ای دل به کوی فقر زمانی قرار گیر
بیکار چند باشی دنبال کار گیر
گر همچو روح راه نیابی بر آسمان
اصحاب کهف‌وار برو راه غار گیر
تا کی حدیث صومعه و زهد و زاهدی
لختی طریق دیر و شراب و قمار گیر
خواهی که ران گور خوری راه شیر رو
خواهی که گنج در شمری دنب مار گیر
خواهی که همچو جعفر طیار بر پری
رو دلبر قناعت اندر کنار گیر
تسلیم کن به صدق و مسلم همی خرام
وین قلب را به بوتهٔ معنی عیار گیر
چون طیلسان و منبر وقف از تو روی تافت
زنار و دیر جوی و ره پای دار گیر
از حرص و آز و شهوت دل را یگانه کن
با نفس جنگجوی ره کارزار گیر
یا چون عمر به دره جهان را قرار ده
یا چون علی به تیغ فراوان حصار گیر
گه یزدجرد مال و گهی ذوالخمار کش
گه زخم دره دارو گهی ذوالفقار گیر
خواهی که بار عسکر بندی ز کان دهر
خرما خمارت آرد سودای خار گیر
چندین هزار سجده بکردی ز غافلی
بنشین یکی و سجدهٔ خود را شمار گیر
یک سجده کن چو سحرهٔ فرعون بیریا
و آن گه میان جنت ماوی قرار گیر
ای بی بصر حکایت بختنصر مگوی
وز سامری هزار سمر یادگار گیر
بغداد را به طرفهٔ بغداد باز ده
وندر کمین بصره نشین و طرار گیر
در جوی شهر گوهر معنی طلب مکن
غواص وار گوشهٔ دریا کنار گیر
ای کمزن مقامر بد باز بی‌هنر
خواهی که کم نبازی یاد نگار گیر
از زخم هفت و هشت نیابی مراد دل
یکبار پنج رود و سه تار و چهار گیر
گر چو خلیل سوخته‌ای از غم خلیل
در گلستان مگرد و در آتش قرار گیر
ماهی ز آب نازد و گنجشک از هوا
زین هر دو بط به جوی و کنار بحار گیر
دست نگار گر نرسد زی نگار چین
ماهی به تابه صید مکن در شکار گیر
گر از جهان حرص نگیری ولایتی
سالار آن ولایت تو خاکسار گیر
با یک سوار غز و کنی نیست جای نام
باری چو کشته گردی ره بر هزار گیر
یا همچو باز ساکن دست ملوک شو
یا همچو زاغ گوشهٔ شاخ کنار گیر
زین روزگار هیچ نخیزد مکوش بیش
از روزگار دست بشو روز کار گیر
چون ماه علم از فلک فقر بر تو تافت
طاووس وار جلوه به باغ و بهار گیر
بی‌رنج بادیه نرسی مشعرالحرام
در تاز و تاکباز و هوا را مهار گیر
چندین هزار مرد مبارز درین مصاف
کردند حمله‌ها و نمودند دار گیر
با صدق و با شهادت رفتند مردوار
گر ره روی تو نیز ره آن قطار گیر
چون سوز کار و درد غم دین نداردت
زین راه «برد» و گوشهٔ زرع و شیار گیر
زین خواجگان مرتبه جویان بی‌سخا
زین فعل نامشان شرف ننگ و عار گیر
زین مال بی نهایت دشمن گرت نصیب
خود را چهار خشت ز دنیا شمار گیر
گفت سنایی ار چه محالست نزد تو
تو شکر حال گوی و در کردگار گیر
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ترغیب دل برای طی طریق حقیقت می‌پردازد و بر اهمیت فقر و قناعت تأکید می‌کند. او می‌گوید که باید به جنبه‌های معنوی زندگی توجه کرد و از دنیا و حواشی آن فاصله گرفت. به بیان دیگر، جایگزینی شراب و خوشی‌های معنوی به جای زهد و ریاضت صرف را توصیه می‌کند. همچنین، او از جستجوی مادیات و حرص دلجویی می‌کند و بر لزوم سجده و پرستش در وصال با حقیقت تأکید می‌ورزد. شاعر با ذکر مثال‌هایی از شخصیت‌های تاریخی و مذهبی، مسیر درست زندگی را تبیین می‌کند و در نهایت به جست‌وجو و تحصیل معرفت در ارتباط با حقایق می‌پردازد.
هوش مصنوعی: ای دل، کمی در مسیر فقر استراحت کن و از جست‌وجوی مداوم کار دست بکش و به آرامش برس.
هوش مصنوعی: اگر نتوانی مانند روح به آسمان صعود کنی، دست‌کم مانند اصحاب کهف (که در غاری پنهان شدند) در جست‌وجوی حقیقت به غاری برو.
هوش مصنوعی: چقدر باید دربارهٔ صومعه‌ها و زندگی زاهدانه صحبت کنیم؟ کمی هم به سوی میخانه، شراب و قمار برو تا از لذت‌های دنیا غافل نشویم.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی که با خطر کردن و به خطر افتادن به دستاوردهای بزرگ و شیرین برسی، باید از جستجوی بی‌فایده و دنباله‌روی دیگران دست برداری و به سمت هدف‌های ارزشمند بروی.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی مثل جعفر طیار، که شخصیتی مشهور و شجاع است، بر روی پری زیبا بروی، باید دلبر را در کنارت به قناعت بدانی و از خواسته‌های بی‌پایان چشم‌پوشی کنی.
هوش مصنوعی: به راست‌گویی و ایمان تسلیم کن و با آرامش پیش برو، و دل خود را با درک و فهم معانی واقعی بسنج.
هوش مصنوعی: چون لباس و مقام دینی و منبر و سخنرانی از تو دور شد، کمربند زهد و پارسایی بگیر و در پی راه حق و فضیلت باش.
هوش مصنوعی: دل را از حرص و آز و شهوت خالی کن و آن را با نفس خود یکی کن، و به مبارزه و جنگیدن در راه حق بپرداز.
هوش مصنوعی: شاید مانند عمر بن خطاب، زندگی را در این دنیا با ثبات و راستی مدیریت کنی، یا مانند علی (علی بن ابی‌طالب) با قدرت و شدت عمل، به دفاع و حفاظت از حقیقت بپردازی.
هوش مصنوعی: در برخی مواقع مثل یزدجرد (شاه ساسانی) از مال و ثروت برخوردار می‌شوی، و در مواقعی مثل ذوالخمار (شخصیتی در داستان‌ها که در حال مستی و شگفتی است) درگیر مسائل بی‌اهمیت می‌شوی. گاهی نیز باید مانند دره‌دار (کسی که در صحرایی از زخم‌های خود می‌نالد) زخم‌های زندگی را تحمل کنی، و در مواقعی هم همچون ذوالفقار (خنجر علی) باید به قهر و قدرت روی بیاوری.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی در زندگی‌ات مانند سربازانی که در میدان جنگ به پیروزی می‌رسند، به موفقیت برسی، باید از پرتگاه‌های دنیا آگاه شوی و در عوض خواسته‌ها و آرزوهای بیهوده را دنبال کنی.
هوش مصنوعی: اگر در غفلت بوده‌ای و هزاران سجده نداشته‌ای، حالا بنشین و از سجده‌هایی که کرده‌ای، یکی را شمارش کن.
هوش مصنوعی: یک سجده کن مانند سحرهٔ فرعون که در برابر حق و حقیقت قرار گرفت، و سپس در بهشت ما سکونت گزین.
هوش مصنوعی: ای آن که بینش و بصیرت نداری، داستان بختنصر (پادشاهی که نابودگر معبد بود) را بیان نکن و از یادگاری که سامری (کسی که در داستان حضرت موسی به گوساله‌پرستی روی آورد) برای هزاران نفر به جا گذاشت، عبرت بگیر.
هوش مصنوعی: بغداد را با شگفتی بازگردان و در کمین بصره بنشین و به ناپسندها و فریبکاران توجه کن.
هوش مصنوعی: در جوی (رودخانه) شهر به دنبال معنای عمیق و واقعی نگرد، بلکه مانند غواصی که در دریا قرار می‌گیرد، به کناری برو و آنچه را که می‌خواهی، در آرامش و سکوت بیاب.
هوش مصنوعی: ای کسی که به خوش‌گذرانی و قمار بازی مشغولی و هنری نداری، می‌خواهی بدون ضرر بازی کنی، پس به یاد محبوب خود باش و به او فکر کن.
هوش مصنوعی: به خاطر زخم‌های متعدد و عمیق، نمی‌توانی به هدف دل خود برسی؛ بنابراین، یک بار در پی پنج عامل موثر برو و از سه تار و چهار چیز دیگر بهره‌مند شو.
هوش مصنوعی: اگر مانند خلیل (که اشاره به ابراهیم خلیل‌الله دارد) دلت از غم سوخته است، در گلستان (یعنی در زندگی خوش) نگرد و در آتش درد و رنج بمان.
هوش مصنوعی: ماهی به خاطر زندگی در آب و گنجشک به خاطر پرواز در هوا به خود می‌بالند و به این ترتیب، هر دو موجود می‌توانند به جوی‌ها و کنار دریاچه‌ها بروند و زندگی کنند.
هوش مصنوعی: اگر دست زیبا به معشوق، یعنی نگار چین نرسد، در شکار چیزی که زیبایی و لذت دارد، مانند ماهی در تابه، اهمیتی به آن نده و صرفاً به دنبال آن نرو.
هوش مصنوعی: اگر از جهان، حرص و طمع نداشته باشی، رئیس و فرمانروای آن سرزمین می‌شوی، پس به جایگاه و مقام خود باید humble و خاکی باشی.
هوش مصنوعی: اگر همراهی از جنس شمشیر و رزم در کنارت نباشد، در این دنیا در جایی که نام و مقام مهم است، تنها به خاطر اینکه کشته‌شده‌ای، می‌توانی در هزاران جا از آن مقام بهره‌مند شوی.
هوش مصنوعی: یا مانند باز که بر دست پادشاهان می‌نشیند، ساکن و آرام باش، یا مانند زاغ که در گوشهٔ درختان ساکن می‌شود، در جایی باقی بمان.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده است که از روزگار و زمانه‌ی کنونی بیشتر از آنچه لازم است، تلاش و کوشش نکن، بلکه دست از کارهای زاید بردار و فقط مشغول کارهای ضروری و درست باش.
هوش مصنوعی: وقتی که ماه علم از آسمان فقر بر تو رخ نماید، مانند طاووسی زیبا جلوه‌گر شو و به زیبایی‌های باغ و بهار بپرداز.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به معنای عمیق و مبدأهای روحانی، بدون تحمل رنج و سختی در راه نمی‌توان به مکانی چون مشعرالحرام رسید. باید تلاش و کوشش کرد و خویشتن را در برابر چالش‌ها و ناملایمات تثبیت کرد.
هوش مصنوعی: در این جنگ، چندین هزار مرد دلیر و جنگجو به نبرد پرداختند و حملات متعددی انجام دادند.
هوش مصنوعی: مردان با صداقت و صداقت زندگی را گذراندند. اگر تو هم در مسیر خود، از آن طریق پیش بروی، به همان نتایج نیکو دست خواهی یافت.
هوش مصنوعی: چون درد و رنجی که بخاطر دین می‌کشی برایت وجود ندارد، پس از این راه برو و به کشتزار و شیار (زمین زراعت) توجه کن.
هوش مصنوعی: از این خواجه‌های مقام‌طلب که بخشنده نیستند، باید به خاطر این عمل زشت و خودخواهانه‌شان، به شرف و آبرویشان عیب و ننگ نسبت داد.
هوش مصنوعی: اگر از این مال‌های بی‌پایان که دشمنان به دست آورده‌اند، چیزی نصیب تو شود، آن را هم مانند چهار تکه خشت، ناچیز و کم‌ارزش در نظر بگیر.
هوش مصنوعی: سنایی می‌گوید اگرچه رسیدن به تو ممکن نیست، اما تو در حال شکرگزاری باش و به خداوند پناه ببر.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای روزگار خورده کم روزگار گیر
بیغوله را ز تیر حوادث حصار گیر
یک‌ره که در سرای سپنجی نشسته‌ای
اندیشه کن ز راه و شدن را شمار گیر
اکنون که کارهای جهان با خصومت است
[...]
اندیشه کن ز دوزخ و جائی قرار گیر
روز شمار و هیبت او در شمار گیر
ای دل ترا که گفت بدنیا قرار گیر
وین جان نازنین را اندر حصار گیر؟
بر چار سوی طبع بزن خیمۀ مراد
جایی چنین وطن ز سر اختیار گیر؟
آمد حجاب هشت درخلد چار طبع
[...]
سرمایه جنون ز نسیم بهار گیر
داغت اگر کمی کند از لاله زار گیر
داغی که نیست سکه ناسور بر رخش
بی اعتبارتر ز زر کم عیار گیر
باد مراد رفت به طوفان نیستی
[...]
زین بحر بیکران کم هر اعتبار گیر
موج گهر شو و سر خود در کنار گیر
الفت‌پرست کنج دلی، اضطراب چیست
رخت نفس در آینه‌داری قرار گیر
مردان به احتیاط به امن آرمیده‌اند
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.