گنجور

حاشیه‌ها

حمید در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۱۹ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۱۴۲ - مست و هشیار:

در بیت سوم، "میباید" را بهتر است این طور "می باید" بنویسیم زیباتر است.

همایون در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۱۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۹۵:

سماع در مجلس روحانی و در حضور پیر در می‌‌گیرد پس از آنکه غزلی نو خوانده میشود
و دف ‌ها نواخته میشوند و نوای ساز در میا‌‌ن می‌‌آید و سپس صدای انسان به گوش میرسد
و معنی‌ بر آنها سوار می‌‌شود و بی‌ وزنی و سبک روحی‌ و وجد پیدا می‌‌گردد
و یاران غار گرد هم و صفا تمام است و هوای عشق آکنده
این عناصر که هر کدام لطیف و گران بها اند وقتی با هم در کار بیایند جان جان جان را به حرکت و پایکوبی در میاورند
ما امروز فقط با آمیختن چند عنصر مانند ابزار و ساز‌های زیاد با آهنگ و شعر عاشقانه و رمانتیک و کمی‌ تکنیک و مهارت آنهم گاهی‌ بصورت ضبط شده با ریتم‌های تند و صدای زیاد میتوانیم فقط جان را به رخس دراوریم
ولی جان جان و جان جان جان دیر زمانی است که وشتن و پایکوبی و چرخیدن را بخود ندیده است

هفت در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۱۶ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۷۸:

بعضی از نویسنده های قدیمی قرن دهم رمزگشایی از این شعر خاقانی انجام دادند و گفتند که اشاره به مذهب خودش و نقد دیدگاه رایج اصفهان اون روزگار درباره خلفای اول اسلام داره.
احتمالا انوری ابیوردی هم توی این شعرش اشاره به مذهبش به صورت رمزی داره.
شکلی نهاده‌اند حکیمان روزگار
اعداد آن به رمز بخواهم همی نوشت
جشن عرب به سال درو اختران چرخ
نقش مهین کعب ببین این نکو سرشت
میعاد وضع حمل و نماز و خدای عرش
یاران مصطفی و طلاق و در بهشت

کمال داودوند در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۱۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲۳:

6743

بهزاد ناطق در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۰۷ دربارهٔ خیام » ترانه‌های خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » هرچه باداباد [۱۰۰-۷۴] » رباعی ۷۴:

شاید بتوان این رباعی اینطور تعبیر کرد که:
.
خود را همانگونه که هستید بپذیرید. نقاط ضعف شما اهمیت ندارند. نقاط ضعفتان را بپذیرید ولی نگران آنها نباشید. تنها نقاط قوت شما هستند که اهمیت دارند. روی آنها تمرکز کنید و آنها را پرورش دهید. هیچکس به شما کمک نخواهد کرد. پس اتکا و اعتماد به نفس را در خود تقویت کنید.

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۵۰ دربارهٔ رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۶۸:

احسان عزیز
بتان طراز یعنی زیبا رویان اهل شهر طراز. طراز شهری کهن است. این شهر در ادب پارسی بسیار مورد استفاده بوده است. در لغتنامه دهخدا به نقل از چندین منبع قدیمی این شهر را «شهری از ترکستان، نزدیک اسپیجاب» توصیف می‌کند که «منسوب است به خوبان و اهل آن به کمال شهرهٔ آفاقند».

امیر در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۲۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۲:

شاهین نجفی - آلبوم زنده ء متافریجین ( Meta Phrygian ) -
قطعه " چه کنم "

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۱۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان سیاوش » بخش ۳ - زادن سیاوش، پرورشش به دست رستم، بازگشت به کاووس و آغاز دلباختگی سودابه:

الهه عزیز، در این بیت:
مرا دخترانند مانند تو
ز تخم تو و پاک پیوند تو
سودابه خطاب که کیکاووس میگوید من دخترانی دارم که از نژآد تو هستند (کیکاووس پدر آن دختران است) و مانند تو نژآد شاهی دارند و اصیل هستند. و سودابه به نوعی آنها را مواردی بسیار مناسب برای ازدواج با سیاوش میداند.
شاید امروزه عجیب باشد که ازدواج برادر با خواهر یا ازدواج محارم با هم صورت بگیرد. اما در ایران باستانبه ویژه قبل از ظهور اشو زرتشت بزرگ، بنظر میرسد این مساله امری متداول بوده است.
در بخش هایی از گات ها که استاد پورداوود عزیز تالیف فرموده اند نیز در این باره قوانین و نکاتی آمده است.
در کتاب باستانی وندیداد که امروزه قسمتی از آن در گات ها موحود است، سر فصلی درباره ازدواج با محارم موجود بوده است. البته بسیاری از مغان و موبدان نظر دیگری دارند و توضیح میدهند که ازدواج با محارم در مکتب و دین زرتشتی وجود ندارد.
این را اساتید بزرگوار باید نظر دهند.
اما در قسمتی از شاهنامه که این مساله مطرح میگردد، مشخصا ازدواج با محارم امری عادی بوده است.
قبل تر، در داستان ضحاک، ضحاک با دو خواهر همزمان همخوابه است و فریدون نیز با همین دو خواهر (شهرناز و ارنواز) همبستری میکند که سلم و تور از یکی از خواهران و ایرج از خواهر دیگر متولد میگردند.
بعد تر نیز آمده است که بهمن با دخترش همای چهرزاد ازدواج میکند.
بنده حقیر در این زمینه بسیار کم اطلاع هستم. از اساتید استدعا دارم چراغ دانش را بیافروزند.

محمدامین مروتی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۵۶ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۵۸ - بیان آنک بی‌کاران و افسانه‌جویان مثل آن ترک‌اند و عالم غرار غدار هم‌چو آن درزی و شهوات و زبان مضاحک گفتن این دنیاست و عمر هم‌چون آن اطلس پیش این درزی جهت قبای بقا و لباس تقوی ساختن:

خود فریبی و دنیا طلبی
محمدامین مروتی
مولانا در دفتر ششم حکایت ترکی را می گوید که شنیده بود خیاطان با انواع حیَل، از پارچه مردمان می دزدند و مدعی بود هیچ خیاطی نمی تواند این کار را با او بکند و بر سر این ادعا با دیگران بر سر اسبش شرط بست:
پس بگفتندش که از تو چست‌تر
مات او گشتند در دعوی مپر
رو به عقل خود چنین غره مباش
که شوی یاوه تو در تزویرهاش
گرم‌تر شد ترک و بست آنجا گرو
که نیارد برد نی کهنه نی نو
مُطمعانش گرم‌تر کردند زود
او گرو بست و رهان را بر گشود
که گرو این مرکب تازی من
بدهم ار دزدد قماشم او به فن
بامدادان اطلسی زد در بغل
شد به بازار و دکان آن دغل
خیاط با چرب زبانی خوشامدش می گوید و مهرش را در دل ترک می اندازد:
پس سلامش کرد گرم و اوستاد
جست از جا لب به ترحیبش گشاد
گرم پرسیدش ز حدِّ ترک بیش
تا فکند اندر دل او مهر خویش
خیاط شروع به گفتن داستانهای خنده دارکرد. وقتی چشمان ترک از خنده بسته می شد تکه ای از پارچه را می دزدید:
ترک خندیدن گرفت از داستان
چشم تنگش گشت بسته آن زمان
پاره‌ای دزدید و کردش زیر ران
از جزِ حق، از همه اَحیا نهان
ترک هم او را بیشتر به لاغ گویی تشویق می کرد تا آن که خیاط بر او رحم آورد که اگر بیش از این برایت لاغ گویم، جامه به تنت تنگ می شود:
گفت درزی ای طواشی بر گذر
وای بر تو گر کنم لاغی دگر،
پس قبایت تنگ آید باز پس
این کند با خویشتن خود هیچ کس؟
مولانا نتیجه می گیرد که اسیر لاغِ دنیا شدن، بدکردن با خود است:
خنده ی چه رمزی ار دانستیی
تو به جای خنده خون بگرستیی
احوال بشر خود افسانه ای خنده دار است. انسان دنبال افسانه های دنیوی می رود و گمان می کند دنبال خوشی و خوشبختی است:
ای فسانه گشته و محو از وجود
چند افسانه بخواهی آزمود
خندُمین ‌تر از تو هیچ افسانه نیست
بر لب گورِ خراب خویش ایست
ای فرو رفته به گور جهل و شک
چند جویی لاغ و دستان فلک
تا به کی نوشی تو عشوه ی این جهان
که نه عقلت ماند بر قانون، نه جان
دنیا همان درزی است و پارچه همان عمر تو که به قیچی ماه و سال بریده می شود. پس از صد سال به دلیل اسارت در لاغ دنیا، مانند طفلان هستی:
می‌درد می‌دوزد این درزی عام
جامه ی صدسالگانِ طفلِ خام
اطلس عمرت به مقراض شهور
برد پاره‌پاره خیاطِ غرور
رفتن به دنبال سعد و نحس اختران، عین فریب و غرور و مغبون شدن و هدر دادن اطلس عمر به دست خیاط دنیا و سرگرم شدن به لاغ گویی های اوست:
تو تمنا می‌بری که اختر مدام
لاغ کردی سعد بودی بر دوام
سخت می‌رنجی ز خاموشی او
وز نحوس و قبض و کین‌کوشی او
که چرا زهره ی طرب در رقص نیست؟
بر سعود و رقصِ سعد او مه‌ایست
اخترت گوید که گر افزون کنم
لاغ را، پس کُلّیت مغبون کنم
تو مبین قَلّابی این اختران
عشق خود بر قلب‌زن بین ای مُهان

جهانگیر در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۱۰ دربارهٔ رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۱۱:

با سلام خدمت مسئولین سایت گنجور
وزن یاد شده برای شعر اشتباه است.
وزن درس فعلاتن مفاعلن فعلن است که بحر خفیف مسدس مخبون مخذوف است.
با تشکر

جعفر عسکری در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۱۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۳۰:

سلام
احتمالا "بنگرندم" به جای "بنگردم" باشه،چون وزن به هم ریخته

سعید سلطانی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۰۳ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۰۲:

آخر از هیچ ندانی ، همه دانم کردند!...
به به
ابیات بی نظیری داره این غزل

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۵۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵:

پیوند به وبگاه بیرونی

بروبه کار خودای واعظ این چه فریادست؟

مرا فتاده دل از ره تو را چه افتادست؟

 

واعظ: کسی که وَعظ وسخنرانی می کند. دردیوان حافظ واعظ، زیباحرف می زندلیکن زیبازندگی نمی کند! همان کسیست که به آنچه که به دیگران توصیه می کند خود عمل نمی کند! واعظ در دیوان حافظ، در راس هِرم ریاکاری وحقّه بازی نشسته وبه نکوهش و نصیحت دیگران مشغول است، در حالی که خود وقتی به خلوت می رسد آن کار دیگر می کند.!

دردیدگاهِ حافظ ، شیخ و زاهد ، مدّعی وعابد ،واعظ وصوفی همه دریک صف قرارداشته ومشغول فضولی، سرک کشیدن به کار دیگران وشعبده بازی هستند.

اینکه کسی برفرازمنبروبالاتر ازدیگران نشسته ویکسویه به و‌َعظ ونصیحت وسخن گفتن می پردازد وبه دیگران اجازه ی اظهارنظر نمی دهد، درتربیت وهدایتِ مردم تاثیر چندانی نداشته ومردود شمرده شده است

بهترین واثرگذارترین تربیت ازدیدگاهِ روانشناختی، عمل کردن است. یعنی خود نصیحت کننده باید به آنچه که می گوید باورداشته وعمل کند تادیگران نیز آثار وتَبعاتِ آن رادیده وبامیل ورَغبت، صفات وکردار اوررا انتخاب وبدان پایبندباشند.

واعظانِ بی عمل بسیارشیوا وروان و خوب حرف می زنند وبهتراز هرکسی می دانند که به همان میزان که خوب حرف می زنند فریبکار و حُقّه بازند، آنها به سخنان خویش اعتقادی ندارند!. بیزاری ناتمام حافظ ازآنها، درهمین نکته نهفته است.

✍️معنی بیت:

ای واعظ چرا اینچنین داد وبیداد به راه انداخته ای ؟ من اگرمی نالم من عاشق ودل ازکف داده ام، توراچه شده؟ سببِ این داد وفریادی که ازتو بلند شده چیست؟ پیِ کار خود برو وبیش ازاین فریادمکن!

حافظ هرگاه به شیخ وواعظ و....می رسد هرچه می تواند چاشنی ِ طعنه و طنز را فزونی می بخشد تا بیشتر تحقیر شوند! چرا ؟ به امیداینکه شایدتوانسته باشد باتحقیر وتمسخرآنها، ازاعتمادِ مردم کاسته و شیوه های حُقّه بازی وفریبکاری آنها را برملا کند.

حافظ شاعری بامسئولیت بود ودربیان حقایق تردیدی به دل راه نمی داد. برعکس بسیاری شاعران دیگر که نه تنها ازبیان دردها ومشکلات جامعه ی خود داری می کردند، بلکه برای واعظان بی عمل ،سوتِ بلبلی نیز می زدند وآنها رابیشتربه فریبکاری تشویق می کردند!.

صد افسوس که درهمه ی دوره ها وزمانه ها وضعیّتِ شعر وشاعری این چنین بوده و تعدادِ شاعران باشهامت و بامسئولیتی مثل حافظ، به عددِ انگشتان دست نیز نمی رسند!

دراین بیت، هم سئوالی ویرانگر ازواعظ می پرسد، هم تحقیر می کند(پی کارخودبرو) وهم با طنزی ظریف اورا موردِ تمسخرقرارمی دهد. (ازمن که عاشق هستم دل افتاده، حال بگوببینیم ازتوچه افتاده است؟! بارندی وتشبیهِ پنهانی، فریادِ واعظ را به فریادِ کسی تشبیه می کند که آن چیزش ....افتاده باشد!.)

حافظ آراسته کن بَزم وبگوواعظ را

که ببین مجلسم وتَرکِ سرمنبرگیر

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

میان او که خدا آفریده است از هیچ

دقیقه‌ایست که هیچ آفریده نگشادست

 

میان او: کمر او ، کمرمعشوق

"آفریده" درمصرع اوّل فعل است یعنی خدا خلق کرده است.

ازهیچ: کنایه ازاینکه کمرخیلی باریک است. از شدت میزان باریکی، کمردیده نمی شود! اغراق درشرح وبیانِ چیزی، درشعر معمول است وباعثِ شیرینی، تاثیروزینتِ کلام می شود.

"آفریده" درمصرع دوّم یعنی کسی

دقیقه: نکته ی باریک وظریف، لطیفه

 

✍️معنی بیت:

کمر معشوق ِ من آنقدرباریک است که خداوند گویی ازهیچ آفریده است! به کمر ِ باریکِ معشوق من، دستِ کسی نرسیده است.

به لطفِ بیان ِ رندانه ای که حافظ دارد، در ژرفای معنای کلام، این نکته ها نیز وجود دارد وبه ذهن مخاطب متبادر می گردد: (کسی تاکنون نتوانسته بندِ کمراوراگشوده و به اودست درازی کند.)

درباریکی وجاذبه ی کمراولطیفه ای سربسته و نکته ی سِرّآلود نهفته است.

حافظ ازوجود یک رازدرکمریارحرف می زند امّا اینکه آن رازچه چیزیست چیزی نمی گوید! زیرا چنانکه خود فرموده، تاکنون ازعهده ی هیچکس برنیامده تا آن رابگشاید، گویی خودش نیز نتوانسته است.!

لیکن حافظِ رند نیک می داند که سِرّکمر که بازشود به گشایش سِرّ دیگری منتهی می شود! سِرّی که گفتن آن سزاوارنیست ودورازادب است.... بنابراین حافظِ محجوب! مخاطبین شعر را در همینجامتوقّف می کند تا حُرمت وعفّتِ کلام آلوده نگردد و جویندگان، خود به فراخورذوق خویش، لایه های عمیق تر معنارا کنکاش کرده و بدان طنزلطیف دسترسی پیداکنند وازکشف آن محظوظ گردند

امید درکمرزرکش اَت چگونه ببندم؟

دقیقه ایست نگارادرآن میان که تودانی!

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

به کام تا نرساند مرا لبش چون نای

نصیحت همه عالم به گوش من بادست

به کام رسیدن: به وصال معشوق رسیدن وهم آغوشی با او، درمعانی عرفانی به خدارسیدن وفنا شدن وباقی ماندن درذاتِ خداوندی.

نای: نی

امّا بکام رسانیدن نی چگونه کامیست که حافظ ِخوش ذائقه هوس کرده است؟

برای درک کامل حال حافظ، باید به فنون نواختن نی آشنا باشیم.

نی آلتی موسیقیست و پیش ازآنکه در درون آن نفس دمیده شود،چوب خشکی بیش نیست! لیکن آنگاه که نوازنده ای ماهر، دهانه ی نی را به دهان گرفته ودرمیان دولبِ خویش جای داد ودر آن دمیدن آغازید، همان چوب خشکِ به ظاهربی مقدار وبی جان، به یکباره روح و جان می گیرد، به ناله درمی آیدوازسوز ناله ی خویش، دل عالمی راخون می کند!.

نی رانمی توان باهردمیدنی، نواخت وبه ناله وا داشت. شاید آموختن نواختن نی ازهمه ی آلات موسیقی سخت ترباشد. باید نفست گرم و سوزنده باشد،باید دردمندباشی ونفس ازسینه ای زخمی وخونین عبورکند تا کارسازافتد.

نوازنده ی نی که روزها وماهها تمرین دمیدن می کند، پس ازکسب مهارت، نفس را ازاَعماقِ درون ِ خویش ونه ازگلوی خود! درنی می دمد تا صدایی دلنواز ازآن دربیاید. حالتِ نواختن وارتباطِ فیزیکی ِنی ونوازنده،نیزتداعی کننده ی بوسه گرفتن عاشق ومعشوق هست.

حافظِ نکته سنج وباریک بین،دلش می خواهد همانندِ نی، ابتدا درآغوش گرم معشوق،دهان اندردرمیان دولبِ شیرین وسرخ یار بگذارد سپس یار چنان ازصمیم قلب دراونفس گرم وروحبخش بدَمد که حافظِ مشکل پسندِ همیشه عاشق به مُراد رسیده و کامیاب گردد! او نه به هرشوخ ِ بی سر و پایی نقدِ دل می سپارد ونه به هرنوع وصلتی راضی می شود، چنانکه نی به هرنوع دمیدنی پاسخ نمی دهد وبه نالش درنمی آید!

✍️معنی بیت:

تازمانی که معشوق ِ من ،همانندِ نوازنده یِ ماهر ِ نی، بااشتیاق واز اَعماق ِ درون مراننوازد وبه مُرادِ دل نرساند، نصیحت وملامتِ همه ی عالم به گوش من بادِهواست(بیهوده وبی تاثیراست.)

حافظ ، خلّاق بی نظیرپارادکس درعرصه ی شعر است. درمصرع دوّم با تغییردادن زاویه ی نگاهِ خود به نی، پاردکس زیبایی آفریده است. دراینجا برعکس نگاهِ مصرع اوّل، فقط پیچش باد دردرون نی رامدّ نظرقرارداده و نصیحت ِمردم را به آن تشبیه نموده است، همانندِ بادی که ازسرنی وارد وازسردیگرخارج می گردد، نصیحت نیزازاین گوش وارد وازآن گوش خارج می گردد. اوباهنرمندی این دوراباهم پیوند زده است.

همچو چنگ اَرنه کناری ندهی کام دلم

ازلبِ خویش چونی یک نفسی بنوازم

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

گدای ِکوی تو از هشت خلد مستغنیست

اسیر عشق تو از هر دو عالم آزادست

 

هشت خُلد: هشت بهشت

پیام خاص حافظ دراین بیت ناب این است: به هیچ نژادی، قبیله ای،ملتی، مرزی ،مذهبی،گروهی،تعلق وتعصب نداشته باش! زمانی که توآزادآفریده شدی و کل هستی دردسترس هست ومی توانی به تمامیّت تعلق داشته باشی چراخود رامحدودبه چیزی کمتر کنی ؟!؟ تنگ چشمان به جای گلستان به گل وبجای باغ به میوه نظرمی کنند قشریّون به یک قشرخاص بجای انسانیّت می اندیشند ومذهبیّون بجای جستجوی حقیقت درفرهنگهاونگرشهای گوناگون،تنهاکتاب خودرامقدس می پندارند وباایمان مستحکم، مانع رشدونمو هوشمندی خودمی شوند. وطن پرستان در دامی که سیاستمداران حُقه باز تنیده اندافتاده وبرده وفرمانبردارسیاستمداران می گردند.متعصبیّن باسرکوب تردیدهای خود،ازروی ناچاری خشونت وتهاجم رابرمی گزینندتابه خود ودیگران اثبات کنندکه حق باآنهاست چراکه تردیدهاهمچون کرمهایی درلایه های زیرین ایمان وتعصّب درهم می لولندوهرگزازبین نمی روند.......

دراین میان تنهاانسانهای آزاداندیش ورهاشدگان ازتعلقات دینی ودنیوی هستندکه بسیارنرم وانعطاف پذیرعمل نموده وبه راحتی می توانندنظرات متضادرابه پذیرندوهوشمندی وآگاهی خویش راارتقادهند.

✍️معنی بیت: گدای کوی تو به ظاهر تهیدست ومِسکین است. او ازدولتِ عشق تو ازهشت بهشت بی نیازاست وهیچ طمعی به بهشت وطبقات ومراتبِ وسوسه انگیز آن ندارد. همین که درحوالی منزل تو،ازهمان هوایی که تو نفس می کشی اوهم نفس بکشدراضیست. کسی که اسیر عشق توشد ازهربندِ تعلّقاتِ هردو جهان آزاد وفارغ است‌.

باغ بهشت وسایه ی طوبا وقصرحور

باخاکِ کوی دوست برابر نمی کنم

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

اگر چه مستی ِعشقم خراب کرد ولی

اساس ِ هستی من زان خراب آبادست

 

خراب کرد: نابودکرد،ازخود بیخودنمود.

مستی ِ عشقم خراب کرد: مستی ِ حاصله از نوشیدن ِشرابِ عشق، مرا ازخود بیخود وهمه چیز را(شامل ننگ ونام،هوا وهوس،شهرت واعتبار، خودخواهی ومنیّت و......رانابود کرد.

خراب آباد: اوّل خراب می کند بعدآباد می سازد یا به ظاهر خرابیست ودرباطن آبادی.

حافظ دراین بیت نیز پارادوکس زیبایی از(خراب وآباد) خلق کرده است. خرابه ای که آبادیست!

✍️معنی بیت: بااینکه مستِ شرابِ عشق شدم وخرابکاری به بارآمد وهمه چیز را ازدست دادم (به ظاهر وازدیدگاهِ ظاهربینان، بدنام شدم،بی اعتبارشدم، لااُبالی شدم و....) امّا من کسی نیستم که پاپَس بگذارم وازعشق رویگردان شوم. چرا که عشق درسرشت من نوشته شده ودرسرنوشت من است. بُن مایه ی وجودِ من ازعشق است. همانگونه که عشق آسان می نمود اوّل ولی افتاد مشکلها، اوّل خراب می کند بعد آبادمی سازد، ابتداخرابت می کند تا صاحبِ گنجی بی پایانت کند گنجی که زوال ناپذیراست.

بیابیا که زمانی زمی خراب شویم

مگررسیم به گنجی دراین خراب آباد

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

دلا مَنال ز بیداد و جور یار که یار

تورانصیب همین کردواین ازآن دادست

بیداد وجور یار: نامهربانی وبی توجّهی ِمعشوق نسبت به عاشق، درحقیقت همان بیداد وجوروجفاهست.

تورانصیب همین کرد: قسمت تواین شد

این ازآن دادست: دومعنادارد: ۱- این اشاره به بیداد دارد. بیدادرابه این سبب به تو داده که قسمت تواین بوده است. ۲- "داد" به معنای عدالت، این که قسمت توبیدادوجوراست ازآن گونه عدالتِ خاص دردنیای عشق است!

دردنیای عشق همه چیز متفاوت است. دردریای عمیق وطوفانی غرقه می گردند وبه آب آلوده نمی شوند. جان می سپارند وزنده وجاویدمی مانند. درخرابه وخرابات به آبادی می رسند. دراین دنیاست که شوکت شاهی به پشیزی نمی خرند ودرویش وشاه برابر هم می نشینند وگدایان برهشت بهشت نازمی کند وبرستاره هاحکمرانی.

وهمه ی اینها خیالپردازی ،رویا وادّعا نیست بلکه عین حقیقت است. حافظ خودنمونه ی بارزاین ادّعاست. درویشی تهیدست است که با پادشهان نشست وبرخاست دارد. به باغ بهشت وقصرحور طمعی ندارد، ازواعظ وزاهد وحتّی آتش دوزخ ترسی به دل راه نمی دهد ودرپی آنست که اگر بتواند کُلاً آتش دوزخ راخاموش سازد،بهشت را باخاک یکسان کند تاکسی به طمع بهشت وترس ازجهنّم بندگی نکنند. فقط عشق بماند وعشقبازی بامعشوق اَزلی........

معنی بیت:

ای دل عاشق،ازنامهربانی وخشم یار اندوهگین مباش وناله مکن، ( اوهرچه کند عین لطف است وعنایت،بپذیر که دردنیای عشق،همه چیزبرعکس است برای آنکه به آبادی برسی باید که خراب شوی) قسمتِ تواین بوده که فعلاً جوروجفای یارتحمّل کنی ودَم برنیاوری. این عین عدالت است چراکه دردنیای عشق همه چیزمتفاوت وبرعکس ِ آن چیزیست که توفکرمی کنی.

دَوام عیش وتنعّم نه شیوه ی عشق است

اگرمعاشر ِمایی بنوش نیش غمی

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

برو فسانه مخوان و فسون مَدم حافظ

کز این فسانه وافسون مرابسی یادست

 

فسانه مخوان: افسانه مگو

فسون مَدم: دعاها و وِردهای جادوگری خواندن وفوت کردن ودمیدن

حافظ پس ازآنکه چند بیت درمورد عشق و معشوق وتوصیفِ دنیای عاشقی سخن می گوید، دربیتِ پایانی، ازطرف معشوق ِ بیدادگر وسنگین دل! (البته درکارگاه خیال) پاسخی نامهربانانه می شنود تابیشترخراب گردد! وخراب گردد که بیشترآبادشود!

✍️معنی بیت:

ای حافظ،برو واینقدر افسانه و افسون برای من مخوان(چرب زبانی وچاپلوسی ممنوع) تونمی توانی مرا با این شیرین زبانی وقصّه و وِرد خوانی به فریبی وباخودهمراه سازی، من از این افسانه‌ها و نیرنگ‌ها بسیار به‌ یاد دارم.

معشوق ِ حافظ مثل خودِ او رند وزیرک است وهمیشه پاسخهای رندانه می دهد.

به لابه گفتمش ای ماه رخ چه باشد اگر

به یک شَکرزتو دلخسته ای بیاساید

به خنده گفت که حافظ خدای رامپسند

که بوسه ی تورُخ ماه را بیالاید !

 

🌹🙏

🌿━━━━━━━━━━🌿

سید مهدی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۴۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۶:

آواز وقت سحر(منتشر نشده)
حضرت حافظ
آواز : استاد علیرضا افتخاری
کمانچه : استاد کیهان کلهر
@ostad_alireza_eftekhari

ali در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۳۵ دربارهٔ عطار » مصیبت نامه » بخش سوم » بخش ۳ - الحكایة و التمثیل:

Bait 11
چیست فرمانتا شود باران پدید
correct
چیست فرمان تا شود باران پدید

احسان در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۴۸ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۴۱:

به نظرم کاملا مشخصه چی داره میگه. خیلی واضح میگه به بهشت و جهنم اعتقادی نداره و آدم باید در دم شاد باشه. نه تنها این رباعی کلیه رباعیات خیام همین رو میگن. اینا که منظور شراب بهشتیه و ... اصلا درست نیست.

جعفر مصباح در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۴۶ دربارهٔ مهستی گنجوی » رباعیات » رباعی شمارۀ ۲۰:

از بانوان سراینده سده های قبل بعد از جهان ملک خاتون، هم دوران حافظ شیراز، مهستی گنجوی، هم دوران عمر خیام، از شیرین زبانترین سرایندگان شعر فارسی است.

نادر.. در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۳۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۴۰:

تو هنوز ناپدیدی..
ز جمال خود چه دیدی ...

میم.کاف.مهریار در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۰۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۱۱:

در مورد مصراع : که گور پرده جمعیت جنان باشد اشاره است به حدیث نبوی که : پیامبر گرامی اسلام‌ صلی الله علیه و آله فرمود: "القبر روضة من ریاض الجنّة اوْ حفرة من حفر النیران" قبر باغی است از باغ‌های بهشت، یا گودالی است از گودال‌های جهنم
.
.
م.ک.مهریار.
.
اینستاگرام : mk_mehryar

میم.کاف.مهریار در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۵۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۱۱:

در مورد بیت آخر (کدام دلو ... ) کسانی که تجربه خروج از بدن یا برون فکنی داشته اند از وجود ریسمانهای نقره‌ای خبر داده اند و گزارش داده اند با رویت آنها خیالشان راحت می‌شود که هنوز امکان بازگشت دارند.
ریسمانهای نقره‌ای همچنین در عهد عتیق در کتاب جامعه 12:6 ترجمه فارسی قدیم چنین آمده است:
قبل از آنکه مفتول نقره گسیخته شود و کاسه طلا شکسته گردد و سبو نزد چشمه خرد شود و چرخ بر چاه منکسر گردد، و خاک به زمین برگردد به طوری که بود، و روح نزد خدا که آن را بخشیده بود رجوع نماید...
.
.
م.ک.مهریار
اینستاگرام : mk_Mehryar

۱
…
۳۴۲۰
۳۴۲۱
۳۴۲۲
۳۴۲۳
۳۴۲۴
…
۵۸۶۸