شکوه فقر ملک بینیازی کرد تسلیمم
به اقبالی که دل برخاست از دنیا به تعظیمم
بلندی سرکش است از طینتم چون آبله اما
ادب روزی دو زیر پا نشستن کرد تعلیمم
اگر دامن نمیافشاندم از پس ماندهها بودم
چو فرصت بینیازی بر دو عالم داد تقدیمم
هوس تا رنگی از شوخی به عرض آرد فضولی کو
فرو در کوه رفت از شرم استغنا زر و سیمم
نقوش ما و من آخر ورق گرداندنی دارد
به درد کهنگی پیش از رقم فرسود تقویمم
طلبکردم ز همت خاتم ملک سلیمانی
فشار تنگی دل داد عرض هفت اقلیمم
مژه هر جاگشودم دولت بیدار پیش آمد
به رنگ شمع سر تا پاست استقبال دیهیمم
بهشت نقد، آزادیست، وعظ دردسر کمتر
هلاک عالم امید نتوان کرد از بیمم
غبار صبحم از پرواز موهومم چه میپرسی
پری بودم که در چاک قفس کردند تقسیمم
ز قدر خلق بیدل صرفه در نیمی نمیباشد
بر اعداد همه هر گه مضاعف میشوم نیمم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل دربارهٔ شکوه فقر و بینیازی است. شاعر میگوید با دست کشیدن از دنیا و فروتنی به مقام بینیازی رسیده، چنانکه زر و سیم از شرم استغنای او پنهان شدهاند. تنگی دل را برابر با پادشاهی هفت اقلیم و آزادی را بهشت نقد میداند. پایان غزل به ناپایداری هستی و بیارزشی اعتبار نزد مردم اشاره میکند.
هوش مصنوعی: شکوه و عظمت فقر، سرزمین بینیازی را به من سپرد؛ چنان اقبالی یافتم که دل به احترام من از دنیا برخاست و از آن دست کشید.
هوش مصنوعی: سرکشی و بلندیطلبی مانند آبله در سرشت من است، اما ادب به من آموخت که چند روزی زیر پا بنشینم و فروتن باشم؛ همانگونه که آبله زیر پا مینشیند.
هوش مصنوعی: اگر دامن از دنیا نمیافشاندم، از واماندگان و جاماندگان میبودم؛ چون فرصت و مجال بینیازی مرا بر هر دو جهان مقدم داشت و پیش انداخت.
هوش مصنوعی: هوس کجا جرئت دارد که با شوخی و جلوه، رنگی و خواهشی به نمایش بگذارد؟ زر و سیم من از شرمِ بینیازیام در دل کوه فرو رفت و پنهان شد؛ یعنی به مال دنیا اعتنایی ندارم.
هوش مصنوعی: نقشهای «ما و من» سرانجام مانند ورق دفتر برگردانده و محو میشوند؛ تقویم و دفتر هستی من پیش از آنکه چیزی بر آن نوشته شود، از درد کهنگی فرسوده شد.
هوش مصنوعی: از همت خود انگشتر پادشاهی سلیمان را خواستم، اما فشار تنگی دل، وسعت هفت اقلیم را به من عرضه کرد؛ یعنی دلِ فشرده و فروتن، فرمانروایی واقعی بر جهان است.
هوش مصنوعی: هرجا چشم گشودم، بخت بیدار به پیشوازم آمد؛ مانند شمع که سراپا به استقبال تاج شعلهاش میرود، سراسر وجود من به استقبال تاج سربلندیام برخاسته است.
هوش مصنوعی: بهشتِ نقد و حاضر همان آزادی است و موعظه جز دردسر نیست؛ با ترساندن نمیتوان مرا، که کشتهٔ عالم امیدم، از میان برد.
هوش مصنوعی: من غبار صبحم؛ از پرواز خیالی و ناپیدای من چه میپرسی؟ پرندهای بودم که مرا در شکافهای قفس تکهتکه و پخش کردند.
هوش مصنوعی: ای بیدل، از ارزشی که مردم برای تو قائلاند، در نیمه ماندن سودی نیست؛ هرگاه بر شمار همگان دوچندان میشوم، باز نیمهام. یعنی قدر و اعتبار نزد خلق ناقص و بیثمر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همین شعر » بیت ۱
شکوه فقر ملک بینیازی کرد تسلیمم
به اقبالی که دل برخاست از دنیا به تعظیمم
خوشا از مصرع سلطان اورنگ سخن بیدل
شکوه و فقر ملک بینیازی کرد تسلیمم
نباشد جز حساب غم به جدول خط تقویمم
که مجنون در دبستان جنون دادست تعلیمم
شمارم نقد امروز از کمال فرصت فردا
چو ماه نو بود در مسند تاریخ تقدیمم
بسی لاف محبت میزدم در سلک عشاقش
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.