نیست از دشمن محابا یک سر سوزن مرا
کز دل سخت است در زیر قبا جوشن مرا
هر چه را خورشید سوزد، برنیاید دود ازو
نه ز بی دردی بود از آه لب بستن مرا
با دل روشن، ز نور عاریت مستغنیم
گل فتد از مهر و مه در دیده روزن مرا
داشتم چندین گل بی خار چشم از سادگی
زخم خاری هم نشد روزی ازین گلشن مرا
در کمین دارد پریشان خاطری جمعیتم
پر برون آرد چو موران، دانه در خرمن مرا
با تهیدستی درین دریای گوهر چون صدف
صد یتیم از اشک افتاده است در دامن مرا
از هوای تر شود آیینهام تاریک تر
هیچ باغ دلگشایی نیست چون گلخن مرا
از نسیم شکر، ناف آهوی مشکین کنم
از دهان شیر سازد چرخ اگر مسکن مرا
از نفس هر چند چون عیسی روان بخشم به خلق
آب میباید گرفت از چشمه سوزن مرا
از زبان آتشینم گرچه محفل روشن است
نیست چون شمع از تهیدستی دو پیراهن مرا
گرچه دارم تازه، روی باغ را در بر گریز
نیست چون سرو از تهیدستی دو پیراهن مرا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل از تنگدستی و ناکامی خود در برابر هنر و روشندلیاش سخن میگوید. او دل سخت و روشنش را پشتوانهٔ خود میداند و از دنیا جز ناکامی و اشک بهرهای نبرده است. با تمثیلهایی چون صدف، عیسی، شمع و سرو نشان میدهد که با وجود جانبخشی و روشنیبخشی به دیگران، خود در فقر و سختی میزید و با این همه شکرگزار است.
هوش مصنوعی: ذرهای از دشمن پروا ندارم، چون دل سختم مانند زرهی زیر قبایم از من محافظت میکند.
هوش مصنوعی: هر چیزی که خورشید آن را بسوزاند دودی از آن برنمیخیزد. پس اینکه لب از آه بستهام از بیدردی نیست؛ چنان سوختهام که دودِ آهی هم از من برنمیآید.
هوش مصنوعی: با دل روشنی که دارم از نور قرضی بینیازم؛ نور خورشید و ماه برای چشم پنجرهٔ خانهام مانند لکه و گِلی است که بینایی را میپوشاند و آن را نمیخواهم.
هوش مصنوعی: از سادهدلی انتظار گلهای بیخار فراوان داشتم، اما از این گلشنِ دنیا حتی زخم خاری هم نصیبم نشد.
هوش مصنوعی: پریشانی خاطر در کمین آرامش و جمعبودن من است؛ همچون مورچههایی که بال درمیآورند و پراکنده میشوند، دانههای خرمن من هم بال درمیآورد و از دستم میرود.
هوش مصنوعی: مانند صدف در این دریای پر از گوهر دستم خالی است، اما صدها مروارید یگانه از اشک در دامنم ریخته است.
هوش مصنوعی: هوای مرطوب و خوش آینهٔ دلم را تیرهتر میکند (چنانکه رطوبت آینه را زنگار میزند)؛ برای من هیچ باغ دلگشایی بهتر از گلخنِ پرآتش نیست.
هوش مصنوعی: اگر روزگار حتی در دهان شیر جایم دهد، با نسیم شکرگزاری خود نافهٔ آهو را مشکآگین میکنم؛ یعنی در سختترین حال هم شکرگزار و خوشبویم.
هوش مصنوعی: هرچند مانند عیسی با دم خود به مردم جان میبخشم، روزیام چنان تنگ است که باید از سوراخ سوزن آب بگیرم.
هوش مصنوعی: هرچند مجلس از زبان آتشین من روشن است، مانند شمع از تنگدستی بیش از یک پیراهن ندارم.
هوش مصنوعی: هرچند حتی در فصل برگریزان چهرهٔ باغ را تازه نگه میدارم، مانند سرو از تنگدستی بیش از یک پیراهن ندارم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
عاشقی شد رسم و راه و سیرت و آئین مرا
هر که بیند بیند این را با من و با این مرا
رنج فرهاد است بر من عاشقی را گاهگاه
کامرانی خیزد از معشوق چون شیرین مرا
عاشقم بر روی خوب آنکه با دیدار او
[...]
گر سر کویت شود مدفن پس از مردن مرا
کی عذاب قبر پیش آید دران مدفن مرا
چند باشم در جدل با خود ز غم ساقی بیار
شیشه می تا رهاند ساعتی از من مرا
دوست چون می خواهدم رسوا ندارم چاره ای
[...]
کاش در خاطر فتد خورشید تابان مرا
کامشب از پرتو برافروزد شبستان مرا
خانه روشن میکنم امشب عجب نبود ز یار
گر چراغانی کند تاریک زندان مرا
تا زهر دستی دری بگشایدم بر دل ز خاک
[...]
پیش تیغ و تیر ناچارست استادن مرا
چون علم، ناموس لشکرهاست بر گردن مرا
صورت حال جهان زنگی و من آیینه ام
جز کدورت نیست حاصل از دل روشن مرا
چون علم می بایدم زد غوطه در دریای تیغ
[...]
شمعم و هرگز نمی سازد کسی روشن مرا
می زند پروانه هر شب تا سحر دامن مرا
عندلیب بی پرم وز ناله کردن مانده ام
باغبان عمریست بیرون کرد از گلشن مرا
روشنایی دارم از کلک سیه بختم امید
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.