ای دل خرقه سوز مخرقه ساز
بیش ازین گرد کوی آز متاز
دست کوتاه کن ز شهوت و حرص
که به پایان رسید عمر دراز
بیش ازین کار تو چو بسته نمود
به قناعت بدوز دیدهٔ آز
دل بپرداز ازین خرابه جهان
پای در کش به دامن اعزاز
گه چو قارون فرو شدی به زمین
گه چو عیسی برآمدی به فراز
همچو خنثا مباش نر ماده
یا همه سوز باش یا همه ساز
یا برون آی همچو سیر از پوست
یا به پرده درون نشین چو پیاز
یا چو الیاس باش تنها رو
یا چو ابلیس شو حریف نواز
در طریقت کجا روا باشد
دل به بتخانه رفته تن به نماز
باطنی همچو بنگه لولی
ظاهری همچو کلبهٔ بزاز
سر متاب از طریق تا نشوی
هدف تیر و طعنهٔ طناز
عاشق پاک باش همچو خلیل
تا شوی چون کلیم محرم راز
زین خرابات برفشان دامن
تا شوی بر لباس فخر طراز
همه دزدان گنج دین تواند
این سلف خوارگان لحیه طراز
همه را رو بسوی کعبه و لیک
دل سوی دلبران چین و طراز
همه بر نقد وقت درویشان
همچو الماس کرده دندان باز
همه از بهر طمع و افزونی
در شکار اوفتاده همچو گراز
همه از کین و حرص و شهوت و خشم
در بن چاه ژرف سیصد باز
ای خردمند نارسیده بدان
گرگ درنده کی بود خراز
دین ز کرار جو نه از طرار
خز ز بزاز جو نه از خباز
راهبر شو ز عقل تا نبرد
غول رهزن ز راه دینت باز
بس که دادند مر ترا این قوم
بدل گاو روغن اشتر غاز
چشم بگشا و فرق کن آخر
عنبر از خاک و شکر از شیراز
گرت باید که طایران فلک
زیر پرت بپرورند به ناز
هر چه جز «لا اله الا الله»
همه در قعر بحر «لا» انداز
پس چو عیسی بپر دانش و عقل
زین پر آشوب کلبه بیرون تاز
وارهان این عزیز مهمان را
زین همه در دو داغ و رنج و گداز
رخت برگیر ازین سرای کهن
پیش از آن کیدت زمانه فراز
این خوش آواز مرغ عرشی را
بال بگشای تا کند پرواز
ای سنایی همه محال مگوی
باز پیچان عنان ز راه مجاز
همه دعوی مباش چون بلبل
گرد معنی گرای همچون باز
همچو شمشیر باش جمله هنر
چون تبیره مشو همه آواز
کاندرین راه جمله را شرطست
عشق محمود و خدمت ایاز
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در اندرز و ترغیب به حقیقت و قناعت است. سنایی از دل می‌خواهد که از دنیا و شهوت دوری کند و به جای حرص و آز، به قناعت روی آورد. او می‌گوید که در این دنیا باید هدفمند و متمرکز بود و از تنبلی و سردرگمی پرهیز کرد. از طرف دیگر، او بر لزوم عشق و اخلاص تأکید دارد و می‌گوید که باید از دروغ و فریب دوری کرد. در پایان، سنایی به این نکته اشاره می‌کند که عشق و خدمت به حقیقت، راه رسیدن به معنا و کمال است.
هوش مصنوعی: ای دل، از خوش‌گذران و لذت‌جویی بیش از این دوری نکن و خودت را آزار نده. خرقه سوز یعنی به لباس زهد و پرهیز از دنیا دامن نزن، چون در جستجوی لذت‌های زودگذر نباش.
هوش مصنوعی: از خواسته‌ها و آرزوهای ناسالم خود فاصله بگیر، زیرا عمر طولانی به سر آمده است.
هوش مصنوعی: اگر بیشتر از این به کار و تلاش خود ادامه بدهی، باید با قناعت، چشمت را از آرزو و چشم‌داشت بی‌جا بدوزی و دور کنی.
هوش مصنوعی: دل خود را از این ویرانهٔ جهان رها کن و به دامن گرامی و پرارزش حقیقت پناه ببر.
هوش مصنوعی: گاهی مانند قارون به عمق زمین سقوط کردی و گاهی مانند عیسی به اوج و بلندی رسیدی.
هوش مصنوعی: همچون موجودی خنثی و بدون ویژگی متمایز نباش؛ یا به کلی فعال و سوزنده باش یا به طور کامل سازنده و مناسب.
هوش مصنوعی: یا مانند سیر که از پوست خود بیرون می‌آید، بیرون بیا، یا مانند پیاز درون خود پنهان بمان.
هوش مصنوعی: می‌توانی مانند الیاس (نبی خدا که در تنهایی زندگی می‌کرد) تنها باشی یا مانند ابلیس، کسی که به تملق و نوازش پرداخته و در کار دیگران دخالت می‌کند.
هوش مصنوعی: در مسیر حقیقت، چطور ممکن است که کسی دلش به مظهر باطل (بتخانه) برود، در حالی که تنش به عبادت (نماز) سرگرم است؟
هوش مصنوعی: باطن انسان باید مانند طلا و ارزشمند باشد، در حالی که ظاهری که نمایش می‌دهد، مثل کلبه‌ای معمولی و بی‌ارزش است.
هوش مصنوعی: از راهی که به حقیقت می‌رسد منحرف نشو، تا اینکه هدف تیر و کنایه‌های اهل فن و افراد مغرض نشوی.
هوش مصنوعی: عاشق باید مانند خلیل(حضرت ابراهیم) پاک و بی‌آلایش باشد تا مانند کلیم(حضرت موسی) به رازها و حقایق آشنا شود و به مقام نزدیکیش راه پیدا کند.
هوش مصنوعی: برای اینکه بتوانی به مقام والای انسانی دست یابی، از گناهان و آلودگی‌ها دوری کن و خودت را از لذت‌های بی‌فایده پاک نگه‌دار تا در زمرهٔ اهل حقیقت قرار بگیری.
هوش مصنوعی: همه کسانی که در ظاهر خود را متدین نشان می‌دهند، در واقع دزدان گنج‌های معنوی و حقیقی هستند و این افراد، نمایندگان بی‌ارزش دینند که فقط به ظاهر و موی خود اهمیت می‌دهند.
هوش مصنوعی: همه مردم به ظاهر به سوی کعبه می‌روند، اما در دلشان به یاد محبوبان چینی و زیبا هستند.
هوش مصنوعی: همه درویشان در زمان حال، دندان‌هایشان را به شکل الماس باز کرده‌اند، که نشان‌دهندهٔ غنای آنان است.
هوش مصنوعی: همه به خاطر طمع و بخاطر بیشتر کردن دارایی، مانند گرازها در دام گرفتار شده‌اند.
هوش مصنوعی: همه افراد به خاطر دشمنی، طمع، شهوات و خشم در عمق یک چاه عمیق به دام افتاده‌اند.
هوش مصنوعی: ای انسان دانا، آگاه باش که گرگ درنده، همانند خطرات و مشکلاتی است که انسان در مسیر زندگی با آن مواجه می‌شود و به نوعی نمادی از سختی‌های ناشی از نادانی و عدم بصیرت است.
هوش مصنوعی: دین را از کسی بپذیر که مکرر در آن مسیر بوده و تجربه دارد، نه از کسانی که ظاهری فریبنده دارند ولی در حقیقت unreliable هستند. همچنین خز (پوشاک گران‌قیمت) را از فروشنده‌ای بخر که در کار خود ماهر و معتبر است، نه از کسی که صرفاً بخواهد بفروشد.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی از خطرات و گرفتاری‌های راه دینت در امان بمانی، با عقل و بصیرت راهی را انتخاب کن که تو را از موانع و دزدان روحانی دور کند.
هوش مصنوعی: این قوم (مردم) به تو چیزهایی دادند که به ظاهر خوب به نظر می‌رسند، اما در واقع بی‌کیفیت و ناچیز هستند، مانند روغن گاو و گوشت شتر، به جای چیزهای ارزشمندی مثل غاز که از آن انتظار می‌رفت.
هوش مصنوعی: چشم‌هایت را باز کن و تفاوت‌های واقعی را ببین؛ در نهایت، باید بدانیم که عطر خوش عنبر با خاک تفاوت دارد و شکر اصیل نیز از سرزمین شیراز به دست می‌آید.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی که پرندگان آسمان زیر سایه‌ات رشد کنند و به ناز بیایند،
هوش مصنوعی: هر چیزی غیر از کلمه‌ی توحید «لا اله الا الله» را به زیر آب بینداز، یعنی همه‌ی آنها بی‌ارزش و بی‌معنا هستند.
هوش مصنوعی: پس مانند عیسی (ع) از طوفان‌های درون خود به دانش و عقل بگریز و از این اوضاع نابسامان خارج شو.
هوش مصنوعی: این عزیز مهمان را از این همه درد و رنج و آزار نجات بده.
هوش مصنوعی: از این خانهٔ کهن که مملو از درد و رنج است، زودتر برو، چرا که زمانه به‌زودی بر تو مشکل خواهد آورد.
هوش مصنوعی: این پرندهٔ خوش صدا که به آسمان‌ها تعلق دارد، بال‌هایش را باز کن تا بتواند پرواز کند.
هوش مصنوعی: ای سنایی، هر چیز غیرممکن را نگو. به دنباله‌روی از راه حقیقت بپرداز و از راه باطل منحرف نشو.
هوش مصنوعی: همه‌چیز را به زبان نیاور و فقط ادعای سخن‌وری نکن؛ بلکه به معنی و حقیقت مثل باز (پرنده‌ای با نگاه تیزبین) تمایل پیدا کن.
هوش مصنوعی: همچون شمشیر درخشنده و کارآمد باش و در هر زمینه‌ای به تمام هنرهای مثبت و خوب دست یاب، اما مانند پوشش در صدا و آواز نباش که فقط ظاهر را زینت می‌دهد.
هوش مصنوعی: در این راه، شرط همه چیز عشق به محمود و خدمت به ایاز است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
زندگانی چه کوته و چه دراز
نه به آخر بمرد باید باز؟
هم به چنبر گذار خواهد بود
این رسن را، اگرچه هست دراز
خواهی اندر عنا و شدت زی
[...]
سرو ساقی وماه رود نواز
پرده بر بسته در ره شهناز
زخمه رودزن نه پست ونه تیز
زلف ساقی نه کوته ونه دراز
مجلس خوب خسروانی وار
[...]
زندگانی چه کوته و چه دراز
نه بآخر بمرد باید باز؟
هم بچنبر گذار خواهد بود
این رسن را اگر چه هست دراز
خواهی اندر عنا و شدّت زی
[...]
ای تو را آروزی نعمت و ناز
آز کرده عنان اسپ نیاز
عمرت از تو گریزد از پس آز
تو همی تاز در نشیب و فراز
بر در بخت بد فرود آید
[...]
چند گویی که نشنوندت راز
چند جویی که می نیابی باز
بد مکن خو که طبع گیرد خو
ناز کم کن که آز گردد ناز
از فراز آمدی سبک به نشیب
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.