وداع سرکشیکنگر دلت راحتکمین باشد
چو آتش داغ شد جمعیتش نقش نگین باشد
ز مرگ ما فلک را کی غبار حزن درگیرد
ز خواب می کشان مینا چرا اندوهگین باشد
نگاهی گر رسد تا نوک مژگان مفت شوخیها
در این محنتسرا معراج پروازت همین باشد
لب دامن نگردید آشنای حرف اشک من
چو شمعم سلک گوهر وقف گوش آستین باشد
گرفتاری به حدی دلنشین است اهل دولت را
که تا انگشتشان در حلقهٔ انگشترین باشد
سراغ عافیت احرام مرگم میکند تلقین
مگر آن گوهر نایاب در زیر زمین باشد
به قدر زخم دل گل میکند شور جنون من
پر پرواز شهرت نام را نقش نگین باشد
چه امکانست سر از حلقهٔ داغت برآوردن
سپند بزم ما را ناله هم آتشنشین باشد
در این معبد، فنا را مایهٔ توقیر طاعت کن
که چون خاکت دو عالم سجده وقف یک جبین باشد
گرت شمعیست دامن زن وگر کشتیست برق افکن
محبت جز فنای ما نمیخواهد یقین باشد
اشارت میکند بیدل خط طرف بناگوشش
که هرجا جلوه ی صبحیست شامش در کمین باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل بیدل بر محور فنا و ترک خود است: آسایش در خاموش شدن سرکشی، مرگ و نیستی دانسته میشود و جهان به مرگ ما بیاعتناست. شاعر دلبستگی اهل دولت را اسارت میخواند، عشق را آتشی میداند که گریز از آن ممکن نیست و فنا را مایهٔ ارج طاعت میشمارد. در پایان با تصویر خط بر بناگوش یار، ناپایداری هر جلوه و زیبایی را یادآوری میکند.
هوش مصنوعی: اگر دلت در پی آسودگی است، با سرکشی و غرور وداع کن؛ آتش وقتی فرو نشیند و به داغ (خاکستر و اثر) تبدیل شود، آرام و جمع میشود و مانند نقش نگین ثابت و ماندگار میگردد.
هوش مصنوعی: از مرگ ما گرد اندوهی بر آسمان نمینشیند؛ همانگونه که شیشهٔ شراب از به خواب رفتن و بیهوش شدن بادهنوشان غمگین نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر نگاهت فقط تا نوک مژگان برسد، این شوخی و جلوه را غنیمت بدان؛ در این دنیای پررنج، اوج پرواز تو همین اندازه است.
هوش مصنوعی: اشک من هرگز به دامن نرسید و سخنش را دامن نشنید؛ مانند شمع، رشتهٔ مرواریدهای اشکم وقف آستین است که آن را پاک کند و بپوشاند.
هوش مصنوعی: اسارت و دلبستگی برای ثروتمندان و صاحبان قدرت چنان خوشایند است که انگشتشان پیوسته در حلقهٔ انگشتری گرفتار است.
هوش مصنوعی: جستوجوی آسایش به من میآموزد که جامهٔ احرام مرگ بپوشم؛ گویی آن گوهر کمیاب آرامش تنها زیر خاک یافت میشود.
هوش مصنوعی: شور و دیوانگی عشق من به اندازهٔ زخم دلم شکوفا میشود؛ و نقش نگین، که زخم و کندهکاری است، بال پرواز و شهرت نام است.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان از حلقهٔ داغ عشق تو بیرون آمد، در حالی که اسپند مجلس ما حتی نالهاش هم در میان آتش است.
هوش مصنوعی: در این عبادتگاه هستی، فنا و نیستی را مایهٔ ارج طاعت خود قرار ده؛ زیرا وقتی مانند خاک فروتن و نیست شوی، سجدهٔ دو جهان وقف یک پیشانی تو خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر شمعی داری با دامن خاموشش کن و اگر کشتیای داری آتشش بزن؛ یقین بدان که محبت چیزی جز نابودی ما نمیخواهد.
هوش مصنوعی: ای بیدل، خط تازهرسته بر کنار بناگوش معشوق اشاره میکند که هر جا جلوهٔ صبحی (روشنی رخسار) باشد، شامی (تیرگی خط) در کمین آن است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
به هرکشورکه بخرامی فتوح تو چنینباشد
تورا از خلق و از خالق دعا و آفرین باشد
چه دانستم که این دریای بیپایان چنین باشد؟
بخارش آسمان گردد، کف دریا زمین باشد
لب دریا همه کفر است و دریا جمله دینداری
ولیکن گوهر دریا ورای کفر و دین باشد
اگر آن گوهر و دریا به هم هر دو به دست آری
[...]
اگر بختم دهد باری که یارم همنشین باشد
زهی مقبل که من باشم زهی دولت که این باشد
نباید این چنین ماهی برون از هیچ خرگاهی
نظیرش گر همیخواهی مگر در حور عین باشد
میان ظلمت مویش به زیر پرتو رویش
[...]
طبیب جان بود آن دل که او را درد دین باشد
برو جان مهربان گردد چو او با تن بکین باشد
تن بی کار تو خاکست بی آب روان ای جان
دل بیمار تو مرده است چون بی درد دین باشد
تن زنده دلان چون جان وطن برآسمان سازد
[...]
کسی کز عشق فانی شد، چنین باشد، چنین باشد
نشان موج از دریا، همین باشد، همین باشد
دلی کو جمله جان گردد، نه آن گردد، نه این گردد
چو سنگ لعل کان گردد، نگین باشد، نگین باشد
یقین اندر فنا باشد، گمان از هستی آن خیزد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.