تا ز جنس تب وتاب نفس آثاری هست
عشق را با دل سودازدهامکاری هست
کو دلیکز هوس آرایش دکانش نیست
در صفا خانهٔ هر آینه بازاری هست
خلقی آفتکش نیرنگ خیال است اینجا
هیچکس نیست خر، اما، همه را باری هست
خاکگشتیم و زتأثیر خیال تو هنوز
دل هر ذرهٔ ما چشمهٔ دیداری هست
ماو من هیچکم از نعرهٔ منصوری نیست
تانفس هست حضور رسن و داریهست
ای دل ابرام مکن چشمش اگر جان طلبد
از مروت مگذر خاطر بیماری هست
باعث قتل من از لالهرخان هیچ مپرس
اینقدر بس، که بگویند گنهکاری هست
آتش حسنکه در دیر خیال افتادهست
شمع هم سوختهٔ قشقه وزناری هست
زخم ما را اثر اندود تبسم مپسند
که درتن موجگهرگرد نمکزاری هست
بهکه درپیش لبت عرض خموشی نبرد
طوطیی راکه ز شکر سرگفتاری هست
بارب از پرتو دیدار نگردد محروم
محفل حیرت ما آینه مقداری هست
عمر در ضبط نفس صید رسایی دارد
تا توانی بهگرهگیر اگر تاری هست
همچو آن نغمهکه از تار برون میآید
اگر از خویش روی جادهٔ بسیاری هست
تاب خورشید جمالش چو نداری بیدل
در خیال خط او سایهٔ دیواری هست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی دربارهٔ پایداری عشق تا آخرین نفس و گرفتاری همهٔ خلق در بند خیال است. بیدل خودبینی را به دعوی «انا الحق» منصور مانند میکند که به دار میانجامد، و از ستم زیبارویان و سوز پنهان زیر لبخند سخن میگوید. در پایان خاموشی، نگهداشتن نفس و بیرون رفتن از خود را راه میداند. سرانجام میگوید اگر تاب دیدن خورشید جمال یار را نداری، خیال خط او سایهای برای آسودن است.
هوش مصنوعی: تا وقتی از جنس بیقراری و تبوتاب نفس نشانهای در من باقی است، عشق با دل شیدا و سوداییِ من سروکار دارد. یعنی تا زندهام، عشق رهایم نمیکند.
هوش مصنوعی: کجاست دلی که هوس آراستن دکان خود را نداشته باشد؟ حتی در خانهٔ صاف و پاکِ هر آینه هم بازاری برای خودنمایی برپاست. یعنی هیچ دلی، هرچند صاف، از خودنمایی خالی نیست.
هوش مصنوعی: در این جهان مردم همه گرفتار آفت و فریب خیالاند. هیچکس خر نیست، اما همه باری بر دوش دارند؛ یعنی همه زیر بار پندار و خیال خود هستند.
هوش مصنوعی: ما مُردیم و خاک شدیم، ولی هنوز از اثر خیال تو دل هر ذرهٔ خاک ما چشمهای است که در آرزوی دیدار توست.
هوش مصنوعی: گفتنِ «ما» و «من» از نعرهٔ «انا الحق» منصور حلاج کمتر نیست. تا نفس و دم خودبینی باقی است، طناب و دار هم در کار است؛ یعنی دعوی هستی مجازات در پی دارد.
هوش مصنوعی: ای دل، اگر چشم یار جانت را خواست، اصرار و سرسختی نکن. از جوانمردی دست برندار، زیرا او دلی بیمار دارد. «بیمار» کنایه از چشم خمار و ناتوانِ معشوق است.
هوش مصنوعی: از زیبارویانِ لالهرخ نپرس چرا مرا کشتند. همین بس که بگویند گنهکاری در میان است؛ یعنی کشتن عاشق دلیلی نمیخواهد.
هوش مصنوعی: آتش زیبایی یار در بتکدهٔ خیال چنان افتاده است که شمع هم سوختهٔ قشقه و زنار شده است؛ یعنی حتی شمع هم دل به کیش عشق بت سپرده است.
هوش مصنوعی: روا مدان که زخم ما فقط با ظاهر لبخند پوشانده شود؛ همچنان که در دل موج گوهر شورهزاری پر از نمک نهفته است، زیر این لبخند نیز سوز و درد پنهان است.
هوش مصنوعی: برای طوطیای که از شکر شوق سخن گفتن دارد، بهتر است که در برابر لب تو خاموشی پیشه کند؛ زیرا شیرینی لب تو فراتر از شکر و گفتار اوست.
هوش مصنوعی: خدایا، مجلس حیرت ما که به اندازهٔ آینهای ظرفیت دارد، از پرتو دیدار تو بیبهره نماند.
هوش مصنوعی: عمر با نگهداشتن نفس صید کامل و رسایی به دست میآورد. پس اگر تاری از رشتهٔ عمر مانده است، تا میتوانی آن را گره بزن و نگه دار؛ یعنی دم را مهار کن و عمر را هدر نده.
هوش مصنوعی: مانند نغمهای که از تار ساز بیرون میآید و پراکنده میشود، اگر از خود بیرون بروی و خودی را رها کنی، راههای فراوانی پیش رویت گشوده است.
هوش مصنوعی: بیدل، اکنون که تاب دیدن خورشید زیبایی او را نداری، در خیال خط و موی نورستهٔ رخسارش سایهٔ دیواری برای آسودن هست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مشنو ای دوست که غیر از تو مرا یاری هست
یا شب و روز به جز فکر توأم کاری هست
به کمند سر زلفت نه من افتادم و بس
که به هر حلقهٔ موئیت گرفتاری هست
گر بگویم که مرا با تو سر و کاری نیست
[...]
گر چه هر دم ز غمت بر دلم آزاری هست
باشم اغیار اگر جز تو مرا یاری هست
نشود دور ز تیغ تو که هرگز نکند
بلبل اندیشه که اندر پی گل خاری هست
گر خطت هست مزور سزد ایدوست از آنک
[...]
همچو من وصل ترا هیچ سزاواری هست
یا چو من هجر ترا هیچ گرفتاری هست
دیده دهر بدور تو ندیده است بخواب
که چو چشمت بجهان فتنه بیداری هست
ای تماشای رخت داروی بیماری عشق
[...]
مشنو ای دوست که بعد از تو مرا یاری هست
یا شب و روز بجز ذکر توام کاری هست
مشنو ای جبه که جز پیرهنم یاری هست
یا بجز پیچش دستار مرا کاری هست
گر بگوئی که بحمل و تتقم کاری نیست
[...]
تو جفاکن که از اینسوی وفاداری هست
طاقت و صبر مرا حوصلهٔ خواری هست
با دلم هر چه توان کرد بکن تا بکشد
کز من و جان منش نیز مددکاری هست
میخرم مایه هر شکوه به سد شکر ز تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.