ارزان میشود.
هوش مصنوعی: هر کس را که مار زلف پرپیچوتاب او نیش بزند، لب لعل او که مانند پادزهر است، همان دم درمانش میکند.
هوش مصنوعی: او خورشید است، اگر خورشید ابرویی هلالمانند داشت؛ و ماه است، اگر ماه دندانهایی مانند ستارگان پروین داشت.
هوش مصنوعی: موهای نورسته و سبزرنگ گرداگرد لب شیرین او به خضر میماند که آهنگ چشمهٔ آب حیات کرده است.
هوش مصنوعی: بازتاب لب سرخ و شیرین و گوهرافشان او چنان است که چشم مرواریدبار مرا هر لحظه به ریختن اشکهای سرخ و خونین وامیدارد.
هوش مصنوعی: من مانند ابر گریه میکنم و او مانند گل میخندد؛ اگر ابر نگرید، گل چگونه شکفته و خندان شود؟
هوش مصنوعی: دلم را در پیچ زلف مشکین او انداختم، زیرا آن زلف گاهی این دل دیوانه را به زنجیر میکشد و از سرگردانی بازمیدارد.
هوش مصنوعی: زلف سیاه یار ترکنژادم گویی پروانه است، زیرا همیشه گرد شمع چهرهٔ او میچرخد.
هوش مصنوعی: هر کس قامت راست و سپید او را که مانند الف است ببیند، او را در میان جانش جای میدهد، همانگونه که الف در میان واژهٔ «جان» نشسته است.
هوش مصنوعی: آن یار کمانابرو دلم را ترکش تیرهای بلا کرده است؛ با این همه، حتی اگر جانم را قربانی کند، سر از پای او برنمیدارم.
هوش مصنوعی: هر سحر، طوطی جانم از این آشیانهٔ تنگ و بسته، یعنی دلم، هوای شکر لب یار را میکند.
هوش مصنوعی: دلم را ربود و نمیدانم به چه کسی پشتگرم است که در روزگار عدالت پادشاه ایران چنین ستمی میکند. با این بیت، شعر از تغزل به ستایش ممدوح میرسد.
هوش مصنوعی: آن پادشاه دادگر، محمد بیگ است که از بلندی مقام و جاهش، خاک پای او بر سر کیوان (زحل) تاج میشود.
هوش مصنوعی: معانی گوهرگونهای که به رشتهٔ شعر درآوردنشان دشوار است، قلم خوشنگار او بهآسانی بیانشان میکند.
هوش مصنوعی: دشمنانِ بیهودهکار و لافزن را آتش خشم او با شمشیر آبدار و برّان با خاک راه یکسان میکند.
هوش مصنوعی: بازتاب اشک خونین دشمن او بهخاصیت خود، رنگ زرد کهربا را مانند مرجان سرخ میکند؛ یعنی دشمنش بسیار خون میگرید.
هوش مصنوعی: چون خورشید عدالت او در جهان آشکار شد، فتنه مانند ذرهای در سایه پنهان میشود.
هوش مصنوعی: هنگامی که همت بلند او مانند سواری چابک آهنگ تاختن کند، عرصهای برتر از عالم بیمکان را میدان خود میسازد.
هوش مصنوعی: استاد طبیعت هر بهار برای ابر، از گلها سپر و از غنچهها پیکان میسازد؛ گویی طبیعت نیز ساز و برگی برای سپاه او فراهم میکند.
هوش مصنوعی: در هنگام بزم او، خورشید که شاه ستارگان است، مانند کبابپزی از شهاب سیخ میسازد و برج حَمَل (بره) را کباب میکند.
هوش مصنوعی: دفتر هزینهٔ یک روز از بخشش بیپایان او، حسابدار آسمان را سالها حیران میکند.
هوش مصنوعی: ماه نو آرزو دارد مانند رکاب پای او را ببوسد و برای همین هر ماه خود را به شکل رکاب درمیآورد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، از برکت ستایش تو، ذهن ابن یمین دریایی است که اگر بخواهد گوهر سخن میافشاند.
هوش مصنوعی: اگر دست تو مانند باد پاییزی که برگ زرد میریزد بر او زر بپاشد، او مانند ابر بهاری نیسان مروارید سخن میافشاند.
هوش مصنوعی: با وجود چنین شعری که در بازار فضل و هنر، ارزش مروارید را میشکند و بهای شکر را ارزان میکند...
هوش مصنوعی: ...باز هم وقتی سخنش را به درگاه تو میآورد، به کسی میماند که برای تجارت، گوهر به عمان، سرچشمهٔ گوهر، میبرد؛ یعنی سخن او در برابر تو چیزی بیش از آنچه داری نیست.
هوش مصنوعی: پس از این بهتر است که طبعم، برای آنکه موجب دردسر نشود، این ستایش را با دعا برای دولت تو به پایان برساند.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که هر یک از آن هفت پدر، یعنی هفت سیاره، برای پدید آوردن سه زاده، یعنی جماد و گیاه و جانور، پیوسته گرد این چهار مادر، یعنی چهار عنصر، میگردند...
هوش مصنوعی: ...خواست و اقتضای گردش آنها در نیکی و بدی و سود و زیان، چنان باشد که اندیشهٔ روشن تو فرمان میدهد.
هوش مصنوعی: هر کس که مویی از سر بندگان تو کم کند، همیشه مانند تیغ سلمانی تاشونده، سرش در شکمش فرو رفته و خوار و درمانده باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
باد نوروزی همی آرایش بستان کند
تا نگارش چون نگارستان چینستان کند
مرزها را هر زمان پیراهن از مینا دهد
شاخها را هر زمان پیرایه از مرجان کند
ابر پنداری که با باد بهاری دشمن است
[...]
ماه من جَزع مرا بر زر عقیق افشانکند
چون به زیر لعل مروارید را پنهان کند
سازد از زلف و زَنَخ هر ساعتی چوگان و گوی
تا دل و پشت مرا چون گوی و چون چوگان کند
چون بتابد زلف او بر عارضشگویی همی
[...]
میل را بر تخته چون گاه رقم گردان کند
تیر گردون را به صنعت عاجز و حیران کند
از مجسم گر بترسد خصمش اندر ساعتی
طول و عرض و سمت آن از نقطهای برهان کند
جذر و کعبی را که نگشاد ایچ کس از بستگی
[...]
ای فلک قدری که هر شب رای رو شنت
دیدبانان افق را دیده ها حیران کند
آفرینش چون قلم سر بر خط فرمان نهد
چون دبیر خاص نامت بر سر فرمان کند
جاهت ار گیرد حضیض ماه را در اهتمام
[...]
اینک آن جویی که چرخ سبز را گردان کند
اینک آن رویی که ماه و زهره را حیران کند
اینک آن چوگان سلطانی که در میدان روح
هر یکی گو را به وحدت سالک میدان کند
اینک آن نوحی که لوح معرفت کشتی اوست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.