تا کی ستم کند سر بیمغز بر تنم
زین بار عبرت آبله دوشست گردنم
طفلیگذشت و رفت جوانی هم از نظر
پیرم کنون و جان به دم سرد میکنم
ماضیگرفت دامن مستقبل امید
از آمدن نماند به جا غیر رفتنم
دستی که سر ز دامن دلدار میکشد
از کوتهی کنون به سر خویش میزنم
پاییکه بودگرمتر از اشک قطرهاش
خوابیده با شکستگی چین دامنم
از بس که سر کشید خم از قامت رسا
دشوار شد چو حلقه سر از پا شمردنم
صبح نفس نسیم دو عالم بهار داشت
صرصر دمید و زد به چراغان گلشنم
سطری ز مو نماند کنون قابل سواد
دیگر چه باید از ورق عمر خواندنم
پوشیده است موی سفیدم به رنگ صبح
چیزی دمیدهام که مپرس از دمیدنم
آن رنگها که داشت خیال این زمان کجاست
افکنده بود آینه در آب روغنم
لبریز کردهاند به هیچم حبابوار
باده است وقف ساغر اگر شیشه بشکنم
بالیدنم دلیل ز خود رفتنست و بس
صبح جنون رمیدهٔ پرواز خرمنم
گرداندهام به عالم عبرت هزار رنگ
شخص خیال بوقلمون سایه افکنم
یارب چه بودم و به کجا رفتهام که من
هر گه به یاد خویش رسم گریه میکنم
حشرم خوش است اگر به فراموشی افکند
تا یاد زندگی نشود باز مردنم
بیدل درین حدیقه زتحقیق من مپرس
رنگی که رفت و باز نیاید همان منم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل سوگنامهٔ پیری و گذر عمر است. شاعر از گذشتن کودکی و جوانی، خمیدگی قامت، ناتوانی دست و پا و سپیدی مو سخن میگوید و صبح پیری را تندبادی میداند که گلشن زندگیاش را خاموش کرد. سپس به ناپایداری هستی میرسد و خود را حبابی پر از هیچ و سایهای خیالی میخواند. در پایان از یاد خویش میگرید، آرزوی فراموشی دارد و خود را رنگی رفته و بیبازگشت مینامد.
هوش مصنوعی: تا کی این سرِ بیخرد و پوچ بر تنم ستم کند؟ گردنم از کشیدن این بارِ عبرتآموز مانند دوشی است که آبله زده است.
هوش مصنوعی: کودکی گذشت و جوانی هم از برابر چشمم رفت. اکنون پیر شدهام و جانم را با آه سرد به سر میبرم.
هوش مصنوعی: گذشته دامن امیدِ آینده را گرفت و آن را از من بازداشت. از آمدنم به این جهان چیزی جز رفتن برایم نماند.
هوش مصنوعی: دستی که روزگاری دامن معشوق را میکشید و میگرفت، اکنون از ناتوانی و کوتاهی، با آن بر سر خود میزنم.
هوش مصنوعی: پایی که از قطرهٔ اشک هم تندروتر و گرمپوتر بود، اکنون شکسته و ناتوان در چین دامنم خوابیده است.
هوش مصنوعی: قامتِ راستم چنان خمیده شد که مانند حلقه سر و پایم به هم رسیده و بازشناختن سر از پایم دشوار شده است.
هوش مصنوعی: در صبح جوانی نفسم چون نسیمی بود که بهار دو جهان را با خود داشت. اما تندباد پیری وزید و چراغانی گلشن زندگیام را خاموش کرد.
هوش مصنوعی: دیگر یک سطر موی سیاه بر سرم نمانده که بتوان آن را نوشتهای خوانا دانست. پس از برگِ عمرم دیگر چه چیزی میتوان خواند؟
هوش مصنوعی: موی سپیدم مرا مانند صبح پوشانده است. چیزی از من سر زده که از چگونگی آن مپرس؛ یعنی پیری مانند صبحی برآمد که پایان شب عمر است.
هوش مصنوعی: آن همه رنگها و نقشهایی که خیالم داشت اکنون کجاست؟ گویی آینهام را در آب و روغن انداخته بودند و آن نقشها ناپایدار و بیاعتبار بود.
هوش مصنوعی: مانند حباب مرا از هیچ لبریز کردهاند. اگر شیشهٔ وجودم بشکند، باده از آنِ ساغر میشود؛ یعنی هستیام عاریتی است و با شکستنم به اصل خود بازمیگردد.
هوش مصنوعی: بالیدن و بزرگ شدنم تنها نشانهٔ از خود رفتن و نیست شدن است. من مانند خرمنی هستم که دانههایش با صبح دیوانگی پراکنده و پرواز کرده است.
هوش مصنوعی: در این جهانِ عبرت هزار رنگ عوض کردهام. من پیکری خیالی و رنگارنگ هستم که فقط سایه میافکنم و حقیقتی ندارم.
هوش مصنوعی: خدایا، چه بودم و به کجا رسیدهام که هر بار خود را به یاد میآورم گریه میکنم.
هوش مصنوعی: رستاخیزم آنگاه خوش است که مرا به فراموشی بسپارد، تا یاد زندگی دوباره مایهٔ مرگ و رنج من نشود.
هوش مصنوعی: ای بیدل، در این باغ هستی از حقیقت من مپرس. من همان رنگی هستم که رفت و دیگر بازنمیگردد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هرگه که من به زلف وی اندر نگه کنم
شادی و خرمی ز دل خویش برکنم
گردد روان سرشکم و گردد تپان دلم
گردد نژند جانم و گردد نوان تنم
هرگه که دست بر شکن زلف او برم
[...]
ای نجم دین به خط تو عثمان نداد سیم
نه جمله بی میخم باوی چه فن زنم
دل برکنم ز سیم تو تا از برای سیم
آلات روی عثمان چون سیم برکنم
تو بشکنی برای آنچه دهی خط نجم را
[...]
ای بارگاه صاحب عادل خود این منم
کز قربت تو لاف زمین بوس میزنم
تا دامن بساط ترا بوسه دادهام
بر جیب چرخ میسپرد پای دامنم
تا پای بر مساکن صحنت نهادهام
[...]
زآنگه که در تصرف این سبز گلشنم
در کام اژدهای نیاز است مسکنم
چونان که عنکبوت لعاب دهن تند
خون جگر ز دیده به تن بر همی تنم
در حلق همچو حلقه دامی شود مرا
[...]
جان میبرد به عشرت حوران گلشنم
تن می کشد به خدمت دیوان گلخنم
عیسی است جان پاک و خرست این تن پلید
پیکار خر همی همه بر عیسی افکنم
تن دیو و جان فرشته و من نقش دیو شوم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.