گنجور

 

مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی سراینده نامی و نویسندهٔ بزرگ سده هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجل» و حتی به گونه مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او شاید میان سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به فراگیری ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به نگارش شاهکارهای خود پرداخت. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال دیگر (۶۵۶ ه.ق) گلستان را نوشت. افزون بر این‌ها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی گردآوری  کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی برگردان شده است. او میان سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همان جا که اکنون به «سعدیه» شناخته می‌شود، به خاک سپرده شد.


این آمار از میان ۱۶٬۱۲۰ بیت شعر فارسی از کل ۱۶٬۵۴۴ بیت شعر موجود در گنجور از اشعار این بخش استخراج شده است.

توجه فرمایید که این آمار به دلایلی از قبیل وجود چند نسخه از آثار شعرا در سایت (مثل آثار خیام) و همینطور یک بیت محسوب شدن مصرع‌های بند قالبهای ترکیبی مثل مخمس‌ها تقریبی و حدودی است و افزونگی دارد.

آمار همهٔ شعرهای گنجور را اینجا ببینید.

وزن‌یابی دستی در بیشتر موارد با ملاحظهٔ تنها یک مصرع از شعر صورت گرفته و امکان وجود اشکال در آن (مخصوصاً اشتباه در تشخیص وزنهای قابل تبدیل از قبیل وزن مثنوی مولوی به جای وزن عروضی سریع مطوی مکشوف) وجود دارد. وزن‌یابی ماشینی نیز که جدیداً با استفاده از امکانات تارنمای سرود اضافه شده بعضاً خطا دارد. برخی از بخشها شامل اشعاری با بیش از یک وزن هستند که در این صورت عمدتاً وزن ابیات آغازین و برای بعضی منظومه‌ها وزن غالب منظومه به عنوان وزن آن بخش منظور شده است.

ردیف وزن تعداد ابیات درصد از کل
۱ فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) ۴٬۲۵۲ ۲۶٫۳۸
۲ مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) ۲٬۲۵۱ ۱۳٫۹۶
۳ فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون) ۱٬۲۹۲ ۸٫۰۱
۴ فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) ۱٬۲۹۲ ۸٫۰۱
۵ مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) ۱٬۲۷۴ ۷٫۹۰
۶ مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی) ۸۸۲ ۵٫۴۷
۷ مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف) ۸۱۴ ۵٫۰۵
۸ مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) ۵۳۹ ۳٫۳۴
۹ فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف) ۵۲۴ ۳٫۲۵
۱۰ فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) ۴۵۱ ۲٫۸۰
۱۱ مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف) ۴۱۵ ۲٫۵۷
۱۲ مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم) ۳۳۸ ۲٫۱۰
۱۳ مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن (مضارع مثمن اخرب) ۲۱۷ ۱٫۳۵
۱۴ فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن (رمل مثمن مشکول) ۲۱۳ ۱٫۳۲
۱۵ مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن (منسرح مطوی مکشوف) ۲۰۲ ۱٫۲۵
۱۶ مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف) ۱۷۵ ۱٫۰۹
۱۷ مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن (رجز مثمن مطوی مخبون) ۱۵۴ ۰٫۹۶
۱۸ مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن (مجتث مثمن مخبون) ۱۵۲ ۰٫۹۴
۱۹ مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن (رجز مثمن سالم) ۱۴۰ ۰٫۸۷
۲۰ فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن (رمل مثمن مخبون) ۱۳۲ ۰٫۸۲
۲۱ مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور) ۱۲۴ ۰٫۷۷
۲۲ مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب) ۱۱۵ ۰٫۷۱
۲۳ فعولن فعولن فعولن فعولن (متقارب مثمن سالم) ۵۸ ۰٫۳۶
۲۴ فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن (رمل مثمن سالم) ۴۰ ۰٫۲۵
۲۵ مفعول مفاعلن مفاعیلن (هزج مسدس اخرب مقبوض) ۳۷ ۰٫۲۳
۲۶ فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مسدس مخبون محذوف) ۲۳ ۰٫۱۴
۲۷ مستفعلن فعلن مستفعلن فعلن (بسیط مخبون) ۱۲ ۰٫۰۷
۲۸ مفعول مفاعیل مفاعیل مفاعیلن ۱ ۰٫۰۱
۲۹ فعولن مفاعلن فعولن مفاعلن ۱ ۰٫۰۱

آمار ابیات برچسب‌گذاری شدهٔ این بخش با زبان غالب شعر در گنجور به شرح زیر است:

ردیف زبان تعداد ابیات درصد از کل
۱ فارسی ۱۶٬۱۲۰ ۹۷٫۴۴
۲ عربی ۴۲۴ ۲٫۵۶

آمار ابیات برچسب‌گذاری شدهٔ این بخش با قالب شعری در گنجور به شرح زیر است:

ردیف قالب شعری تعداد ابیات درصد از کل
۱ غزل ۷٬۰۲۱ ۴۲٫۴۴
۲ مثنوی ۴٬۸۱۹ ۲۹٫۱۳
۳ غزل/قصیده/قطعه ۱٬۶۰۱ ۹٫۶۸
۴ قصیده ۱٬۵۶۶ ۹٫۴۷
۵ قطعه ۷۵۹ ۴٫۵۹
۶ رباعی ۴۲۶ ۲٫۵۷
۷ ترجیع بند ۲۹۷ ۱٫۸۰
۸ چند بندی ۳۶ ۰٫۲۲
۹ ترکیب بند ۱۹ ۰٫۱۱

آمار فراوانی تعداد ابیات اشعار این بخش به شرح زیر است (بلندترین شعر شامل ۲۵۱ بیت و کوتاه‌ترین شامل ۱ بیت شعر است):

ردیف تعداد ابیات شعر فراوانی درصد از ۲٬۳۲۱ شعر
۱ ۲ ۷۴۲ ۳۱٫۹۷
۲ ۱ ۳۵۶ ۱۵٫۳۴
۳ ۱۰ ۲۰۱ ۸٫۶۶
۴ ۱۱ ۱۵۲ ۶٫۵۵
۵ ۹ ۱۳۷ ۵٫۹۰
۶ ۳ ۹۴ ۴٫۰۵
۷ ۷ ۸۳ ۳٫۵۸
۸ ۸ ۸۱ ۳٫۴۹
۹ ۱۲ ۸۰ ۳٫۴۵
۱۰ ۴ ۶۱ ۲٫۶۳
۱۱ ۶ ۵۲ ۲٫۲۴
۱۲ ۵ ۴۰ ۱٫۷۲
۱۳ ۱۳ ۳۴ ۱٫۴۶
۱۴ ۱۴ ۲۹ ۱٫۲۵
۱۵ ۱۵ ۱۹ ۰٫۸۲
۱۶ ۱۷ ۱۳ ۰٫۵۶
۱۷ ۱۶ ۱۳ ۰٫۵۶
۱۸ ۲۰ ۱۲ ۰٫۵۲
۱۹ ۱۹ ۱۰ ۰٫۴۳
۲۰ ۲۲ ۹ ۰٫۳۹
۲۱ ۱۸ ۸ ۰٫۳۴
۲۲ ۲۸ ۷ ۰٫۳۰
۲۳ ۲۴ ۶ ۰٫۲۶
۲۴ ۲۶ ۶ ۰٫۲۶
۲۵ ۳۰ ۶ ۰٫۲۶
۲۶ ۲۵ ۶ ۰٫۲۶
۲۷ ۲۹ ۵ ۰٫۲۲
۲۸ ۳۳ ۴ ۰٫۱۷
۲۹ ۳۴ ۴ ۰٫۱۷
۳۰ ۲۱ ۴ ۰٫۱۷
۳۱ ۳۱ ۴ ۰٫۱۷
۳۲ ۲۳ ۴ ۰٫۱۷
۳۳ ۵۱ ۳ ۰٫۱۳
۳۴ ۵۴ ۲ ۰٫۰۹
۳۵ ۷۰ ۲ ۰٫۰۹
۳۶ ۳۸ ۲ ۰٫۰۹
۳۷ ۴۰ ۲ ۰٫۰۹
۳۸ ۴۷ ۲ ۰٫۰۹
۳۹ ۵۳ ۲ ۰٫۰۹
۴۰ ۳۵ ۲ ۰٫۰۹
۴۱ ۲۷ ۲ ۰٫۰۹
۴۲ ۴۳ ۲ ۰٫۰۹
۴۳ ۵۷ ۲ ۰٫۰۹
۴۴ ۴۵ ۱ ۰٫۰۴
۴۵ ۲۵۱ ۱ ۰٫۰۴
۴۶ ۴۴ ۱ ۰٫۰۴
۴۷ ۵۰ ۱ ۰٫۰۴
۴۸ ۶۸ ۱ ۰٫۰۴
۴۹ ۴۱ ۱ ۰٫۰۴
۵۰ ۶۰ ۱ ۰٫۰۴
۵۱ ۸۷ ۱ ۰٫۰۴
۵۲ ۱۰۰ ۱ ۰٫۰۴
۵۳ ۵۲ ۱ ۰٫۰۴
۵۴ ۱۳۷ ۱ ۰٫۰۴
۵۵ ۹۲ ۱ ۰٫۰۴
۵۶ ۴۶ ۱ ۰٫۰۴
۵۷ ۳۲ ۱ ۰٫۰۴
۵۸ ۴۲ ۱ ۰٫۰۴
۵۹ ۳۷ ۱ ۰٫۰۴

آمار ابیات به تفکیک زیربخش‌های این قسمت به شرح زیر است:

ردیف بخش تعداد ابیات درصد از کل
۱ دیوان اشعار ۷٬۱۱۲ ۴۲٫۹۹
۲ بوستان ۴٬۰۶۴ ۲۴٫۵۶
۳ مواعظ ۳٬۷۸۱ ۲۲٫۸۵
۴ گلستان ۱٬۱۴۵ ۶٫۹۲
۵ رسائل نثر ۸۲ ۰٫۵۰
۶ مجالس پنجگانه ۳۸ ۰٫۲۳
۷ خبیثات و مجالس الهزل ۳۲۱ ۱٫۹۴
۸ اشعار همین بخش ۱ ۰٫۰۱