ملک مصونست و حصن ملک حصین است
منت وافر خدای را که چنین است
شعلهٔ باسست هرچه عرصهٔ ملکست
سایهٔ عدلست هرچه ساحت دین است
خنجر تشویش با نیام به صلح است
خامهٔ انصاف با قرار مکین است
خواب که در چشم فتنه هست نه صرفست
بلکه به خونابهٔ سرشک عجین است
آب که در جوی ملک هست نه تنهاست
بل ز روانی دور دوام قرین است
جام سپهر افتاد و درد ستم ریخت
دست جهان گو که دور ماء معین است
عاقلهٔ آسمان که نزد وقوفش
نیک و بد روزگار جمله یقین است
گرچه نگوید که اعتصام جهان را
از ملکان کیست آنکه حبل متین است
دور زمان داند آنکه وقت تمسک
عروهٔ وثقی خدایگان زمین است
شاه جهان سنجر آنکه بستهٔ امرش
قیصر و فغفور و رای و خان و تگین است
دیر زیاد آنکه در جبین نفاذش
زیر یک آیه هزار سوره مبین است
شیر شکاری که داغ طاعت فرضش
شیر فلک را حروف لوح سرین است
آنکه ز تاثیر عین نعل سمندش
قلعهٔ بدخواه ملک رخنه چو سین است
آنکه یسارش به بزم حمل گرانست
وآنکه یمینش به رزم حمله گزین است
بحر نه از موج واله تب و لرز است
کز غم آسیب آن یسار و یمین است
تیغ جهادش کشیده دید ظفر گفت
آنکه بدو قایمست ذات من این است
راه حوادث بزد رزانت رایش
خلق چه داند که آن چه رای رزین است
باره نخواهد همی جهان که جهان را
امن کنون خود نگاهبان امین است
عمر نیابد ستم همی که ستم را
روز نخستین چو روز بازپسین است
فکرت او پی برد بجاش اگر چند
در رحم مادر زمانه جنین است
نعمتش از مستحق گزیر نداند
گر همه در طینتش بقیت طین است
با کرم او الف که هیچ ندارد
در سرش اکنون هوای ثروت شین است
ای به سزا سایهٔ خدای که دین را
سایهٔ چترت هزار حصن حصین است
قهر ترا هیبتی که در شب ظلش
روز سیه را هزار گونه کمین است
حکم ترا روزگار زیر رکابست
رای ترا آفتاب زیر نگین است
تا شرف خدمت رکاب تو یابد
توسن ایام را تمنی زین است
خطبهٔ ملک ترا که داند یا رب
کیست خطیبش که عرش پیشنشین است
نام ترا در کنایه سکه صحیفه است
نعت ترا در قرینه خطبه قرین است
با قلم خود گرفت خازن و همت
هرچه قضا را ز سر غیب دفین است
بیشرف مهر مشرفان وقوفت
کتم عدم را کدام غث و سمین است
مردمک چشم جور آبله دارد
تا که بر ابروی احتیاط تو چین است
تا چه قدر قدرتی که شیر علم را
در صف رزم تو مسته شیر عرین است
عکس سنان در کف تو معرکه سوز است
چشم زره در بر تو حادثهبین است
لازم ازین است خصم منهزمت را
آنکه جبینش قفا قفاش جبین است
دوزخ قهر تو در عقوبت خصمت
آتش خشم خدا و دیو لعین است
بنده در این مختصر غرض که تو گفتی
آیت تحصیل آن چو روز مبین است
قاعدهٔ تهنیت همی ننهد زانک
خصم نه فغفور چین و غور نه چین است
گرچه هنوز از غریو لشکر خصمت
جمجمهٔ کوه پر صدای انین است
ورچه ز تیغ مبارزان سپاهت
سنگ به خون مبارزانش عجین است
با چو تو صاحبقران به ذکر نیرزد
وین سخن الهام آسمان برین است
ذکر تو با ذکر کردگار کنم راست
نام ترا نام کردگار قرین است
گو برو از خطبه بازپرس و ز سکه
هرکه یقینش به شک و ریب رهین است
تا که به آمد شد شهور و سنین در
طی شدن عمر شادمان و حزین است
شادی و عمر تو باد کین دو سعادت
مصلحت کلی شهور و سنین است
ناصر جاهت خدای عز و جل است
کوست که در خیر ناصر است و معین است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش سلطان سنجر نوشته شده و صفات و ویژگیهای او را به تصویر میکشد. گوهر کیمیا و ایمنی ملک را ناشی از وجود او میداند و او را به عنوان حامی دین و عدالت معرفی میکند. شاعر به قدرت و شجاعت سنجر در عرصههای جنگ و صلح اشاره میکند و او را به عنوان پادشاهی با دانش و بصیرت وصف میکند. همچنین بر نقش سلطنت او در برقراری امنیت و ثبات در دنیا تأکید دارد و او را به عنوان سایهای از خدایان بر زمین میداند. در نهایت، شاعر دعا میکند که زندگی و اقتدار سنجر همواره با خیر و برکت باشد.
هوش مصنوعی: پادشاهی در امان است و سرزمینش به خوبی در برابر دشمنان محافظت میشود. شکر و سپاس پروردگار را که این وضعیت را برای او به ارمغان آورده است.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در این قلمرو پادشاهی وجود دارد، به مانند شعلهای پرحرارت است و هر آنچه به عرصهٔ دین مربوط میشود، تحت سایهٔ عدالت قرار دارد.
هوش مصنوعی: خنجر تشویش که نشانگر تردید و نگرانی است، در زمانی که در نیام باشد، به صلح اشاره دارد. همچنین قلم انصاف، که نماد قضاوت عادلانه است، با وجود قرار و استواری در جایگاهش، نشاندهندهٔ ثبات و امنیت است.
هوش مصنوعی: خواب و آرامشی که در چشمان فتنه و آشوب وجود دارد، فقط یک حالت ساده نیست بلکه با اشک و تلخی خونآبه در آمیخته است.
هوش مصنوعی: آب که در جوی ملک جاری است، تنها نیست بلکه پیوسته با جریانی از زندگی و استمرار همراه است.
هوش مصنوعی: زمانه به حال خود و در مصیبت ستم گرفتار است، اکنون بگو که آب زلال و پاک (که نماد زندگی و فراوانی است) در دوردستها وجود دارد و برکت آن همچنان ادامه دارد.
هوش مصنوعی: عاقل و خردمند آسمان، که در داناییاش به خوبی و بدی روزگار آگاه است و به همه چیز یقین دارد.
هوش مصنوعی: هرچند که جهان نمیگوید که چه کسی باعث ثبات و امنیت است، اما از میان پادشاهان، همواره کسی وجود دارد که موجب پیوستگی و استحکام است.
هوش مصنوعی: فقط کسی متوجه میشود که زمان چقدر دور است، که در زمان نیاز به کمک، به دستان قوی و حمایتهای الهی و سلطنتی اتکا کند.
هوش مصنوعی: شاه جهان سنجر، کسی است که سرنوشت و فرمان او را قیصر (امپراتور روم)، فغفور (پادشاه چین) و دیگر فرمانروایان مانند رای (رئیس قبیله) و خان و تگین (لقبهایی برای سران و سرداران) تحت تأثیر قرار دادهاند.
هوش مصنوعی: در طول زمان، فردی که نفوذش در دلها و انسانها مثل یک آیه قدرتمند و شگفتانگیز است، به اندازه هزار سورهی روشن و واضح اثرگذار است.
هوش مصنوعی: شیر شکاری که نشان داغ اطاعت از او بر تن دارد، نسبت به شیر فلک (ستارهٔ درخشان) به عنوان حروفی که در لوح محفوظ نوشته شده، ارزش و اعتبار بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: آنکه اثر نگاهش بر روی سمندش باعث شده که قلعههای دشمنان ملک، به اندازهٔ حرف «سین» نفوذپذیر و ضعیف باشند.
هوش مصنوعی: کسی که در جشن و میهمانی برای دوستش (یسر) سنگین و با وقار است و در میدان جنگ نیز (یمن) آمادهٔ مبارزه و حمله است.
هوش مصنوعی: دریا تنها به خاطر موجهای سرکش و بیتابیاش نیست، بلکه به خاطر غم و ناراحتیهایی است که از آسیبهای دو طرف (یعنی دست راست و چپ) دارد.
هوش مصنوعی: او (سلطان سنجر) تیغ جهادش را کشیده و پیروزی را دیده است و میگوید تنها چیزی که به آن وابستهام و ستایشش میکنم، ذات خود اوست.
هوش مصنوعی: روش زندگی و تفکر مردم عادی فراتر از قدرت و بزرگی او (سلطان سنجر) نیست، زیرا تنها اوست که میداند چه حقیقتی در دل حوادث نهفته است.
هوش مصنوعی: جهان دیگر هرگز آرام نخواهد بود و به همین دلیل، خود آن را باید با نگاهبانی مطمئن و امن، محافظت کرد.
هوش مصنوعی: ستم، عمر طولانی نخواهد داشت؛ زیرا ستم در روز ابتدایی به اندازه روز پایانی آن، ناپایدار و زودگذر است.
هوش مصنوعی: فکر و اندیشه او به مقام و منزلتش پی خواهد برد، هرچند که در رحم مادر، هنوز به دنیا نیامده و در حال جنینی است.
هوش مصنوعی: نعمت او را هیچکس نمیتواند به حق خود طلب کند، حتی اگر همهٔ وجودش فقط از خاک باشد.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که فردی با بخشش و رحمت سلطان سنجر، نیازی به ثروت ندارد و در دلش فقط عشق و محبت اوست. او در حال حاضر فقط به دنبال غنای معنوی است و علاقهای به مال و ثروت دنیوی ندارد.
هوش مصنوعی: ای سلطان سنجر، تو به حق همانند سایهٔ خداوندی که در کنار آن، دین را حفظ میکند و مانند چتری، هزاران دژ محکم را در زیر سایهات فراهم کرده است.
هوش مصنوعی: قهر و غضب تو چنان هراشی دارد که در سایهٔ شب، تاریکی روز را به هزار صورت میچرخاند و در دام مینهد.
هوش مصنوعی: حکم و فرمان تو بر روزگار مانند قرار گرفتن او زیر پای توست و رأی و نظر تو مثل آفتاب است که زیر نگین (انگشتری) تو قرار دارد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که شرف خدمت به پای تو، یعنی رکاب تو را دارد، آرزو برای سوارکاران زمانه، (خود) زین است. یعنی تنها آرزوی سواران این است که در خدمت تو باشند.
هوش مصنوعی: این بیت دربارهٔ مقام و شخصیت خطیب (سخنران بزرگ) در مراسم رسمی و مذهبی سخن میگوید. میپرسد که کسی که خطبهٔ تو را میخواند، کیست، و به عظمت و جلال او اشاره میکند که حتی عرش (به معنی بلندترین مقام و جایگاه در آسمان) نیز در برابر او قرار دارد.
هوش مصنوعی: نام تو به مثابهٔ سکهای است که در صحیفهای نوشته شده و مدح و وصف تو همچون خطبهای است که با یکدیگر مرتبط هستند.
هوش مصنوعی: خازن (دایرهالمعارفداری) با اراده و تلاش خود، هر آنچه که تقدیر و سرنوشت در پردهٔ غیبت دارد، با قلم خود ثبت و ضبط کرده است.
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند ارزش و منزلت افرادی که در جایگاه بالا و مهم قرار دارند را در عرصهی وجود و عدم اندازهگیری کند، زیرا این کار نهتنها بیارزش است، بلکه به نوعی بیاحترامی به حقیقت وجود آنهاست.
هوش مصنوعی: مردمک چشم (سیاهی چشم) چندان بدشگون و دارای عیب است که با وجود آن، ابروی تو نماد احتیاط، مانند خطی زیبا و چیندار به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: قدرت تو آنقدر زیاد است که حتی شیر علم (شیر علامت دانش و آگاهی) نیز در میدان نبرد تو به زانو درآمده و خسته و ضعیف شده است.
هوش مصنوعی: تصویر سنان (نوعی تیر) در دستان تو باعث آتشسوزی در میادین جنگ است، و نگاه زرهات به میدان به مانند چشم حوادثی است که در حال وقوعند.
هوش مصنوعی: برای دشمن شکستخوردهام لازم است که کسی بیاید که پیشانیاش به اندازهٔ پایش بزرگ باشد.
هوش مصنوعی: عذاب و مجازات دشمنان تو، مانند آتش دوزخ، ناشی از خشم خدا و از جانب دیو پلید است.
هوش مصنوعی: منظور این است که من در این نوشتهٔ کوتاه، هدفی دارم که تو دربارهاش صحبت کردی و آن هدف به اندازهٔ روز روشن واضح و روشن است.
هوش مصنوعی: قاعدهٔ تبریک و تهنیت به خاطر اینکه دشمن اینقدر قدرتمند نیست که مانند پادشاهان بزرگ چین و غور، هراسآور باشد.
هوش مصنوعی: هرچند که صدای لشکر دشمن به حدی زیاد است که جمجمهٔ کوه هم از آن پر از صدای ناله و افسوس میشود، اما هنوز وضعیت به گونهای است که جنگ به شدت ادامه دارد.
هوش مصنوعی: هرچند که تیغ مبارزان سپاه سلطان سنجر، سنگ را به خون آن مبارزان آغشته کرده است، ولی این موضوع از قدرت و شجاعت آنها چیزی نمیکاهد.
هوش مصنوعی: با وجود تو که صاحب قرآن هستی، ذکر تو هیچ ارزشی ندارد و این سخن از طرف آسمان الهام شده است.
هوش مصنوعی: نام تو را با یاد خداوند ادغام میکنم، زیرا نام تو در کنار نام خداوند قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: از عبارات مذهبی و خطبهها دوری کن و از سکهها نیز بپرس که هر کسی که به یقین مطمئن نیست و دارد در تردید و شک به سر میبرد، در حقیقت به بند آن گرفتار است.
هوش مصنوعی: زمانی که ماهها و سالها به پایان برسند، در گذر عمر، لحظات شاد و غمگین وجود دارد.
هوش مصنوعی: شادی و عمر تو باید همیشه برقرار باشد، زیرا این دو نعمت، مصلحت عمومی و برکات زندگی در ماهها و سالها هستند.
هوش مصنوعی: شاه سنجر، که در این بیت به عنوان ناصر یاد شده، تجلی قدرت و رحمت الهی است که در انجام کارهای نیک و حمایتگری همیشه در کنار مردم است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کاخ ملک خوبتر ز خلد برین است
با همه دیدارهای خوب قرین است
پیکر او آفت بضاعت روم است
صورت او کاهش صناعت چین است
گوئی خاک اندر او بزر نهفته است
[...]
آنک به حق داور زمان وزمین است
خسرو پیروز بخت نصرة دین است
حامی اسلام بیشکین که چو گردون
مرکب دوران او همیشه بزین است
آنکه در اطراف ملکش از در طاعت
[...]
بخت جوان دارد آن که با تو قرین است
پیر نگردد که در بهشت برین است
دیگر از آن جانبم نماز نباشد
گر تو اشارت کنی که قبله چنین است
آینهای پیش آفتاب نهادست
[...]
در صف دلها غم تو صدرنشین است
مرتبه ناله از تو برتر ازین است
بر تو نه تنها منم فشانده دل و دین
داعیه این است هر کرا دل و دین است
کس نشود سیر گفته ای ز وصالم
[...]
بخت ابد یار آن که با تو قرین است
با تو نشستن به از بهشت برین است
جور و جفا کردن از تو دور نباشد
عادت خوبان روزگار چنین است
دل هوس زهد کرد و گوشه ولیکن
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.