آرمین در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۲۳ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۵۸ - دزد و قاضی:

دزدی پیدا و پنهان کار تست مال دزدی جمله در انبار تست
را باید این گونه نوشت:
دزدی پیدا و پنهان کار توست مال دزدی جمله در انبار توست

وحید۹ در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۰۲ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱ - مکتب حافظ:

واقعا حیف به این سایت و اشعار بزرگان که بعضی با تنگ نظری میان جدل میکنن. بابا تفسیری از اشعار کنید هرکسی میاد میخواد بگه من بیشتر میفهمم از بقیه . واقعا اصلا نباید اجازه داد نظر بدن . متاسفم برای شما که مثلا قدری هم از ادبیات میفهمید !!!!!!

شیدا در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۴۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۱۳:

گهر در خانه گم کردی به هر ویران چه می‌پویی
به هر روزی در این خانه یکی حجره نوی یابی

ایمان در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۲۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۷۸:

سلام.
آقای رضا روحانی روی این شعر یک ملودی خیلی خیلی جذاب ساختن که توسط آقای علیرضا صارمی خوانده شده. پیشنهاد میکنم بشنوید

حافظ دانایی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۲۰ دربارهٔ سیف فرغانی » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۱۴:

درود.در بیت نهم مصراع اول؛رفتند اشتباها گرفتند تحریر شده.

مهدی کاظمی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۰۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها:

این جان در تن و جسم خاکی ما علت اصلی شادمانی و سرخوشی ماست مولانا میفرماید بدون این خوشی نمیتونی خوش باشی و در ادامه از کلمه مرتشی به معنی رشوه گیر استفاده میکند که منظور این است که ادمیزادی برای هرکاری باید انعامی و رشوه ای بگیرد پس بنابراین پرداختن به جان و روح هم رشوه ای چون شادمانی و خوشی بهمراه دارد... برای مثال مولانا میفرماید وقتی کام تو از شکر خوردن شیرین شده باشد دیگر این شیرینی از تو جدا نیست وقتیکه ازین حلاوت روحانی برخوردار شدی و از سر وفاداری با این شیرینی خو گرفتی دیگه ازون جدا نیستی ....یکی از آثار مشهود در کسانیکه عشقی به حضرت حق دارند شادمانی و نشاط است
خوش کننده‌ست و خوش و عین خوشی
بی خوشی نبود خوشی ای مرتشی
چون تو شیرین از شکر باشی بود
کان شکر گاهی ز تو غایب شود
چون شکر گردی ز تاثیر وفا
پس شکر کی از شکر باشد جدا
در ادامه مولانا از عاجز بودن عقل از ادراک این حالات روحانی و منشاء اون دم میزنه و میفرماید عاشق باید از شراب درون خودش تغذیه کنه و مست شه و درینجاست که عقل یکه و تنها گم میشه برای همین همیشه عالم عشق رو انکار میکنه و خودش رو صاحب اسرار نشون میده .. زیرک و دانا هست ولی به مقام نیستی نرسیده که بتونه بفهمه عشق یعنی چی فرشته هم اگر به مقام نیستی از منیّت نرسیده باشد اهریمن است مثل شیطان که منیت و خودبینی داشت عقل ماهم برای امرار معاش و گفتگو کردن مناسب است و یاری دهنده ماست ولی برای درک زندگی در لحظه حال باید از کار بیوفته و حیران بشه پس درینجا کاری ازش ساخته نیست
عاشق از خود چون غذا یابد رحیق
عقل آنجا گم شود گم ای رفیق
عقل جزوی عشق را منکر بود
گرچه بنماید که صاحب‌سر بود
زیرک و داناست اما نیست نیست
تا فرشته لا نشد اهرمنیست
او بقول و فعل یار ما بود
چون بحکم حال آیی لا بود
عقل ناتوان است چونکه نمیخواد خودش رو فنا کنه وبرای اینکه مرگ اختیاری رو تجربه نکنه ستم ها و اجبار های بسیاری رو متحمل میشه ..مولانا میفرماید جان در حد کمال است و ندایی هم که سر میدهد نیز بهمین گونه در کمال است بهمین جهت حضرت مصطفی ص میگفت که ای بلال اذان بگو و اواز سربده ...مولانا در تشبیهی زیبا محمد ص را به جانی کامل و بلال را ندای او خطاب میکنه که به بلال میفرماید صدای اذانت رو بلند کن و دم بزن از همون دمی که خودم در درونت دمیدم
جان کمالست و ندای او کمال
مصطفی گویان ارحنا یا بلال
ای بلال افراز بانگ سلسلت
زان دمی کاندر دمیدم در دلت

ازون همون که دمی خداوند در حضرت ادم دمید و او مدهوش گشت و از تماشای این جان دادن به انسان اهل کبریا هم عقل و هوششون بیهوش شد پیامبر هم از صدای بلال مست و بیخویش میشد ....مولانا در ادامه اشاره به شب تعریس ((تعریس::فرود آمدن مسافر برای خواب))میکنه که نماز پیامبر و اصحابشون قضا شد و توی همون شب جانشان به دستبوس و دیدار آن عروس زیبا نائل شد مولانا توضیح میده که اگر عروس خواندمش خرده مگیر که که عشق و جان هردوشون پوشیده و پنهانند ....(عروس در آن زمان در کجاوه ای پوشیده شده به سمت خانه بخت میرفت)....و اگر اشتباه میگفتم یار خودش خاموشم میکرد اگرکه معتقد باشین که این یه دم و لحظه رو یار بما فرصت بودن داده است اما یار میگوید ادامه بده که این گونه سخنان جز خواست قضای الهی نیست
زان دمی کادم از آن مدهوش گشت
هوش اهل آسمان بیهوش گشت
مصطفی بی‌خویش شد زان خوب صوت
شد نمازش از شب تعریس فوت
سر از آن خواب مبارک بر نداشت
تا نماز صبحدم آمد بچاشت
در شب تعریس پیش آن عروس
یافت جان پاک ایشان دستبوس
عشق و جان هر دو نهانند و ستیر
گر عروسش خوانده‌ام عیبی مگیر
از ملولی یار خامش کردمی
گر همو مهلت بدادی یکدمی
لیک می‌گوید بگو هین عیب نیست
جز تقاضای قضای غیب نیست
زشت کسیه که که اینهارا زشت میبینه وگرنه واسه روان پاکان غیب بین هیچ زشتی درکار نیست مولانا در ادامه میفرماید اینها از نظر مردم نادان عیب داره وگرنه از نظر خداوند مقبول و پسندیده است همانطور که کفر ورزیدن هم از نگاه خالق حکمتی داره ولی وقتی نسبت به بنده باشه آفت و بلاست اگر هم عیبی باشه میان این همه خوبی مثل چوبی میمونه وسط شاخه نبات قرار گرفته که در ترازو هر دورا باهم وزن میکنند و میفروشند منظور اینست که در یک کار خیر که هزاران خوبی و ثواب در بر داره بودن اشکال به چشم نمیاد
عیب باشد کو نبیند جز که عیب
عیب کی بیند روان پاک غیب
عیب شد نسبت به مخلوق جهول
نی به نسبت با خداوند قبول
کفر هم نسبت به خالق حکمتست
چون به ما نسبت کنی کفر آفتست
ور یکی عیبی بود با صد حیات
بر مثال چوب باشد در نبات
در ترازو هر دو را یکسان کشند
زانک آن هر دو چو جسم و جان خوشند
مولانا با استدلال به این موضوع میفرماید پس این حرف بزرگان که گفتند جسم پاکان هم عین جانشان صاف و زلال است سخن گزافه ای نیست کلام و نقش و ذات این بزرگان و پاکان عین جانشان است و خرده گرفتن ازیشان جایز نیست و جان اوناییکه دشمنی میورزن با این پاکان برعکس است و عین جسم است مثل اینکه در بازی تخته نرد مهره های اضافه تر از نیاز باشد دیگر کارایی ندارد و صرفا فقط یک اسم بدون کارایی است (منظور از ادمهاییست که در جسم متعددند و ناکارامد )
پس بزرگان این نگفتند از گزاف
جسم پاکان عین جان افتاد صاف
گفتشان و نفسشان و نقششان
جمله جان مطلق آمد بی نشان
جان دشمن‌دارشان جسمست صرف
چون زیاد از نرد او اسمست صرف

مسعود در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۲۷ دربارهٔ وحشی بافقی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۳۹۴:

وحشی بافقی عجب صبری داشتی......

جواد مهدی پور در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۳۱ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۹۷۳:

از برات عیش ، صائب دامن آفاق را
با پریشانی توانگر می کند فصل خزان

روفیا در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۴۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱ - سرآغاز:

آتش است این بانگ نای و نیست باد
هر که این آتش ندارد نیست باد
مفسران معتبر مثنوی معنوی ، در همان نخستین هجده بیت آغاز آن در این بیت نشانی از
نفرین مولانا در حق کسانی که میانه ای با عرفان ندارند ، دیده اند . اما بعید می نماید که
عارفی تا بدین درجه بلند همت و عاشق ، اعلام کند هر کسی دم آتشین ندارد ،مستحق ِ
نیستی باشد . به گمان من در این بیت "باد" دوم را باید از حالت دعایی بیرون آورد.
می فرماید کسی که صاحب چنین دم آتشینی نباشد، قلم قضای الهی بر او چنان رفته
که باد نباشد . یعنی استعداد مبدل شدن از آب حقایق الهی به باد که در سینه عارف به
کلمه و فکر تبدیل می شود را در او ننهاده اند . وی همین معنی را در غزلی با مطلع :
هیچ می دانی چه می گوید رباب
ز اشک چشم و از جگر های کباب
چنین بیان می کند :
باد می‌نالد همی‌خواند تو را
که بیا اندر پیم تا جوی آب
آب بودم باد گشتم آمدم
تا رهانم تشنگان را زین سراب
نطق آن بادست کآبی بوده است
آب گردد چون بیندازد نقاب

همایون در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۱۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷:

اذا جاء القضا ضاق الفضا ، هنگامی که سرنوشت راه ما را مشخص می‌‌کند و فضای ما را تنگ و محدود می‌‌سازد
سرنوشت انسان همانا دیدن زیبایی‌ است و عاشق شدن به آن به اندازه‌ای که باز سرنوشت او تعیین کرده است
پیش از آنکه سرنوشت بیاید آدمی‌ فرصتی برای بازی کردن دارد آنگونه که توله حیوانات جست و خیز می‌‌کنند
از این جست و خیز و یا جست و جو نیز کار‌های زیادی بر می‌‌آید و جنگ‌ها و ابزار‌ها ساخته می‌‌شود که آن هم همه محصول قضاست
که از دیرباز در کار ساختن است پیش از آنکه ما باشیم و پس از آنکه ما نباشیم
در زندگی انسان‌ها شرائط گوناگونی را تجربه می‌کنند کسانی در رنج و گرفتاری و گرسنگی و بیماری
و کسانی هم مثل این خواجه ما روزگار راحتی‌ و خوشی دارند و خانواده و ملک و احترام و مدرک تحصیلی‌ و رفاه کامل
و به ریش دیگران می‌‌خندند و به مسخره بزرگان و عاشقان حقیقی‌ می‌‌پردازند و به خود اجازه لودگی و سبک سری می‌‌دهند
و از همراهی و تشویق چاپلوسان و ریزه خواران نیز برخوردار
تا اینکه یک روز سرنوشت می‌‌آید و در خانه آنانرا می‌‌زند و کمی چشمشان را باز و چشم بندشان را کمی‌ بالا می‌‌زند تا اند‌کی زیبایی را ببینند
آنگاه بیماری می‌‌اید سراغشان
این بیماری چیست این بیماری کم دیدن است دیر جنبیدن است اضطراب و خرخشه است که به جان آدمی می‌‌افتد و او را بسوی مرگ تدریجی‌ و وحشت از آن سوق می‌‌دهد
مثل حیوانی که گردنش نیمه بریده رها شده است، احساس دست کوتاه و خرما بر نخیل، احساس اینکه چرا زود گذشت احساس اینکه چقدر زیبایی هست ولی او محروم است این‌ها آغاز بیماری عشق است اینکه زیبایی حقیقی‌ چیست و چرا دست من خالی‌ است از آن، بیماری حسرت و هجران بی‌ آنکه آنرا چشیده باشد
اگر سّر جان و عشق را بخواهی، بدان که این سرنوشت همه است و نه تنها خواجه ما بلکه یوسف هم همین سرنوشت را داشته و این او بوده که عاشق زلیخا میشود و بدنبال او می‌‌افتد و قصاص آنرا نیز پس میدهد و بعدش اتفاق دیگری می‌‌افتد حالا معشوق عاشق میگردد و این راز نهفته در عشق است
هر چند که من داستان را غلطی بیان کردم ولی حکمتی در کار قضا هست که من اینگونه بگویم چون رابطه عشق بسیار باریک است که هر طور بگوئی جور در میاید ولا من کاره‌ای نیستم
حالا این را بگذار و فکری برای خواجه بکن
هر کسی‌ ظرفیتی دارد از آفتاب تنها نوری بما می‌‌رسد از دریا گوهری و کوزه ای
این ما هستیم که باید به آفتاب و دریا پی‌ ببریم از زیبایی اندکی‌ که بما می‌رسد این ما هستیم که باید به بزرگی‌ برسیم و این راه را طی‌ کنیم
و بدانیم که از یک چاشنی‌ کم به همه محتوی دیگ پی‌ ببریم و از شیرینی‌ حلوای زندگی‌ و هستی‌ و معشوق برخوردار شویم
و حتی سنگ و سختی آنرا نیز قدر بدانیم و ارزش بگذاریم چون طلا
این راه و رسم و اسرار عشق است ‌ای خواجه وقت را بیش از این تلف نکن

دوستدار بچه ها در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۱۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۶:

دعوا نکنین , با هم دوست باشین.
آفرین

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۳۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹:

پیوند به وبگاه بیرونی

 

ما را ز خیال تو چه پَروای شراب است

خم گوسرخودگیرکه خُمخانه خراب است

 

🌹غزلیست پخته،نغز و سراپا عرفانی.

حافظ دراین غزل زیبا، ضمن اشاره به جایگاهِ والای دوست، از ناپایداری وفریبندگی ِ جهان سخن گفته و اندرزهای گرانبهایی به جویندگان حقیقت ارایه نموده است.

پَروا: ۱-بیم ، هراس . 2 - تاب ، توان . 3 - آهنگ ، عزم . 4 - میل ، رغبت . 5 - توجه ، التفات .

♦️"سرخودگیر"به این معنی که اشاره دارد : درقدیم سر خُم را تا رسیدن ِ شراب با خمیر ویا گِل می پوشاندند، امروزه نیز به رغم وجودانواع دستگاههای شرابگیری هنوز هم دربسیاری ازمناطق به همین روش شراب تهیه می کنند.

✋️به خُم بگویید که سرخودرابازنکند، چرا که درحال حاضر طالبی ندارد مارا شراب🍷 خیال دوست کفایت می کند رغبتی به شراب انگوری نیست. شرابی ناب وگیراتر دردسترس هست همانگونه که سرخودرا باگِل گرفته، به همان شکل ساکت وسردرگِل فروبماند.
خُمخانه: جایی که خُم هارا نگاهداری می کنند. میخانه، میکده. دراینجا استعاره از وجود عاشق هست.
خراب است: کارنمی کند،مشتری ندارد وازرونق افتاده است. "خراب است" دراینجابه معنی مست نیزهست.

💔عاشق ازیکسوخراب(ویران) وخمار (تشنه) ی دیدار دوست هست واز دیگرسو، ازشراب خیال دوست سرمست وشنگول شده ومیل ورغبتی به صرف شراب انگوری ندارد.

"خراب"درهردومعنی بکاررفته وشاعر هردو معنارا مدِّ نظرداشته تافضای ابهام ایجادنماید. ابهام وایهام درشعر حافظ ازاهمیت والایی برخورداراست.

🥀ایجادابهام وگنجاندن چندین معنا دریک بیت یامصرع،شایددرنگاه نخست برای گمراه کردن وسردرگم نمودن ذهن خوانندگان شعر بنظرآید اما درحقیقت چنین نیست

🌲درست است که بسیاری ازشاعران بخاطر خفقان سیاسی موجود از استعارات وابهام وایهام استفاده می کنندودرلفافه وبااشارات ورمز سخن می گویندتا توانسته باشنداجنبی ها وماموران دولتی راسردرگم وگمراه سازند.

🔶️ اما این همه ی ماجرانیست وتنها بخش کوچکی ازماجراست. "ابهام وایهام" یکی ازآرایه های بنیادین شعرپارسی وزینت وزیوراشعار هست وبرای ایجادآن ،نبوغ واستعداد ودانش والایی لازمست.

🌿حافظ تنها شاعریست که دراغلب غزلها باهنرنمایی شگفت انگیز،سخنان گهربارخویش را به ابهام وایهام وچند پهلویی معناهاآراسته وازاین جهت نیز درصدر لیست شاعران قرارگرفته است.
🔹️منظوراصلی حافظ درپرداختن به این امر بااین وسواس فراوان،این است که خوانندگان ومخاطبان شعر خودرابه تفکرو اندیشه وا دارد تا ازلذت کشف معناهای لایه درلایه بیشترو بیشتر برخوردارشده ودامنه ی معناگسترده ترگردد.
♦️ضمن انکه معناهای چندپهلو،این امکان رامیسّرمی سازد که مخاطبین شعر،باهرسطح ازدانش وفهم وادراک، متناسب با درک ودانش خویش برداشت معنی کرده ودست خالی نمانده باشند واین ویژگی خاص یکی دیگر ازدهها دلایلی هست که سبب ماندگاری اشعارحافظ شده است.

✍️معنی بیت: فکروخیال توآنقدرمستی بخش و نشاط آورست که ما اصلاً میل ورغبتی به شراب وباده پیدا نمی کنیم. بگو خُم سرخودرا بازنکند نیازی به شراب🍷 نیست.
باهمان گِلی که سرخودراگرفته، به همان حال درکار خودش باشد،خُمخانه (وجودعاشق) به رغم اینکه ازخماری ازکارافتاده همزمان به لطف شراب خیال روی تو(دوست) سرمست ومسروراست.

🍷حافظ هرچند که درسراسر دیوان خویش ازشراب وساغروعیش وعشرت سخن گفته، لیکن آنجاکه پای شرابِ خیال روی معشوق ومی ِچشم ساقی در میان باشد هیچ رغبتی به میخواری وشراب ازخودنشان نمی دهد.
مِی ای درکاسه ی چشم است ساقی رابنامیزد
که مستی می کند باعقل ومی بخشد خماری خوش

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

گر خَمر بهشت است بریزید که بی دوست

هر شربت عَذبم که دهی عینِ عذاب است

 

خَمر: باده
بریزید: دوربریزید

دوست: معشوق.سراسر این غزل دلنشین وزیبا درباره ی دلبری وطنّازی معشوق است. معشوق ازدیدگاه هرکسی می تواند متغیربوده و معنای خاصی داشته باشد‌. چه بسا اهل دلانی که بجای بردگی وبندگی ، دوستی باخداوند راانتخاب کرده وبااوعشقبازی میکنند. هستندکسانی دیگر که پدر ،برادر ،همسریا مادر خودرا به عنوان دوست انتخاب می کنند وچه بسیارکسانی که باحیوانات خانگی خود دوستی می کنند وعشق ومحبت وعواطف درونی خویش رابه آنان ابرازمی دارند. درهرصورت دوستی، لطیف ترین ،عمیق ترین وخیال انگیزترین پیوند میان آدمیزاد با خداوند یاهرکس وهرموجوددیگر بوده وهست وخواهدبود. این غزل باهنرنمایی حضرت حافظ طوری سروده شده که هرکس به قدر فهم ودرک خویش توانسته باشد ازفیوضات معناهای سطحی تا عارفانه بهره مندگردد. به بیانی دیگر هرکسی می تواند این غزل را به صمیمی ترین دوست خویش(خدا یاهرکسی که هست) هدیه کند. سخن گرچه پیرامون ارادت خالصانه وابرازعلاقه ووفاداری به دوست هست

بعضی ازشارحان دوست رابه معنای رفیقِ گرمابه وگلستان گرفته اند که خیلی غیرحافظانه است. هیچ کس به خاطررفیق گرمابه وگلستان ازشرابِ بهشتی صرفنظرنمی کند.! بلکه بیشتر میل به عیش ونوش وشرابخواری پیدامی کند. بنابراین برای منظورحافظ ازواژه ی "دوست" همان معشوق اَزلی را درنظربگیریم برازنده تر وحافظانه تر هست فقط به حرمت اوست که می توان ازشراب بهشتی صرفنظرکرد وگرنه چه کسی حاضراست ازاین باده ی ازلی چشم پوشی کند؟!
عَذب: خوشگوار
عذاب: درد ورنج

✍️ معنی بیت:
اگرشرابی که می خواهید برای من بدهید حتّی اگرشرابِ بهشتی بوده باشد، آن را دوربریزید، من میل ورغبتی برای نوشیدن شراب انگوری وحتی بهشتی ندارم. بدون حضور دوست(معشوق ازلی) خوشگوارترین شربت(شراب بهشتی) نیز برای من تلخ وناگوار و عذابِ واقعیست!
حافظ بدون دوست، نه تنها ازشرابِ بهشتی حتّی ازکلِّ بهشت نیزچشم پوشی کرده وباخاکِ کوی دوست برابرنمی کند.
باغ بهشت وسایه ی طوبا وقصرحور
باخاکِ کوی دوست برابرنمی کنم

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

افسوس که شد دلبرودردیده ی گریان

تحریر ِخیال ِخطِ او نقش برآب است

 

شد دلبر: دلبر رفت ،ازنظرها پنهان شد
تحریر: نوشتن وترسیم کردن
🔹️نقش برآب است: چشمانم پرآب است وهر تصویری که ازخط وخال دوست مجسمّ می کنم دراشک چشمم می نشیند وصدحیف که وضوح تصویریارازبین می رود.

🕍دربرداشت عرفانی ازاین غزل زیبا این سئوال مطرح می شودکه مگر شاعر خط وخال دوست ازلی وزیبایی مطلق(خالق هستی) راقبلاً مشاهده نموده که اینک درتصویرسازی مجدّد،بارش اشک مانع ایجادمی کند؟

🌹درپاسخ به این سئوال بایددانست که درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجردّات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است. درجایی دیگر درهمین زمینه می فرماید:
سبزه ی خطّ تودیدیم وزبُستان بهشت
به طلبکاری این مِهرگیاه آمده ایم

🌿وحال دوباره به یادآن روزعظیم قصد دارد درکارگاه خیال تصویرسازی نموده ودل بیقرار وبیتاب راآرام سازد. حال افسوس خوردن شاعر به همین سبب است فَوران اشک چشم اَمان نمی دهد که شاعر تصویر سازی واضح تر داشته باشد.

✍️معنی بیت: دریغا صدحیف که دلبر ازنظرها پنهان گشت وچشمان مرا گریان واشکبار گذاشت. آنقدراشک می ریزم که قادر نیستم تصویری روشن ازشمایل وخط وخال معشوق مجسّم کنم تلاشهایم نقش برآب است سیلاب اشک، تصاویر ذهنی ام رابرهم زده و تخریب می کنند.
دوراز رُخ تودَم به دَم ازگوشه ی چشمم
سیلاب سرشک آمد وطوفان بلا رفت

🌿━━━━━━━━━━🌿

بیدار شو ای دیده که ایمن نتوان بود

زین سیلِ دَمادَم که دراین منزل خوابست

 

دمادم را دُمادُم نیز می توان خواند،به معنای پیوسته و به دنبال ِ هم. تفاوتی درمعنا ایجاد نمی کند ولی دَمادَم خوش آهنگ تراست وبا دَراین منزل هماهنگ تر.
این بیت هم درادامه ی بیتِ قبلیست هم معنای عرفانی عمیقی دردل خود دارد.

برداشتِ اوّل:
خطاب به دیدگان خویش می فرماید:
ای دیده به خودت بیا وبه هوش باش ازاین همه سیلاب سرشکی که ازاندوهِ فراق دلبر فوران می کند،(نه تنهاسبب تخریب تصاویر یارمیگردد) امنیّتِ جانمان نیز به خطرافتاده و درمعرض نابودیست، اینقدر اشک مریز واندکی آرام گیر وگرنه بااین سیلابی که راه انداختی خانه ودودمانمان ازبین خواهدرفت.

برداشت دوّم:
دنیا باهمه ی زیبائیها ومظاهرفریبندگی هایش، ناپایداراست ودرهرلحظه اززندگانی، صدها خطر در کمین است. تاکی درخواب غفلت توان بود؟ باید بیدار باشی(آگاهی بدست آوری وبا حضوری خالص وچشمان باز گام برداری) تا لغزش پیدا نکنی. فقط بادانایی ، معرفت ومهارت است که می توان ازمیان این همه آشوب وسیلاب وطوفان گذرکرد وراهی به سوی سعادت وسرمنزل مقصود پیداکرد.
نقدِعمرت ببردغصّه ی دنیا به گزاف
گرشب وروز دراین قصّه ی مشکل باشی

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

معشوق عیان می‌گذرد بر تو ولیکن

اغیار همی‌بیند از آن بسته نقاب است

 

حافظ دراینجا یکی دیگرازنکاتِ کلیدی جهان بینی ِ خاص خودرا مطرح نموده است.
درنگرش حافظانه،معشوق(خدا) درهمه جاآشکارا قابل رویت ودردسترس همگان است. بااین شرط که باید دیده را قابل سازی تا نظربرآن منظر یکتای بی همتا اندازی.
عیان :آشکار
اَغیار: نامحرمان، بیگانگان
نقاب: حجاب

✍️معنی بیت: خداوند(معشوق) درجای جای این جهان درهمه حال مشغول جلوه گری هست. ولی باید مَحرم باشی (آئینه ی چشم ودل را از زنگارهای هواوهوس وکینه وبددلی پاک کنی) تا بتوانی فروغی ازچهره ی مبارک اورا مشاهده کنی. به همین سبب است که درحجاب فرورفته تاازدیدِ نامحرمان ونااهلان پوشیده بماند.
چشم آلوده نظرازرُخ جانان دوراست
بر رُخ اونظرازآینه ی پاک انداز

شاید روانشادسهراب سپهری باالهام از همین مضمون ناب وزیبای حضرت حافظ، این شعرزیبا وبیاد ماندنی راازخودبه یادگار گذاشت:

…….و خدایی که در این نزدیکی است:
لای این شب بوها، پای آن کاج بلند،
روی آگاهی آب، روی قانون گیاه.
من مسلمانم،
قبله ام یک گل سرخ،
جانمازم چشمه، مُهرم نور،
دشت، سجّاده ی من.
من وضو با تپش پنجره ها می گیرم.
در نمازم جریان دارد ماه ، جریان دارد طیف.
سنگ از پشت نمازم پیداست:
همه ذرّاتِ نمازم متبلور شده است.
من نمازم را وقتی می خوانم
که اذانش را باد ، گفته باشد سرِ گلدسته یِ سَرو.
من نمازم را پی ِ "تکبیره الاحرام"ِ علف می خوانم،
پی ِ "قد قامتِ" موج.
کعبه ام بر لب ِآب ،
کعبه ام زیر اقاقی هاست.
کعبه ام مثل نسیم ، می رود باغ به باغ ، می رود شهر به شهر.
"حَجر الاسود" من روشنی ِ باغچه است.......

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

گل بررُخ ِ رنگین تو تا لطفِ عَرق دید

در آتش شوق ازغم دل غرق گلابست

 

✍️معنی بیت،خطاب به معشوق :

(آن روز ازل که پرتوحُسن روی توزتجلًی دم زد) آن لحظه که رخسارزیبای توبرافروخته شد و دانه های عَرق بر رُخ زیبای تونشست زیبایی ولطافتِ مضاعفی به سیمای بخشید. گل نیزبه این نکته ی خیال انگیز پی برد و آتش اشتیاق به جانش افتاد، خواست اونیز مثل توباشد وازلطفی که عرق بررخسار تومی افزاید اونیز بهره مندگردد. ازاین حسرت ورَشک واشتیاق است که دائما غرق درگلابست ودانه های شبنم همانند دانه های عرق برروی رخسارگل نشسته است.

حافظ دراینجا به زیبایی به گلابگیری نیز اشاره کرده است. گل درآتش ِ رَشک وحَسد می سوزد واز حرارتِ این آتش، عرقش درمی آید(گلابگیری) این هزینه ی حسادت وجزای جسارت گل به روی زیبای توست که تاجهان باقیست درآتش خواهدجوشیدوتاوان گساخی خودراخواهدداد. هیچکس نمی تواند باتوسّل به هیچکاری شبیه توگردد توبی مانندوبی نظیر و یگانه بوده ای ویگانه باقی خواهی ماند.
خیالپردازیهای لطیف وپرنیانی حافظ تمام ناشدنیست درجایی دیگر "خورشید" نیز همانند "گل" ازرشک وحسادت بر عرقِ افسونگرمعشوق ،هر روزش درتب وتاب است وبی وقفه تاجهان باقیست درآتش خواهدسوخت!
عکس خوی برعارضش بین کآفتابِ گرم رو
درهوای آن عرق تاهست هرروزش تَب است

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

سبز است در و دَشت بیا تا نگذاریم

دست ازسر ِآبی که جهان جمله سرابست

 

این سه بیت پایانی خطاب به عموم مخاطبین شعراست.

"سر ِ آب" با سراب گرچه به ظاهرشبیه هم هستند لیکن معنای متضاد دارند. حافظ به مددِ نبوغ خویش باچیدنِ آنها درکنارهم مضمونی زیبا ورویایی خَلق کرده است.
منظور از"سر ِ آب" همان سر ِ چشمه ساران است. ضمن آنکه دراینجا واژه ی "آب" اشاره ای ملیح نیز به باده وشراب دارد.

✍️معنی بیت: جهان سرسبز وباصفا شده (بهاراست) بیاتافرصت راغنیمت شمرده وقدرسرسبزی باغ وصفای بُستان را بدانیم ودرکنارچشمه ساران به عیش وعشرت بپردازیم وازاین نوشیدن این آب(شراب وباده) چشم پوشی نکنیم که جهان همچون سرابی فریبنده وگذرا وناپایدار است، قدر فرصت ها راقبل ازآنی که ازدست بروند بیشتروبهتر بدانیم.
درجایی دیگر ازاین دو واژه مضمونی عبرت انگیرترخلق کرده است.
دوراست سر ِآب ازاین بادیه هشدار
تاغول بیابان نفریبد به سرابت

🌿━━━━━━━━━━🌿

در کُنج ِ دماغم مَطلب جای نصیحت

کاین گوشه پراززمزمه ی چنگ و رُبابست

 

چنگ ورباب هردو ازآلات موسیقیست. ضمن آنکه رباب اسم زن نیزهست و زمرمه ی چنگ ورباب معنای "نوای چنگ وآواز زنی ترانه خوان " رانیزمی رساند.

✍️معنی بیت: ای ناصح، ذهن من سرشارازترانه و موسیقیست، من جزبه شادیخواری وعیش و عشرت به هیچ چیزدیگرنمی اندیشم.ذهن من اینگونه آفریده شده ونصیحت پذیر نیست،برمن خُرده مگیر وخودت راخسته مکن!
بروای ناصح وبردُردکشان خُرده مگیر
کارفرمای قَدَرمی کند این من چه کنم؟

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

حافظ چه شداَرعاشق ورنداست ونظرباز

بس طور ِ عجب لازم ِایّام شباب است

 

چه شد؟: چه اهمیّتی دارد؟
طور: روش
شباب: جوانی

"رند" ازنظرگاهِ واعظ وعابد وزاهد یعنی لااُبالی وبی قید وبند!. امّا ازنظرگاهِ حافظ انسانی آزاداندیش، وارسته ورهاشده ازبندِ تعلّقاتِ دینی ودنیویست، گرچه ظاهری گناهکار دارد اما نیک پندار ونیک رفتارونیک کرداراست. برعکس زاهد وعابدریایی که ظاهری پاک ودرونی آلوده وناپاک دارند

✍️معنی بیت: حافظ اگر عاشق پیشه هست وبه خوبرویان نظر دارد،حافظ اگربه نظرشما گناهکاراست وبی قید وبند،چه اهمیّتی دارد؟ رفتارهای من طبیعیست پرداختن به عیش ونوش، کنجکاوی وارتکابِ خطا وگناه ازویژگیهای بارز جوانیست.

خداوند به عمد اینگونه رقم زده تا ما با خطا وآزمون واندوختن تجربه های خوب وبد، به نتایج جدیدی برسیم ورشدنموّکنیم. باکارهای خطا وثواب کسی هیچ اتّفاق ِ ناگواری نمی افتد، ای واعظ و ای مُحتسب ازاین رفتارهای متضاد (خطاوثواب) که درایام جوانی، پرداختن به آنها ضرورت دارد زیادنگران مباشید! عفو ورحمت خداوند بیشتر ازان چیزیست که شمامتشرّعینِ تنگ نظر تصوّر می کنید.
چون پیرشدی حافظ ازمیکده بیرون آی
رندیُّ وهوسناکی درعهدشباب اولی

 

🌹🙏

🌿━━━━━━━━━━🌿

کمال داودوند در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۳۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۴:

7675

وحید در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۴۹ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد » بخش ۳ - نامهٔ رستم فرخزاد به سعد وقاص: نکوهش آز عرب و پند پرهیز از جنگ:

سلام
این ابیات چه تو شاهنامه باشه چه نباشه بختمون فقط تیره نشده، خیلی خیلی تیره شده در واقع در آستانه مرگ هستیم

حمید رضا۴ در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۳۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۷۱:

رهگذر گرامی،
سپاس از اینکه من را با این غزل فوق العاده آشنا کردید.
اگر اشتباه نکنم حَمَل نام موقعیت ارتفاعی خورشید در ماه فروردین است که هوا رو به گرمی می نهد.
در ماه های بعدی این موقعیت ها با بالا رفتن و پایین آمدن تغییر میکنند و نام های دیگری به خود می گیرند.
می فرماید واقعیات و حقایق را باید پذیرفت و جنگیدن با آنها محکوم به شکست است.

محسن هزاردستان در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۲۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۲:

از نگاه من (شاهد عهد شباب) معشوق یگانه عشقِ الهام بخش همیشگی حضرت حافظِ و ( رجعتی می خواستم لیکن طلاق افتاده بود ) طلب باز برگشتن به سوی او و رها شدن از این دنیاست، چرا که دلیل این جدایی و طلاق،بارها متولد شدن در این دنیا بوده.

خواجوی کرمانی در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۰۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۷۱:

رهگدر گرامی،
ابو نصر فراهی می گوید:
" برج ها دیدم که از مشرق بر آوردند سر
جمله در تسبیح و در تهلیل حی لا یموت
چون حمل چون ثور چون جوزا و سرطان و اسد
سنبله میزان و عقرب ،قوس و جدی و دلو و حوت "
برجهای دوازده گانه، حمل برج بره است آغاز فرورددین
فردوسی می فرماید:
" چو آمد به برج بره آفتاب
جهان شد پر از رنگ وآیین و آب
کیومرس شد بر جهان کدخدای
نخستین به کوه اندرون ساخت جای "

نادر.. در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۵۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۹:

بر بوی زلف یار، پریشانیت نکوست..

نادر.. در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۰۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۱۰:

سپاس محمد جان
نظر لطف شماست
البته شکل درست بیت چهارم این است:
تازه به تازه صد تله، جلوه کنند سلسله
زین همه چون شوی یله، خود برسی به حال من

وحید در ‫۸ سال و ۱۱ ماه قبل، شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۴۲ دربارهٔ شهریار » منظومهٔ حیدر بابا:

با سلام و خسته نباشید خدمت شما و دوستان عزیز
اولا باید عرض کنم خدمت دوستان عزیز که ایران عزیز سرزمین همه ماست,چه ترک چه فارس ,چه بلوچ,چه کرد,چه گیلک,چه لر,چه عرب و یا هر نژاد دیگر و چو ایران نباشد تن من مباد.و کسانی که به همدیگر توهین میکنند نه تنها مسلمان نیستند که انسان هم نیستند.
دوما در باب ترجمه شعر باید ضمن تشکر از مترجم عزیز که بالاخره تلاش خود را انجام داده اند باید عرض کنم که در این ترجمه مفهوم و درونمایه شعر در بسیاری جاها فدای وزن و قافیه شعری شده است که در برخی مواقع مانند بیت اول ایرادی در مفهوم پدید نمی آورد,و در برخی مواقع مانند بند چهارم(اوشاخلارین بیر دسته گول باغلاسین"یک دسته گل ببند برای من خراب")به مفهوم شعر آسیب میزند,(در این مصرع شاعر به مخاطب خود کوه حیدربابا میگوید:کودکانت{کودکانی که به مانند دوران کودکی خود شاعر در اطراف کوه به بازی و تفریح مشغولند} یک دسته گل ببندند,که در ترجمه از خود کوه خواسته که برای شاعر دسته گل ببندد و کلمه خراب که هیچ توجیهی در متن ترکی شعر ندارد.و در مواقعی هم که کلا معنی و مفهوم اشتباهی از متن اصلی بیان میشود که جای تامل دارد مثل بند هشتم:(عاشیق رستم سازین دیللندیرنده"از بهر ساز رستم عاشق بیا ببین"_یادوندادی نه هولسک قاچاردیم"بی اختیار سوی نواها دویدنم"_قوشلار تکین قاناد چالیب اوچاردیم"چون مرغ پر گشاده بدانجا رسیدنم")اولا باید عرض کنم همه ترک ها میدونن که معنی عاشیق(آشیق)در این مصرع چیه و اصلا ربطی به کلمه عشق و عاشقی در زبان فارسی نداره که در ترجمه رستم عاشق یعنی رستم که عاشق شده معنی شده.عاشیق یا آشیق به نوازنده ی ساز مخصوص موسیقی فولکلور آذربایجانی گفته میشه که ساز سنتی آذربایجان به حساب میاد.و ترجمه درست تر میشه گفت به این شکل بیان میشه:زمانی که عاشیق رستم ساز میزند(به صدا در می آورد),بیاد داری که چه با عجله می‌دویدم,و مثل پرندگان بال در می آوردم و پرواز میکردم.البته این نوع اشتباهات به تناوب در شعر تکرار میشه.البته مترجم مجبوره برای اینکه ترجمه به شکل شعر بیان بشه در برخی جاها انعطاف به خرج بده ولی خوب اینکه مفهوم عوض بشه و خواننده ای که فقط به زبان ترجمه شده آشناست چیزی غیر از مفهوم اصلی تحویل بگیره(در حقیقت اصل امانت رعایت نشه) این هم خوب نیست.ترجمه هایی از این شعر موجود هست که خیلی درست تر از این ترجمه هست و نویسنده میتونست به اونها رجوع کنه.
در مورد آقایان دکتر حامد باید بگم که از کوزه همان برون تراود که در اوست و ایشون همینن که هستند و حتی در مورد شان شاعران عزیز مثل شاملو,نیما و دیگر عزیزان که صحبت کردند من عرض میکنم اگر این آقا بدون کمک از اینترنت و کتاب و... اگه یک شعر از این عزیزان از حفظ بلد باشن من قول میدم تا آخر عمر حرف نزنم.
آقای دکتر بهرام هم که بحث هوچی گری و پانترکیست رو مطرح میکنن باید عرض کنم که شما نه تنها ترک نیستید بلکه از زبان ترکی هم چیزی نمیدانید و این در پیام شما مشهود بود,پس لطفا در مورد چیزی که نمیدانید اظهار نظر نفرمایید و دیگران رو هم متهم به پانترکیستی نکنین,ممنون میشم.
و جناب دکتر امین کیخای عزیز در مورد شما هم باید عرض کنم از کوزه همان برون تراود که در اوست.شما هم شخصیت والا و بزرگ خودتون رو ثابت کردید و اینکه برازنده احترام فراوان هستید.ممنون از شما
به امید روزیکه فقر و محرومیت از جای جای کشورمون چه سیستان و چه کردستان و چه خوزستان و چه هرمزگان و یا هر کجای ایران عزیز رخت بربندد و ما هم بفهمیم که برتری انسانها به یکدیگر نه به نژاد و قومیت و نه به زبان بلکه به ارزشهای انسانی و تقوا و ادب هر فردی وابسته هست.