چو خیزی از سر شهرت سریر سلطانی است
چو نام حلقه شود، خاتم سلیمانی است
چه تن به بستر دولت دهی؟ که عاقل را
به دیده دولت بیدار، خواب شیطانی است
به چر خ سوده، سر قصر دولتی هرجا
کشیده گردن و در انتظار ویرانی است
دهد ضعیف نوازی، جلای دیده دل
به حال مور نظر، سرمه سلیمانی است
طریق صحبت اهل زمانه گر این است
ز هم چو ریخته شد اجتماع، مهمانی است
علایق، از ره دین، پای بند سالک نیست
نه رشته مانع در ثمین ز غلتانی است
حصار امن و امان چیست؟ عزلت از مردم
ز خلق قطع نظر، خویش را نگهبانی است
به جهل خویش بکن اعتراف و، دانا باش
که افتخار بدانش،دلیل نادانی است
ز یاد مرگ نشد آب و، چین به جبهه نزد
دل چو سنگ سیاهت چه سخت پیشانی است
نشسته بر در خلقی، همیشه بهر طمع
به رتبه شاهی و، شغلت ولیک دربانی است
کلام چون شکرت، شور آورد واعظ
مدار کلک تو، زان رو بدست افشانی است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل اندرزی است دربارهٔ رها کردن شهرت و اقبال دنیا و ناپایداری کاخهای قدرت. شاعر گوشهگیری از مردم زمانه را دژ امن میداند و به نوازش ناتوانان، فروتنی در دانش، یاد مرگ و دوری از طمع فرامیخواند. در بیت پایانی با تخلص خود، از شیرینی و شورانگیزی سخن خویش یاد میکند.
هوش مصنوعی: اگر از سر شهرتطلبی برخیزی و آن را رها کنی، این خود بهمنزلهٔ تخت پادشاهی است. اگر نامت مانند حلقهای بینقش و تهی شود، همان انگشتری سلیمان است. یعنی بینامی و گمنامی، عین فرمانروایی است.
هوش مصنوعی: چرا تن به بستر آسایش و اقبال دنیا میسپاری؟ در نظر خردمند، حتی اقبالِ بیدار و پایدار دنیا هم خوابی شیطانی و فریبنده است.
هوش مصنوعی: هر کاخ دولت و قدرتی که سرش به آسمان ساییده شده، گردن کشیده و چشمبهراه ویران شدن است. یعنی هر اوجی سرانجام فرومیریزد.
هوش مصنوعی: نوازش ناتوانان به چشم دل روشنی و صفا میدهد. نگاه مهربان به حال مور، سرمهٔ چشم سلیمان است. اشاره به داستان سلیمان و مور دارد.
هوش مصنوعی: اگر رسم همنشینی با مردم این روزگار چنین است، پراکنده شدن جمعشان خود مهمانی و نعمت است. یعنی دوری از آنان بهتر از بودن با آنان است.
هوش مصنوعی: دلبستگیها، اگر در راه دین باشند، پای رهرو را نمیبندند. چنانکه رشته مانع غلتان و گرد بودن مروارید گرانبها نمیشود.
هوش مصنوعی: دژ امن و آسایش چیست؟ گوشهگیری از مردم است. چشم برگرفتن از خلق، نگهبانی کردن از خویشتن است.
هوش مصنوعی: به نادانی خود اعتراف کن تا دانا باشی. زیرا نازیدن به دانش، نشانهٔ نادانی است.
هوش مصنوعی: دلت از یاد مرگ آب نشد و از آن اندیشه چینی بر پیشانیات نیفتاد. این دلِ چون سنگ سیاه تو چه بیشرم و سختروست!
هوش مصنوعی: همیشه از سر طمع بر در خانهٔ مردم نشستهای. در مرتبه پادشاهی، اما کارت دربانی است. یعنی طمع، آدمِ بلندمرتبه را به خواری میکشاند.
هوش مصنوعی: ای واعظ، سخن شیرین چون شکرِ تو شور و هیجان برمیانگیزد. از همین روست که گردش قلمت گویی در دستافشانی و پایکوبی است. «شور» در برابر «شکر» ایهام دارد و دستافشانی هم به معنی رقص است و هم به معنی شکرافشانی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کسی که از پس احمد روا بود مرسل
بزرگوار امیر امام خاقانی است
رسول شروان چون خوانی آن بزرگی را
که در جهان سخن ملک او سلیمانی است
رسول بازپسین را هزار گونه قسم
[...]
مرا به صحنک بغرا محبت جانی است
اگر چه معده پر از نان گرم و بریانی است
چه می کنی صفت امروز آب حیوان را
به شیر منش نظر کن که آب حیوانی است
به شهر اگر دل بریان به جان فروشد کس
[...]
کسی که مانده به بند لباس زندانی است
پریدن از قفس نام و ننگ عریانی است
به پختگی جنون کی به من رسد مجنون؟
همین بس است که من شهری او بیابانی است
ز چشم گریان، بیقدر شد متاع جنون
[...]
فضای دشت ز خونین دلان گلستانی است
ز خود برآ که عجب دامن بیابانی است
گشاده باش، جهان را شکفته گر خواهی
که بر گشاده دلان چرخ روی خندانی است
ز خود برآ که چو گردید راهرو بی برگ
[...]
فتاد طائری از لانه و ز درد تپید
بزیر پر چو نگه کرد، دید پیکانی است
بگفت، آنکه بدریای خون فکند مرا
ندید در دل شوریدهام چه طوفانی است
کسیکه بر رگ من تیر زد، نمیدانست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.