شیخ نورالعین معروف به واقف لاهوری یا واقف بتالوی (درگذشتهٔ ۱۱۹۰ ق / ۱۷۷۶ م) از شاعران پارسی‌گوی و پنجابی‌زبان قرن دوازدهم هجری در شبه‌قارهٔ هند بود. وی در شهر بتالهٔ پنجاب به دنیا آمد. پدرش قاضی امانت‌الله، قاضی‌القضات بتاله بود و خانوادهٔ او از اعیان و بزرگان منطقه به‌شمار می‌رفت. سال دقیق تولدش در هیچ‌یک از تذکره‌ها نیامده است؛ برخی پژوهشگران معاصر آن را حدود ۱۱۲۰ ق حدس زده‌اند.
واقف ابتدا به تحصیل علوم پرداخت و سپس به شاعری روی آورد. تخلص او «واقف» بود. او با شاعران و تذکره‌نویسان برجستهٔ روزگار خود هم‌عصر بود و روابط نزدیکی با مولانا غلام‌علی آزاد بلگرامی، عبدالحکیم حاکم لاهوری، بندرابن‌داس خوشگو و دیگران داشت. سراج‌الدین علی‌خان آرزو نیز شعر او را ستوده و گفته است که واقف اشعارش را برای اصلاح نزد وی می‌فرستاد. حاکم لاهوری که از دوستان سی‌سالهٔ او بود، در تذکرهٔ مردم‌دیده اطلاعات دست‌اولی دربارهٔ زندگی‌اش نوشته و او را «شمس‌الدین پنجاب» لقب داده است. آزاد بلگرامی نیز در خزانهٔ عامره طبع بلند و کوشش او در تصحیح زبان را ستوده است.
در سال ۱۱۷۴ ق (۱۷۶۰ م) همراه عبدالحکیم حاکم لاهوری عازم دکن شد. در اورنگ‌آباد با آزاد بلگرامی دیدار کرد. سپس هر دو به بندر سورت رفتند. حاکم از آنجا به زیارت مکه و مدینه رفت، اما واقف به‌سبب ضعف مزاج همراه نشد. پس از بازگشت حاکم، دوباره به دکن رفتند و واقف مدتی در حیدرآباد زیست. سال بعد (۱۱۷۶ ق / ۱۷۶۲–۱۷۶۳ م) به پنجاب بازگشت و به بتاله رسید. به‌دلیل آشوب و ناآرامی‌های آن روزگار پنجاب، سرانجام در بهاولپور اقامت گزید و در همان‌جا در سال ۱۱۹۰ ق (۱۷۷۶ م) درگذشت.
واقف به دربار هیچ‌یک از پادشاهان وابسته نبود، هرچند احمدشاه درانی شعر او را می‌پسندید و او را به دربار خود در قندهار دعوت کرده بود. او شاعری پرکار بود و حدود هشتصد غزل سروده است؛ رباعی، مخمس، قطعه، ترجیع‌بند و مثنوی نیز دارد. دیوان فارسی او در سال ۱۹۶۲ م به کوشش پروفسور غلام‌ربانی عزیز و با استفاده از شش نسخهٔ خطی توسط پنجابی ادبی بورد به چاپ رسید. نسخه‌ای دست‌نویس از دیوانش نیز در میان نسخه‌های کتابخانهٔ امپراتوری رنجیت‌سینگ یافته شده است.
شعر واقف به سادگی زبان و بلندی اندیشه شناخته می‌شود. او مضامین عرفانی و عاشقانه را به هم آمیخته، از قلندری و رندی سخن گفته، هنجارهای اجتماعی را ستوده و ناهنجاری‌ها را نکوهیده است. تأثیر اندیشهٔ خیام در غنیمت‌شمردن عمر و خوش‌باشی در شعرش دیده می‌شود و در باب جبر و اختیار نیز رگه‌هایی از حکمت و فلسفه دارد. اشعار او مورد توجه آوازخوانان نیز بوده و غزل‌هایی از او توسط استاد سرآهنگ، احمدظاهر و دیگران اجرا شده است.
دیوان واقف به همت  آقای احمد علیپور بر اساس چاپ پاکستان ( به اهتمام پرفسور غلام ربانی عزیز) در گنجور در دسترس قرار گرفته است.