گنجور

حاشیه‌ها

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۱۷ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۹ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۰:

بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۰
  
بس که دارد ناتوانی، نبضِ احوالِ مرا
بازگشتن نیست از آیینه، تمثالِ مرا

خاکِ نَم‌ گُل می‌کند، سامانِ خشکی از غبار
سِیر کن، هنگامهٔ اِدبار و اقبالِ مرا

بس که در میزانِ هستی، سنگِ قدرَم بیش بود
در عدم، با کوه می‌سنجند اعمالِ مرا

تخم امّیدی، به سودایِ حضوری‌ کِشته‌ام
سبز کن یارب، سَرِ در جِیب پامالِ مرا

انتظارِ وعده ی دیدار، آخِر واخرید
از غمِ ماضی شدن، مستقبلِ حالِ مرا

رشته ی سازَم، چه امکان است‌ گیرد کوتهی؟
سایهٔ آن زلف پرورده‌ست، آمالِ مرا

سُبحه‌داران، از هجومِ دردِ سَر نشناختند
آن برهمن زادِ صندل بر جبین مالِ مرا

درتبِ شوق، آرزوها زیرِ لب خون‌ کرده‌ام
ناله جوشد، گر بیَفشارَند تبخالِ مرا

جز عرَق چون موج از این‌ دریا، چه باید بُرد پیش
شرمِ پرواز آب کرد، افشاندنِ بالِ مرا

گر همه‌ گردون شوَم، زین خرمنِ بیحاصلی
غیر خاک آخِر چه باید بیخت، غربالِ مرا؟

می‌کَشم بارِ دل، امّا نقش می‌بندَم به خاک
عَجز خوش نقّاشِ عبرت‌ کرد، حمّالِ مرا

می کند بیدل، عبث فرصت شماری هایِ عُمر
خاک بیزِ شیشه ی ساعت، مَه و سالِ مرا

خٰانومٖ زِدْ؛ در ‫۱۷ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۸ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۹ - حراج عشق:

حس عجیبی داره. تو چیزایی که قرار بود درش خودمو پیدا کنم دارم گم میشم.

«مرهم» دیگه «مرهم» نیست. و تو همچین شرایطی اینجا، تنها جاییه که روحم احساس امنیت می‌کنه. مکان امن من تو این شرایط، اینجاست و من شدیداً احساس تنهایی میکنم. کاش معجزه بشه، کاش همه چیز درست بشه، کاش گذر کنم، به خوشی گذر کنم. 

سیدمحمد جهانشاهی در ‫۱۷ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۱۶ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۸۳:

نه مست بودن از می، کارِ تُنُک دلان است

استاد.میراحمدی در ‫۱۷ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۲۴ در پاسخ به امیر دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:

دفتر به معنای مصحف نیست و به معنای دانش است 

«دفتر دانش ما جمله بشویید به می»

همین علم و دانشی که شخص به آن شهره است و ممکن است باعث خودبینی و عجب او گردد

حافظ در شهر به حافظ قرآن بودن و به عالم دین بودن شهره بوده است ؛بر خلاف تصوری که عده ای از می‌خوارگی و عیاش بودن او دارند!

«حافظم در مجلسی،دردی کشم در محفلی»

منتها این آدم از نظر فکری و مشربی پیرو و  نماینده جریان عرفانی یا همان دین عاشقانه بوده در برابر جریان زهد خشک که میگفتند رمز عشق مگویید و مشنوید!

و این تفکر عرفانی در شعر و در جهان شعری او چنین بروز میکند و طعنه ای هم به آن جریان خشک مقدس میزند!

«صراحی میکشم پنهان» هم اساسا عرفانی است 

این صراحی کشیدن در برابر دفتر مگر می‌تواند غیر عرفانی باشد؟!

من در جامعه و نزد این مردم شهره هستم به دین و دانش

تصوری که مردم از من دارند اینست 

اما احوالات دیگر من را نمی‌دانند!

آن پنهان است ،جلوی چشم ایشان نیست

 

دکتر صحافیان در ‫۱۷ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۰۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۶:

در نهان‌خانه عشرت، صنمی خوش دارم
کز سر زلف و رخش نعل در آتش دارم(۳۲۶)
در خلوت لذت‌بخش عشق(ایهام: مکان خلوت، میکده یا خرابات و درون یا دل عاشق)بتی زیبا و دل‌پسند دارم که از سر گیسو و چهره جذابش بی‌قرارم چونان اسبی که نعل در آتش داشته باشد.
۲- عاشقی وارسته و‌ رهایم که آشکارا شراب می‌نوشد. آری این مرتبه بلند و منصب عالی را از آن معشوق حوری‌صفت دارم.
۳- اگر تو این‌گونه آشفته‌حال و خرابم می‌کنی، من با آه سحرگاهی، زلفت را پریشان می‌کنم(پریشانی زلف زیبایی بیشتر، پریشانی عاشق، دریافت بیشتر)
۴-اگر سبزه چون زنگار گونه‌ات (زنگار:رنگی شبیه به زنگ که به سبزی بزند) این‌گونه جلوه‌گری کند، من هم در همراهی، با خون دل چهره زردم را رنگارنگ می‌کنم(ترکیب رنگ زرد و سرخ رنگ زنگار پدید می‌آید-،خانلری: ور چنین)
۵- اگر به آرام‌کده رندان رها و آسوده می‌خواهی گام نهی، از تو با شراب اصل و صافی و شیرینی شعر پذیرایی خواهم کرد.(ایهام شراب: حال خوش ناشی از دریافت شعر)
۶- تیرهای ناز و کرشمه و طناب موهای زیبایت را فراهم کن، که من با دل مجروح بلا دیده عشق جنگ‌های بی‌شمار دارم.
۷- ای حافظ! اکنون که اندوه و شادی جهان سست و گذارست، بهتر است که به حال خوش دست یابم.
آرامش و پرواز روح

 پیوند به وبگاه بیرونی

امیر در ‫۱۷ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۶:۴۴ در پاسخ به رضا دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:

من نشنیدم که آقای باستانی پاریزی بگن که دفتر همان مصحف است. درهرصورت چنین تناقض هایی را نمیشود به حافظ نسبت داد. قطعا این حرف ناصحیح است و دفتر ، چیز دیگری است.

به علاوه ، اینکه : صراحی میکشم پنهان و مردم دفتر انگار اند ، اصلا خلاف عرفان نیست!

یکسان سازی عرفان با صوفی گری هم درست نیست و هر عارفی الزاما پیرو یک دسته بندی خاص نیست.

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۱:۳۲ در پاسخ به Hadi Golestani دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۹:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

رامتین داودی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۴۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۲۲۶:

ذات خداوند یا آن شعور کل که همه چیزهای فیزیکی و معنائی است ، یکی و یکسان است

انسان آنرا دوگانه می بیند. خیر و شر ، مثبت و منفی ، بالا و پائین ، درست و غلط اینها برداشت ذهنی انسان از آن ذات است که خود انسان و ادراکش نیز جزئی از آن است.

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۴۹ در پاسخ به مشتاق دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۴:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۴۹ در پاسخ به میلاد فارسیش دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۴:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

شرح کامل غزلها در

https://rezasaghy.blogfa.com/

برمک در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۱ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب دوم در اخلاق درویشان » حکایت شمارهٔ ۱۲:

خوش است زیرِ مُغیلان به راه ...

پای مسکین پیاده چند رود
کز تحمل ستوه شد بختی
تا شود جسم فربهی لاغر
لاغری مرد باشد از سختی


بَخت و سخت با هم هماهنگ و هماوازند بلخ را  بلخ بهی/بهیگ و بلخ بَختی/بختیگ و بلخ بختری/بختریگ و بلخ بامی/بامیگ میگفتند و شتر بَختی از اوست در عربی انرا  بُختی گفتند مگر  راست و درست ان به پارسی بَختی است سعدی نیز انرا با سختی هماوند اورده و درست نیست انرا بپارسی  بُختی خواند 

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۰۸ در پاسخ به فاطمه دِل سَبُک (مهر۱۳۲۵ - تیر۱۴۰۲/یزد) دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۳:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

همراهی وهمدلی شما مایه دلگرمیست. 

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۴۹ در پاسخ به سُلگی قاسم دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۳:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۴۹ در پاسخ به مهدی شریف دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۳:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

شرح کامل غزلیات حافظ  دراین وبلاگ

https://rezasaghy.blogfa.com/

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۴۷ در پاسخ به تجلی دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۳:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

همینطور متقابلا ازمتن زیبای شمالذت بردم. 

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۴۴ در پاسخ به یوسف شیردلپور دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۳:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

ازمتن زیبایتان لذت بردم مرحبا

تورج توجی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶:

پیوند به وبگاه بیرونی

شرح غزل ۱۶ ابیات ۵ و ۶ و ۷ 

مدرس تورج توجی

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۴۷ در پاسخ به غزل نیازی دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۶:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

https://rezasaghy.blogfa.com/

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۰۸ در پاسخ به فاطمه یاراحمدی دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۳:

ممنون ازلطف ومحبت شما🌹🙏

Fateme Zandi در ‫۱۸ روز قبل، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۱۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر چهارم » بخش ۳۳ - پیدا کردن سلیمان علیه‌السلام کی مرا خالصا لامر الله جهدست در ایمان تو یک ذره غرضی نیست مرا نه در نفس تو و حسن تو و نه در ملک تو خود بینی چون چشم جان باز شود به نورالله:

به نام حضرت دوست 

شرح ابیات 

استاد ارجمند جناب آقای کریم زمانی 

خلاصه حکایت دیدن درویش جماعت مشایخ را در خواب و درخواست روزی

یکی از صاحبدلان می گوید در عالم رویا گروهی از مشایخ را دیدم و از ایشان رزقِ حلال خواستم . آنان مرا به سوی جنگلی در نواحی کوهستانی هدایت کردند و من در آن ناحیه از میوه های شیرین ارتزاق می کردم . بر اثرِ خوردن آن میوه ها چشمه های حکمت و معرفت در قلبم جوشیدن گرفت و هر گاه آن معارف بر زبانم جاری می شد افهام و عقول از شنیدن آن معارفِ بدیع و بِکر واله و حیران می شدند . در این حالت بود که دیدم این کرامتِ الهی در میان خلق الله فاش شد و از افشای آن بیمِ فتنه می رفت . از اینرو از خداوند درخواست کردم که این کرامت را از من بگیرد و در عوض ذوقِ روحانی مرا افزون کند . و …

 

 

بیت 812

هین بیا ، که من رسولم ، دعوتی / چون اَجَل شهوت کُشم ، نه شهوتی

ای بلقیس بهوش باش و بیا که من فرستادۀ خداوندم و دعوتِ من ، دعوت به حق است . و من مانندِ پیکِ اَجَل ، شهوت را می کُشم زیرا من شهوت پرست نیستم .

 

بیت 813

ور بُوَد شهوت ، امیرِ شهوتم / نه اسیرِ شهوتِ رویِ بُتم

و اگر هم فرضاََ شهوتی هم در وجودِ من باشد ، بر آن چیره و مسلّطم . نه اینکه مقهورِ شهوتِ صورت زیبارویی باشم .

 

بیت 814

بُت شکن بوده ست اصلِ اصلِ ما / چون خلیلِ حقّ و ، جملۀ انبیا

زیرا اصل و جوهرِ ما بُت شکن بوده است مانندِ حضرت ابراهیم خلیل (ع) و جمیعِ پیامبران .

 

بیت 815

گر درآییم ای رهی در بتکده / بت سُجود آرَد نه ما در مَعبَده

ای بندۀ شهوت ، اگر ما به بتُخانه ای درآییم . بُت در بُتخانه به ما سجده می کند نه ما به بُت . [ رَهی = بنده ، غلام ]

 

بیت 816

احمد و بوجَهل در بتخانه رفت / زین شدن ، تا آن شده ، فرقی ست زَفت

حضرت احمد (ص) و ابوجَهل هر دو به بُتخانه رفتند امّا رفتنِ آن حضرت با رفتنِ آن حق ستیز تفاوت بسیاری دارد .

 

بیت 817

این درآید ، سر نهند او را بُتان / آن درآید ، سَر نهد چون اُمَّتان

هر گاه محمد (ص) به بُتخانه وارد شود . بُت ها جملگی در برابرش به خاک فرومی افتند امّا وقتی که ابوجهل وارد بُتخانه می شود به بت ها سجده می کند .

 

بیت 818

این جهانِ شهوتی بتخانه ای ست / انبیا و کافران را لانه ای ست

این دنیای آکنده از شهواتِ حیوانی مانندِ بتکده ای است که هم پیامبران در آن منزل دارند و هم کافران . [ پیامبران بتِ شهوات را شکستند امّا کافران بنده و اسیر شهوات شدند . ]

 

بیت 819

لیک شهوت بندۀ پاکان بُوَد / زر نسوزد ز آنکه نقدِ کان بُوَد

امّا شهوت ، بنده و مطیعِ پاکدلان است چنانکه طلا در میان آتش نمی سوزد زیرا خالص و بدون غش است . [ انسان های جلیل القدری که ایمانی پاک و خالص دارند شهوات و غرایز حیوانی نمی تواند به هویّتِ معنوی آنان آسیب بزند . ]

 

بیت 820

کافران قلب اند و پاکان همچو زر / اندرین بوته دَرند این دو نفر

کافران مانندِ طلای تقلبی هستند و پتکدلان مانندِ طلای ناب . و هر دو در بوتۀ امتحان قرار گرفته اند . [ حق طلبان و حق ستیزان هر دو در بوت

ۀ این دنیا موردِ امتحان قرار می گیرند . ]

چون آمد ، سیه شد در زمان / زر درآمد ، شد زریِّ آن عِیان

همینکه طلای تقلبی را در بوتۀ زرگری قرار دهند فوراََ سیاه می شود . امّا وقتی طلای ناب را درونِ بوته بنهند خالص بودن آن نمایان می گردد .

 

بیت 822

دست و پا انداخت زر در بوته خَوش / در رُخِ آتش همی خندد رَگَش

طلای ناب در بوتۀ آزمایش با خوشحالی و نشاط دست و پا می زند و با تمامِ وجود و از صمیمِ قلب به رویِ آتش می خندد . [ رَگ = در اینجا کنایه از بنیاد و صمیمِ وجود است . از آنرو که رگ سببِ انتقالِ خون و حیات در تمامِ بدن است . ]

 

بیت 823

جسمِ ما ، روپوشِ ما شد در جهان / ما چو دریا زیرِ این کَه در نهان

جسمِ ما در این دنیا پوشانندۀ حقیقتِ ماست . ما همچون دریاییم که در زیرِ مقداری کاه پنهان شده باشیم . [ همانطور که کاه می تواند سطح دریا را بپوشاند . جسمِ ما نیز حقیقتِ باطنی ما را پوشانده است . ]

 

بیت 824

شاهِ دین را مَنگر ای نادان به طین / کین نظر ، کرده ست ابلیسِ لعین

ای نادان مبادا شاهِ دین را مقداری گِل بینی . یعنی مبادا انسانِ کامل را فقط به صورتِ یک موجودِ مادّی تصور کنی . زیرا ابلیس ملعون نیز اینگونه به حضرت آدم (ع) تگاه کرد .

 

بیت 825

کی توان اندود این خورشید را / با کفِ گِل ؟ تو بگو آخِر مرا

آخِر تو به من بگو که چگونه می توان با مُشتی گِل این آفتابِ جهانتاب را پوشاند ؟

 

بیت 826

گر بریزی خاک و صد خاکسترش / بر سرِ نور ، او برآید بر سرش

فرضاََ اگر بر نورِ این آفتاب صد بار خاک و خاکستر بریزی . باز نورِ آفتاب از آن خاک سر بیرون می آورد و مستور نمی شود .

 

بیت 827

کَه کِه باشد کو بپوشد رویِ آب ؟ / طین که باشد کو بپوشد آفتاب ؟

کاه چیست که بتواند رویِ آبِ دریا را بپوشاند ؟ گِل چیست که بتواند خورشید را بپوشاند ؟

 

بیت 828

خیز بلقیسا چو اَدهَم شاهوار / دُود ازین مُلکِ دو سه روزه برآر

ای بلقیس مانندِ ابراهیمِ اَدهَم همّت کن و بزرگوارانه بساطِ این سلطنت دو سه روزۀ دنیوی را بسوزان و از آن چشم بپوش . [ دُود برآوردن = کنایه از آتش زدن و نابود کردن ]

 

منابع و مراجع :

شرح جامع مثنوی معنوی – دفتر دوم – تالیف کریم زمانی – انتشارات اطلاعات

۱
…
۲۶
۲۷
۲۸
۲۹
۳۰
…
۵۸۷۰