ماه رجب که هست همایونترین همای
از آشیان فضل خدای است برگشای
پروازش از لوازم پیروزی و ظفر
گسترده سایه بر علم سایهٔ خدای
خورشید خسروان که جهان راست عدل او
همچون چراغ ماه به هر خانه کدخدای
آی است ماه در لغت ترک و شاه ترک
دید از سپهر آینهفام این خجسته آی
هم آی و هم رجب ز شهنشه خجسته شد
تا هم خجستهرو بود و هم خجستهرای
شد مر سپهر را ز هلال رجب زبان
تا بر سرای شاه شود آفرین سرای
تا این هلال بدر شود بیگمان شود
تا گوشهٔ سپهر پر از آفرین سرای
شاه سپهر قدر و خداوند تیغ و تاج
تیغش سپهرسیما تاجش سپهرسای
اسبش سپهرجولان رمحش سپهرسنب
بختش سپهرمسند و تختش سپهرجای
طمغاج خان اعظم مسعود رکن دین
سعد اختر و مساعد به تخت و سدید رای
رای سدید و باس شدید ورا شدند
قیصر به روم رام و مسخّر به هند رای
تیغ جهانگشای گهردار شاه راست
در هر گهر نمایش جام جهاننمای
جام جهاننمای به دست شه است تیغ
تیغ ورا ستودی دست ورا ستای
ای دست شاه با کرم بیکران تو
ابر است زفت و بحر بخیل است و کان گدای
شاها قوام عالم بر دست و تیغ توست
بر دست گیر قائمه تیغ جان کزای
تا هیچ سرفراز نیاید به جان خلاص
کو پیش تو نشد به زمین بوس سرگرای
جان را به آزمایش تیغ اجل برد
هر دشمنی که با تو شود کوششآزمای
شیران به مرگ دندان خایند چون محرب
گردند مرکبان سپاهت لگامخای
روز گذشته را و شب نارسیده را
بر هم زنی به پویهٔ اسبانِ بادپای
از عدل دیرپای بود ملک بر ملوک
عدل تو بر تو دارد ملک تو دیرپای
انصاف شکر نعمت ملک است خسروا
تا ملک میفزاید انصاف میفزای
بزدای رنگ خون ستمکاره را ز تیغ
خود تیغِ توست صیقلِ زنگِ ستمزدای
شاید مترس خون ستمکاره ریختن
میریز بیمحابا خوه شای و خوه مشای
بایست عدل تو ملکا خاص و عام را
پیوست ناگسست نه گه پای و گه مپای
ای سوزنی به مدح شه از بوستان طبع
دم را نسیم ورد طری زن ز خلق و نای
تا شادمان شود ز تو مسعود سعد را
جان در جنان و کالبد اندر حصار نای
جز مدح شاه بیهُدهگوییست شاعری
هشتاد سال بس که بدی بیهده درای
گویند و گفتهاند که آبستن است شب
وین گفتگوی دانند اهل حدیث و رای
هر شب ز عمرت ای ملک بیعدیل باد
آبستنی که باشد خورشید عدلزای
گر سایهٔ همای برافتد به دشمنانْت
چون مخلب عقاب اجل بادجان ربای
گسترده باد سایهٔ طوبی به فرق تو
ماه رجب که هست همایونترین همای
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به وصف ماه رجب و ویژگیهای آن میپردازد و آن را زمانی خوش یمن و مبارک به شمار میآورد. رجب به عنوان ماهی مهم و همایون، نماد فضل خداوند و پیروزی و ظفر است. شاعر به تمجید از شکوه و عظمت پادشاهان و عدالت آنها میپردازد و تأکید میکند که حکومت عادلانه به مثل خورشیدی میدرخشد و برکت و خیر را برای مردم به ارمغان میآورد.
سپس به پرچمداری شاه و قدرت او در برقراری عدالت و انصاف اشاره میکند و از تیغش به عنوان ابزاری برای برقراری نظم و امنیت یاد میکند. در پایان، شاعر به اهمیت مدح و ستایش پادشاه میپردازد و میگوید که شاعری بدون ستایش پادشاه بیفایده است.
در کل، این شعر نشاندهنده اهمیت ماه رجب، عدالت، و شکوه پادشاهی است.
هوش مصنوعی: ماه رجب، ماهی با شکوه و پر فضیلت است که از آشیانهی رحمت و فضل خداوند فرود آمده است.
هوش مصنوعی: پرواز کردن یکی از نشانههای موفقیت و پیروزی است، مانند سایهای که بر علم و دانش افکنده میشود و به نوعی نشاندهندهی حضور و قدرت خداوند است.
هوش مصنوعی: خورشید پادشاهان که جهان به واسطهٔ انصاف و عدالت او روشن و زنده است، همانند نور ماه که در هر خانهٔ سرپرست و رئیس خانواده میتابد.
هوش مصنوعی: این بیت درباره زیباییهایی است که در آسمان و طبیعت وجود دارد. شاعر به توصیف ماه و زیباییهای آن میپردازد و از دیدن این نعمات خوشحال و شگفتزده میشود. همچنین، اشاره به شاه ترک و ارتباط او با این زیباییها میتواند نماد قدرت و زیبایی باشد. این ابیات در مجموع حس شگفتی و زیبایی را منتقل میکنند.
هوش مصنوعی: هم زمان با ماه رجب، از طرف پادشاه نیکوکار، وضعیت به گونهای شد که هم چهرهها روشن و خوشحال بودند و هم افکار و اندیشهها نیکو و خوشبینانه به نظر میرسیدند.
هوش مصنوعی: ماه رجب در آسمان به قدری زیباست که زبانها به ستایش آن مشغولند، تا جایی که این ستایش به دربار شاه برسد و آنجا نیز این زیبایی را تحسین کنند.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وقتی این هلال به پُر و کامل شدن خود برسد، بدون شک گوشهای از آسمان پر از شگفتی و زیبایی خواهد شد.
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف مقام و ویژگیهای یک پادشاه میپردازد. پادشاهی که به عنوان فرمانروا و قدرتمند در جهان شناخته میشود. او صاحب سلاح و نشانههای سلطنت است. سلاحش، مانند آسمان، درخشان و معتبر است و تاجش نیز نماد عظمت و سایهبان او در برابر مشکلات و دشمنان به شمار میآید.
هوش مصنوعی: اسب او در آسمان است و تازیانهاش نیز در آسمان. بختش در آسمان نشسته و تخت و جایگاهش نیز در آسمان قرار دارد.
هوش مصنوعی: مسعود خان اعظم، رکن دین و سعد، ستارهی خوشبختی و یاریدهنده، بر تخت سلطنت نشسته و با تصمیم قاطع خود، حکومت را اداره میکند.
هوش مصنوعی: ایدههای قوی و حکمتهای منطقی باعث شدند که قیصر در روم تسلیم شود و در هند هم تحت تأثیر قرار گیرد و به گونهای رام و فرمانبردار شود.
هوش مصنوعی: تیغی که به ستم و قدرت جهان را میگشاید، به دست پادشاهی است که در هر جوهر درخشان، تصویر و نمایی از جهان را به نمایش میگذارد.
هوش مصنوعی: شاه در دست دارد جامی که جهانی را نشان میدهد و تیغی را که دشمنان را به زانو درمیآورد. او را به خاطر این قدرت و تواناییاش ستایش میکنند.
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی وصف دست شاه میباشد که از کرمی بیپایان برخوردار است. در اینجا به نوعی به این نکته اشاره میشود که مانند ابر در آسمان، دست او پر از نعمت و فراوانی است، در حالی که دریا به نوعی کنایه از بخل و کمی است و دل گدایان به او وابسته است. به طور کلی، شاعر به فضیلت و بخشش شاه و تفاوت آن با کمبود و بخل اشاره میکند.
هوش مصنوعی: ای شاه، استواری جهان به دست و شمشیر توست. پس شمشیر جان را محکم بگیر تا پایدار بماند.
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند به مقام بلندی دست یابد مگر اینکه به تو نیازمند باشد و در برابر تو به تواضع و احترام درآید.
هوش مصنوعی: زندگی هر انسان به چالشهای سختی برخورد میکند و هر دشمنی که با تو مواجه میشود، آزمونی است برای سنجش اراده و صبر تو.
هوش مصنوعی: شیرها وقتی که نزدیک مرگ میشوند، دندانهایشان را نشان میدهند. اما هنگامی که سپاه تو دور هم جمع میشوند، آنها به آرامی و با احتیاط پیش میآیند.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی میتوانی روز گذشته و شب پیش رو را با شتاب به دوش اسبان تندرو بگذرانی.
هوش مصنوعی: ملک و حکومت بر پادشاهان به خاطر عدل و انصاف پایدار است، و انصاف تو نیز باعث میشود که حکومتت با ثبات بماند.
هوش مصنوعی: شکرگذاری و ادای انصاف نسبت به نعمتها، موجب افزایش دارایی و مقام انسان میشود؛ هر چه انصاف بیشتر باشد، نعمتهای بیشتری نیز به دست میآید.
هوش مصنوعی: با تیغ خود، رنگ خون ظالم را بزدای و نشان خستگی و ظلمت را از ستمدیدگان بگیر.
هوش مصنوعی: شاید به طور ناخواسته خون ستمگران بر زمین ریخته شود، بیهیچ نگرانی و با شتاب.
هوش مصنوعی: باید که انصاف تو بر همه افراد، چه خاص و چه عام، به طور دائم و همیشگی برقرار باشد، نه اینکه گاه برقرار و گاه خراب شود.
هوش مصنوعی: ای سوزن، به ستایش پادشاه پرداخته و از باغ دل، بادی را به مثل نغمهای دلنشین برسان. این نسیم، به خاطر زیبایی و نغمههای خوش روح، از آفرینش و نغمههای نی شکل گرفته است.
هوش مصنوعی: تا وقتی که تو خوشحال شوی، جان مسعود سعد در بهشت و بدن او در دنیای مادی گرفتار خواهد بود.
هوش مصنوعی: شاعری که هشتاد سال عمر خود را صرف کند، باید فقط در ستایش شاه سخن بگوید و هر گفتاری جز این، بیفایده است.
هوش مصنوعی: میگویند و گفتهاند که شب در حال آماده شدن برای به دنیا آوردن است و این گفتگو را فقط اهل علم و نظر درک میکنند.
هوش مصنوعی: هر شب از عمر تو، ای پادشاهی بیهمتا، میگذرد گویی که خورشید عدالت زاییده میشود.
هوش مصنوعی: اگر سایهٔ خوشبختیات از تو دور شود و به دشمنانت برسد، مانند چنگالهای عقاب، مرگ جانات را خواهد گرفت.
هوش مصنوعی: ای کاش سایهٔ درخت طوبی بر سر تو در ماه رجب گسترده باشد، زیرا این ماه از دیگر ماهها با شکوهتر و پربرکتتر است.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
جزوی و کلی از دو برون نیست آنچ هست
جز وی همه تو بخشی و کلی همه خدای
من از خدای و از تو همی خواهم این دو چیز
تا او ترا بقا دهد و تو مرا قبای
باغیست دلفروز و سراییست دلگشای
فرخنده بادبر ملک این باغ و این سرای
زین گونه باغ هیچ ندیدم به هیچ شهر
زین گونه جای هیچ ندیدم به هیچ جای
باغی چنان که بر در او بگذری اگر
[...]
نالم ز دل چو نای من اندر حصار نای
پستی گرفت همت من زین بلند جای
آرد هوای نای مرا ناله های زار
جز ناله های زار چه آرد هوای نای
گردون به درد و رنج مرا کشته بود اگر
[...]
ای زلف بند کرده ز ابرو گره گشای
با دوستان بخند و سخن گوی و خوش درآی
میدان مهر جوی و درو اسب وصل تاز
چوگان عشق گیر و درو گوی دل ربای
انده فزای شد دل شادی پرست من
[...]
ای چشم چرخ چون تو ندیده هنرنمای
چون تو نزاده مادر گردون گره گشای
لفظ تو روح را بشکر ریز میزبان
رای تو عقل را بسر انگشت رهنمای
در طاعت تو دهر بخدمت غلام خوی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply flag link
reply flag link
reply flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.