خاک شو تا ز بهارت به گل تر گیرند
مرده شو تا به سر دست ترا بر گیرند
با فلک کار ندارند سبک پروازان
بیضه مرغان سرایی به ته پر گیرند
دامن افشان ز فلکها بگذر چون مردان
که زنان دامن خود بر سر مجمر گیرند
مطلب سوختگان آینه روشن سازی است
گر درین خاک سیه جای چو اخگر گیرند
آتشی نیست سزاوار سمندر صفتان
مگر از بال و پرافشانی خود در گیرند
باده و خون جگر هر دو به یک کس ندهند
که به یک دست محال است دو ساغر گیرند
تنگ شد میکده، آن رطل گرانسنگ کجاست؟
که تنک حوصلگان جمله ره در گیرند
غرض این است که تیغ تو ز خون پاک کنند
کشتگان تواگر دامن محشر گیرند
گر درین بحر زنی مهر خموشی بر لب
سینه ات را چو صدف زود به گوهر گیرند
نمک سوده شود دیده بیخواب مرا
همچو بادامم اگر چشم به شکر گیرند
عشق چون فاخته بر گردن ما افتاده است
این نه طوقی است که از گردن ما بر گیرند
به تمنای تو دست از دو جهان می شویند
تشنگان تو اگر دامن کوثر گیرند
نیست ممکن که به کس روی دلی بنمایی
همچو آیینه اگر پشت تو در زر گیرند
صائب این آن غزل مولوی روم که گفت
ما نه زان محتشمانیم که ساغر گیرند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل، که جوابی به غزلی از مولوی است، فروتنی، فنا و بیاعتنایی به آسمان و آسایش را راه رسیدن به ارجمندی میداند. او عاشقان را سمندرانی مینامد که از آتش درون خود میسوزند و از دو جهان دست کشیدهاند. خاموشی را مایهٔ گوهر درون میداند و عشق را طوقی میخواند که هرگز از گردن باز نمیشود.
هوش مصنوعی: خاکسار و فروتن شو تا از بهار وجودت گل تازه بچینند؛ از خود بمیر تا تو را با احترام روی دست بلند کنند. فنا و افتادگی مایهٔ ارجمندی است.
هوش مصنوعی: آنان که سبکبال و آزادند به آسمان دل نمیبندند. این مرغان خانگیاند که تخم را زیر پر میگیرند؛ یعنی فلکِ تخممانند را تنها دلبستگانِ زمینگیر در آغوش میگیرند.
هوش مصنوعی: مانند مردان، دامنافشان و بیاعتنا از آسمانها بگذر. این زناناند که دامن خود را روی آتشدان عود میگیرند تا خوشبو شوند؛ یعنی دل بستن به زینت و آسایش کار مردان راه نیست.
هوش مصنوعی: اگر عاشقانِ سوخته مانند اخگر در این خاک تیره جای بگیرند، مقصودشان صیقل دادن و روشن کردن آینه است؛ یعنی حضورشان در این جهان تاریک برای پاک کردن دل است.
هوش مصنوعی: هیچ آتشی شایستهٔ عاشقانِ سمندرمانند نیست، مگر آنکه از بالافشانی خودشان شعله بگیرند. آتش آنان از درون خودشان است.
هوش مصنوعی: شراب شادی و خون دل را با هم به یک نفر نمیدهند، چنانکه محال است با یک دست دو جام گرفت. هر کس یا بهرهٔ عیش دارد یا بهرهٔ غم.
هوش مصنوعی: میخانه شلوغ و تنگ شده است. آن پیمانهٔ بزرگ و سنگین کجاست تا کمظرفان همه با دیدنش راه در را پیش بگیرند و بروند؟
هوش مصنوعی: اگر کشتگان تو در روز قیامت دامن محشر را بگیرند و دادخواهی کنند، مقصودشان تنها این است که شمشیر تو را از خون پاک کنند، نه اینکه از تو انتقام بگیرند.
هوش مصنوعی: اگر در این دریا مُهر خاموشی بر لب بزنی، سینهات را مانند صدف زود پر از گوهر میکنند. خاموشی مایهٔ معرفت و گوهر درون است.
هوش مصنوعی: اگر مانند بادامِ شکرپوش چشمم را در شکر بگیرند، آن شکر برای چشم بیخواب من مثل نمک کوبیده میشود؛ یعنی شیرینی هم برای من مایهٔ سوزش و رنج است.
هوش مصنوعی: عشق مانند طوقِ گردن فاخته بر گردن ما افتاده است. این طوقی نیست که بشود آن را از گردن ما برداشت.
هوش مصنوعی: تشنگان تو اگر به حوض کوثر هم برسند و دامنش را بگیرند، به آرزوی تو از هر دو جهان دست میشویند.
هوش مصنوعی: اگر پشت تو را مانند آینه با زر بپوشانند، باز هم ممکن نیست به کسی روی دل نشان دهی و مهربانی کنی؛ یعنی با زر و زیور هم دل تو نرم نمیشود.
هوش مصنوعی: ای صائب، این غزل جوابی است به آن غزل مولوی رومی که گفت: «ما از آن بزرگان و محتشمان نیستیم که ساغر به دست بگیرند».
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ما نه زان محتشمانیم که ساغر گیرند
و نه زان مُفلِسَکان که بُزِ لاغر گیرند
همین شعر » بیت ۱۴
صائب این آن غزل مولوی روم که گفت
ما نه زان محتشمانیم که ساغر گیرند
وقت آن است که مستان طرب از سر گیرند
طره شب ز رخ روز همی برگیرند
مطربان را و ندیمان را آواز دهید
تا سماعی خوش و عیشی به نوا در گیرند
راویان هر نفسی تهنیتی نو خوانند
[...]
ای خدایی که چو حاجات به تو برگیرند
هر مرادی که بودشان همه در بر گیرند
جان و دل را چو به پیک در تو بسپارند
جان باقی خوش شاد معطر گیرند
بندگانند تو را کز تو تویشان مقصود
[...]
هر که چون شمع شود سرکش از او سرگیرند
باش افتاده که از خاک ترا برگیرند
طایری چند که با کنج قفس ساخته اند
قاف تا قاف به افشاندن شهپر گیرند
مد احسان ابد را خط جانم انگارند
[...]
دانی از چیست که مردم ره محشر گیرند
تا در آن معرکه ...بگی از سر گیرند
پایمرد ار شودم دست ولایت به خدای
نگذارم که سر از خشت لحد برگیرند
تشنگان ستمت زندگی از سر گیرند
کامی از تیغ تو در نوبت دیگر گیرند
بر سر خاک شهیدان قدمی نه که مباد
دامن پاک تو در دامن محشر گیرند
پادشاهان سر راه تو گرفتند به عجز
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.