ای دل ترا که گفت بدنیا قرار گیر
وین جان نازنین را اندر حصار گیر؟
بر چار سوی طبع بزن خیمۀ مراد
جایی چنین وطن ز سر اختیار گیر؟
آمد حجاب هشت درخلد چار طبع
این هشت گانه جوی و کم آن چهارگیر
جای مقام نیست جهان، دل برو منه
خود را مسافری کن واین رهگذار گیر
تا کی دوی بگام هوس در قفای حرص؟
آهسته شو زمانی و برجا قرار گیر
جان خرج میکنی که فزون گرددت درم
چون مال وارثست تو خود صدهزار گیر
تا کی شمار خواجگی و سیم و زر کنی؟
این مرگ ناگهان را هم در شمار گیر
نشکست کس به پشتی زر پشت حرص و آز
اندر مصاف حرص قناعت بیار گیر
خواهی که عیش خوش بودت، کار بر مراد؟
با نیستی بساز و کم کار و بار گیر
مار است مال دنیا، دنبال او مرو
دانی که چیست عاقبت کار مارگیر
چون روزگار کس ندهد پند آدمی
خواهی که پندگیری، از روزگار گیر
بنگر که تا تو آمده ای چند کس برفت
آخر یکی ز رفتنشان اعتبار گیر
ناچار با تو مرگ کند دست در کنار
خود را یکی ز بیهده ها بر کنار گیر
بر باد داد عمر تو دنیای خاکسار
با تو که گفت دامن این خاکسار گیر؟
شادی گریزپای بود، دل درو مبند
غمخوار تو غمست، پی غمگسار گیر
گر بایدت که خوار بود بر تو کارها
سختی مکن بطبع و همه کار خوار گیر
گر میزنی ز روی خرد لاف زیرکی
فانی بدار دست و دم پایدار گیر
مرده دلیست حاصل بطال پیشگان
از کار کار خیزد، دنبال کار گیر
روزی سه چار اگر اجلت مهلتی دهد
بگذار خلق را و در کردگار گیر
بسیار گرد خلق دویدی، چه حاصلست؟
باقی عمر را ز گذشته شمار گیر
بر ابلق زمانه سواری، به هوش باش
کاَسبیست تیز، لیک بدندان سوار گیر
غره مشو که گام بکام تو می زند
زیرا که تو ضعیفی و تندست بارگیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیدهٔ اندرزی خطاب به دل است و او را از دل بستن به دنیا و عناصر چهارگانهٔ تن بازمیدارد و به جستوجوی بهشت و امر پایدار فرامیخواند. شاعر حرص و مالاندوزی را نکوهش میکند، مال را به مار و ثروت را از آنِ وارث میداند و قناعت و کم کردن مشغله را راه آسودگی معرفی میکند. سپس به عبرت گرفتن از رفتگان و یاد مرگ ناگهانی و روی آوردن به خدا در فرصت باقیمانده سفارش میکند. در پایان، زمانه را به اسب ابلق تیزرو و گزندهای تشبیه میکند که سوار ناتوانش نباید به رام بودن آن مغرور شود.
هوش مصنوعی: ای دل، چه کسی به تو گفت که در دنیا آرام بگیری و این جان عزیز را در زندان تن و دنیا محبوس کنی؟
هوش مصنوعی: چه کسی گفت که خیمهٔ آرزویت را بر چهار سوی طبیعت، یعنی عناصر چهارگانه، برپا کنی و چنین جایی را به اختیار خود وطن سازی؟
هوش مصنوعی: چهار طبع یا عنصر، پردهای در برابر هشت درِ بهشت شده است؛ پس آن هشت در را بجوی و این چهار را رها کن.
هوش مصنوعی: جهان جای ماندن نیست، به آن دل مبند؛ خود را مسافر بدان و دنیا را گذرگاه بشمار.
هوش مصنوعی: تا کی با گام هوس در پی آز میدوی؟ لحظهای آرام بگیر و از دویدن بازایست.
هوش مصنوعی: عمر و جانت را خرج میکنی تا پولت بیشتر شود؛ حال آنکه مال سرانجام از آنِ وارث است، پس گیرم صدهزار درم هم داشته باشی، چه سودی دارد؟
هوش مصنوعی: تا کی سروری و سیم و زرت را حساب میکنی؟ این مرگ ناگهانی را هم در حساب خود بیاور.
هوش مصنوعی: هیچکس با پشتیبانی زر نتوانسته کمر حرص و آز را بشکند؛ در نبرد با حرص، قناعت را یار خود کن.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی زندگیات خوش و کارهایت به دلخواه باشد، با نداری بساز و گرفتاریها و مشغلههایت را کم کن.
هوش مصنوعی: مال دنیا مانند مار است، به دنبالش مرو؛ میدانی که سرانجام مارگیر چیست: سرانجام مار او را میگزد.
هوش مصنوعی: چون هیچکس مانند روزگار آدمی را پند نمیدهد، اگر میخواهی پند بگیری، از روزگار پند بگیر.
هوش مصنوعی: بنگر که از وقتی تو به دنیا آمدهای چند نفر رفتهاند؛ دستکم از رفتن آنان عبرت بگیر.
هوش مصنوعی: مرگ ناگزیر تو را در آغوش خواهد گرفت؛ پس خود را از بیهودگیها دور نگه دار.
هوش مصنوعی: این دنیای پست و خاکی عمرت را بر باد داد؛ چه کسی به تو گفت که دامن این فرومایه را بگیری و به آن بچسبی؟
هوش مصنوعی: شادی گریزان و ناپایدار است، دل به آن مبند؛ آنچه با تو همراه میماند غم است، پس در پی غمگساری باش که غمت را بزداید.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی کارها بر تو آسان باشد، سختگیر و تندخو مباش و همه کارها را آسان بگیر.
هوش مصنوعی: اگر از روی خرد ادعای زیرکی میکنی، از امور فانی دست بکش و به آنچه پایدار است چنگ بزن.
هوش مصنوعی: حاصلِ بیکارگی و پیشهٔ باطل، دلِ مرده است؛ از کار، کار پدید میآید، پس دنبال کار نیک را بگیر.
هوش مصنوعی: اگر اجل چند روزی به تو مهلت دهد، مردم را رها کن و به درگاه پروردگار روی بیاور.
هوش مصنوعی: بسیار در پی مردم دویدی؛ چه حاصلی داشت؟ باقی عمرت را هم مانند گذشتهاش بیهوده و گذرا بدان.
هوش مصنوعی: تو سوار بر اسب ابلقِ زمانه، یعنی شب و روز، هستی؛ هوشیار باش که اسبی تیزرو است، اما سوار خود را با دندان میگیرد و آسیب میزند.
هوش مصنوعی: فریب مخور که این اسب به دلخواه تو گام برمیدارد؛ زیرا تو ناتوانی و مرکب تند و سرکش است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای روزگار خورده کم روزگار گیر
بیغوله را ز تیر حوادث حصار گیر
یکره که در سرای سپنجی نشستهای
اندیشه کن ز راه و شدن را شمار گیر
اکنون که کارهای جهان با خصومت است
[...]
ای دل به کوی فقر زمانی قرار گیر
بیکار چند باشی دنبال کار گیر
گر همچو روح راه نیابی بر آسمان
اصحاب کهفوار برو راه غار گیر
تا کی حدیث صومعه و زهد و زاهدی
[...]
اندیشه کن ز دوزخ و جائی قرار گیر
روز شمار و هیبت او در شمار گیر
سرمایه جنون ز نسیم بهار گیر
داغت اگر کمی کند از لاله زار گیر
داغی که نیست سکه ناسور بر رخش
بی اعتبارتر ز زر کم عیار گیر
باد مراد رفت به طوفان نیستی
[...]
زین بحر بیکران کم هر اعتبار گیر
موج گهر شو و سر خود در کنار گیر
الفتپرست کنج دلی، اضطراب چیست
رخت نفس در آینهداری قرار گیر
مردان به احتیاط به امن آرمیدهاند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.