واقعهای بدیدهام لایق لطف و آفرین
خیز معبرالزمان صورت خواب من ببین
خواب بدیدهام قمر چیست قمر به خواب در
زانک به خواب حل شود آخر کار و اولین
آن قمری که نور دل زو است گه حضور دل
تا ز فروغ و ذوق دل روشنی است بر جبین
یومئذ مسفره ضاحکه بود چنان
ناعمه لسعیها راضیه بود چنین
دور کن این وحوش را تا نکشند هوش را
پنبه نهیم گوش را از هذیان آن و این
ماند یکی دو سه نفس چند خیال بوالهوس
نیست به خانه هیچ کس خانه مساز بر زمین
شب بگذشت و شد سحر خیز مخسب بیخبر
بی خبرت کجا هلد شعله آفتاب دین
جوق تتار و سویرق حامله شد ز کین افق
گو شکم فلک بدر بوک بزاید این جنین
رو به میان روشنی چند تتار و ارمنی
تیغ و کفن بپوش و رو چند ز جیب و آستین
در شب شنبهی که شد پنجم ماه قعده را
ششصد و پنجهست و هم هست چهار از سنین
هست به شهر ولوله این که شدهست زلزله
شهر مدینه را کنون نقل کژ است یا یقین
رو ز مدینه درگذر زلزله جهان نگر
جنبش آسمان نگر بر نمطی عجبترین
بحر نگر نهنگ بین بحر کبودرنگ بین
موج نگر که اندر او هست نهنگ آتشین
شکل نهنگ خفته بین یونس جان گرفته بین
یونس جان که پیش از این کان من المسبحین
بحر که می صفت کنم خارج شش جهت کنم
بحر معلق از صور صاف بدهست پیش از این
تیره نگشت آن صفا خیره شدهست چشم ما
از قطرات آب و گل وز حرکات نقش طین
گردن آنک دست او دست حدث پرست او
تیره کند شراب ما تا بزنیم هین و هین
چون نکنیم یاد او هست سزا و داد او
کینه چو از خبر بود بیخبری است دفع کین
خواست یکی نوشتهای عاشقی از معزمی
گفت بگیر رقعه را زیر زمین بکن دفین
لیک به وقت دفن این یاد مکن تو بوزنه
زانک ز یاد بوزنه دور بمانی از قرین
هر طرفی که رفت او تا بنهد دفینه را
صورت بوزنه ز دل می بنمود از کمین
گفت که آه اگر تو خود بوزنه را نگفتیی
یاد نبد ز بوزنه در دل هیچ مستعین
گفت بنه تو نیش را تازه مکن تو ریش را
خواب بکن تو خویش را خواب مرو حسام دین



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا با نقل خوابی دربارهٔ ماهِ نوربخش دل آغاز میکند و دیگران را به بیداری و دل نبستن به دنیا فرامیخواند. سپس به آشوب تاتار و خبر زلزلهٔ مدینه در ذیالقعدهٔ سال ۶۵۴ اشاره میکند و آن را به لرزش جهان و دریای جان و نهنگ و یونس پیوند میدهد. در پایان میگوید کینه از یاد کردن میزاید و حکایت عاشق و دعانویس و بوزینه را میآورد تا نشان دهد که یاد کردن چیزی که باید فراموش شود، خودش آن را زنده میکند. غزل با خطاب به حسامالدین تمام میشود.
هوش مصنوعی: رؤیایی دیدهام که شایستهٔ لطف و تحسین است. ای تعبیرکنندهٔ خواب این روزگار، برخیز و صورت خواب مرا ببین و تعبیر کن.
هوش مصنوعی: در خواب ماهی دیدهام. ماه در خواب چه معنایی دارد؟ زیرا در خواب راز آغاز و انجام کار گشوده میشود.
هوش مصنوعی: مقصودم ماهی است که نور دل در هنگام حضور دل از اوست، چنانکه از تابش و ذوق دل روشنی بر پیشانی آشکار میشود.
هوش مصنوعی: با اشاره به آیههای قرآن میگوید: در آن روز چهرهها چنان درخشان و خنداناند و چنین شاد و از کوشش خود خشنودند.
هوش مصنوعی: این وحشیان را دور کن تا هوش و آگاهی ما را نکشند. گوش خود را با پنبه از یاوهگویی این و آن ببندیم.
هوش مصنوعی: از عمر جز چند نفس و چند خیال هوسآلود نمانده است. در این خانه کسی ماندنی نیست، پس بر زمین خانه بنا مکن و دل مبند.
هوش مصنوعی: شب گذشت و سحر شد؛ برخیز و غافل مخواب. شعلهٔ آفتاب دین کی میگذارد که بیخبر بمانی؟
هوش مصنوعی: سپاه تاتار و همراهانش آمدهاند و افق از کینه آبستن شده است. به آسمان بگو شکمش را بدرد، شاید این جنین زاده شود و این فتنه به پایان رسد.
هوش مصنوعی: به میان روشنی برو؛ تا کی گرفتار تاتار و ارمنی باشی؟ شمشیر و کفن بپوش و بیپروا پیش برو؛ تا کی پنهان شدن در جیب و آستین؟
هوش مصنوعی: این واقعه در شب شنبه، پنجم ماه ذیالقعده، در سال ششصد و پنجاه و چهار روی داد.
هوش مصنوعی: در شهر غوغاست که در شهر مدینه زلزله شده است؛ آیا این خبر نادرست است یا یقینی؟
هوش مصنوعی: از مدینه بگذر و زلزلهٔ همهٔ جهان را ببین؛ جنبش آسمان را به شگفتترین شکل تماشا کن.
هوش مصنوعی: دریا را ببین، نهنگ را ببین، دریای کبودرنگ را ببین؛ موج را ببین که در آن نهنگی آتشین هست.
هوش مصنوعی: نهنگ خفته را ببین و یونسِ جان را که در کام او گرفتار شده است؛ همان جانی که پیش از این، چون یونس، از تسبیحگویان بود.
هوش مصنوعی: دریایی که وصف میکنم بیرون از شش جهت است؛ دریایی آویخته و برتر از صورتها که پیش از این صاف و پاک بوده است.
هوش مصنوعی: آن صفا تیره نشده است، بلکه چشم ما از قطرههای آب و گل و از جنبش نقشهای گلین خیره و ناتوان شده است.
هوش مصنوعی: گناه به گردن کسی است که دستش پرستندهٔ امور فانی است و شراب صاف ما را تیره میکند تا ما فریاد اعتراض برآوریم.
هوش مصنوعی: اینکه یاد او نکنیم سزا و حق اوست؛ چون کینه از آگاهی و یاد کردن پدید میآید، بیخبری و فراموشی چارهٔ کینه است.
هوش مصنوعی: عاشقی از دعانویسی نوشتهای خواست. دعانویس گفت این نوشته را بگیر و زیر خاک دفن کن.
هوش مصنوعی: اما هنگام دفن کردن آن، بوزینه را به یاد میاور، زیرا با یاد بوزینه از رسیدن به یار دور میمانی.
هوش مصنوعی: عاشق به هر سو رفت تا آن نوشته را دفن کند، صورت بوزینه از کمینگاه دل پیدا میشد.
هوش مصنوعی: عاشق گفت: آه، اگر خودت نام بوزینه را نمیبردی، هیچ یادی از بوزینه در دل این درخواستکننده نبود.
هوش مصنوعی: نیش را کنار بگذار و زخم را تازه مکن. ای حسامالدین، خود را از خودی به خواب ببر اما خودت به خواب غفلت مرو.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
رازِ تو فاش میکنم صبر نماند بیش از این
بیش فلک نمیکشد دردِ مرا و نی زمین
این دلِ من چه پُرغم است وآن دلِ تو چه فارغ است
آن رخِ تو چو خوبچین وین رخِ من پُرَست چین
تا که بسوزد این جهان چند بسوزد این دلم
[...]
شد ز جفای آسمان قامت ماه در کمین
چشم کشاده سیدا گردش چرخ را بوبین
کار فلک به بیدلان هست مدام جور و کین
وحشی اگر چنین بود طور زمانه بعد از این
چون به معلق ایستد آن مه و سر در آستین
سرو بروید از فلک، ماه بجوشد از زمین
وه که به ناف خون شود نافه آهوان چین
تا که به باد دادهای طره و زلف عنبرین
گر ببری هزار دل نیست خبر ز هستیم
بسکه شکنج زلف تو، خم به خم است و چین به چین
یار ز راه میرسد غالیه سوده بر سمن
[...]
دوش که شاه اختران والی چرخ چارمین
کرد ز اوج آسمان میل به مرکز زمین
من ز پس ادای فرض اندر خانهٔ خدا
بر نهجی که واردست از در شرع و ره دین
کردم زی سرای خود میل و زدم قدم برون
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.