کار عاقل نیست در دل مهر دلبر داشتن
جان نگین مهر مهر شاخ بیبر داشتن
از پی سنگین دل نامهربانی روز و شب
بر رخ چون زر نثار گنج گوهر داشتن
چون نگردی گرد معشوقی که روز وصل او
بر تو زیبد شمع مجلس مهر انور داشتن
هر که چون کرکس به مرداری فرود آورد سر
کی تواند همچو طوطی طمع شکر داشتن
رایت همت ز ساق عرش برباید فراشت
تا توان افلاک زیر سایهٔ پر داشتن
بندگان را بندگی کردن نشاید تا توان
پاسبان بام و در فغفور و قیصر داشتن
تا دل عیسی مریم باشد اندر بند تو
کی روا باشد دل اندر سم هر خر داشتن
یوسف مصری نشسته با تو اندر انجمن
زشت باشد چشم را در نقش آزر داشتن
احمد مرسل نشسته کی روا دارد خرد
دل اسیر سیرت بوجهل کافر داشتن
ای دریای ضلالت در گرفتار آمده
زین برادر یک سخت بایست باور داشتن
بحر پر کشتیست لیکن جمله در گرداب خوف
بیسفینهٔ نوح نتوان چشم معبر داشتن
گر نجات دین و دل خواهی همی تا چند ازین
خویشتن چون دایره بیپا و بی سر داشتن
من سلامت خانهٔ نوح نبی بنمایمت
تا توانی خویشتن را ایمن از شر داشتن
شو مدینهٔ علم را در جوی و پس دروی خرام
تا کی آخر خویشتن چون حلقه بر در داشتن
چون همی دانی که شهر علم را حیدر درست
خوب نبود جز که حیدر میر و مهتر داشتن
کی روا باشد به ناموس و حیل در راه دین
دیو را بر مسند قاضی اکبر داشتن
من چگویم چون تو دانی مختصر عقلی بود
قدر خاک افزونتر از گوگرد احمر داشتن
از تو خود چون میپسندد عقل نابینای تو
پارگین را قابل تسنیم و کوثر داشتن
مر مرا باری نکو ناید ز روی اعتقاد
حق زهرا بردن و دین پیمبر داشتن
آنکه او را بر سر حیدر همی خوانی امیر
کافرم گر میتواند کفش قنبر داشتن
گر تن خاکی همی بر باد ندهی شرط نیست
آب افیون خوردن و در دامن آذر داشتن
تا سلیمانوار باشد حیدر اندر صدر ملک
زشت باشد دیو را بر تارک افسر داشتن
آفتاب اندر سما با صدهزاران نور و تاب
زهره را کی زهره باشد چهره از هر داشتن
خضر فرخ پی دلیلی رامیان بسته چو کلک
جاهلی باشد ستور لنگ رهبر داشتن
گر همی خواهی که چون مهرت بود مهرت قبول
مهر حیدر بایدت با جان برابر داشتن
چون درخت دین به باغ شرح حیدر در نشاند
باغبانی زشت باشد جز که حیدر داشتن
جز کتاب الله و عترت ز احمد مرسل نماند
یادگاری کان توان تا روز محشر داشتن
از گذشت مصطفای مجتبی جز مرتضی
عالم دین را نیارد کس معمر داشتن
از پس سلطان ملک شه چون نمیداری روا
تاج و تخت پادشاهی جز که سنجر داشتن
از پی سلطان دین پس چون روا داری هم
جز علی و عترتش محراب و منبر داشتن
اندر آن صحرا که سنگ خاره خون گردد همی
وندران میدان که نتوان پشت و یاور داشتن
هفت زندان را زبانی برگشاید هفت در
از برای فاسق و مجرم مجاور داشتن
هشت بستان را کجا هرگز توانی یافتن
جز به حب حیدر و شبیر و شبر داشتن
گر همی مومن شماری خویشتن را بایدت
مهر زر جعفری بر دین جعفر داشتن
کی مسلم باشدت اسلام تا کارت بود
طیلسان در گردن و در زیر خنجر داشتن
گر همی دیندار خوانی خویشتن را شرط نیست
جسم و جان از کفر و دین قربی و لاغر داشتن
پند من بنیوش و علم دین طلب از بهر آنک
جز بدانش خوب نبود زینت و فر داشتن
علم دین را تا نیابی چشم دل را عقل ساز
تا نباید حاجتت بر روی معجر داشتن
تا ترا جاهل شمارد عقل سودت کی کند
مذهب سلمان و صدق و زهد بوذر داشتن
علم چه بود؟ فرق دانستن حقی از باطلی
نی کتاب زرق شیطان جمله از بر داشتن
گبرکی چبود؟ فکندن دین حق در زیر پای
پس چو گبران سال و مه بردست ساغر داشتن
گبرکی بگذار و دین حق بجو از بهر آنک
ناک را نتوان به جای مشک اذفر داشتن
گر بدین سیرت بخواباند ترا ناگاه مرگ
پس ز آتش بایدت بالین و بستر داشتن
ای سنا بی وارهان خود را که نازیبا بود
دایه را بر شیرخواره مهر مادر داشتن
از پی آسایش این خویشتن دشمن خران
تا کی آخر خویشتن حیران و مضطر داشتن
بندگی کن آل یاسین را به جان تا روز حشر
همچو بیدینان نباید روی اصفر داشتن
زیور دیوان خودساز این مناقب را از آنک
چاره نبود نو عروسان را ز زیور داشتن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در پاسخ به پرسش سلطان سنجر درباره مذهب، به تشریح رابطه دین، عقل و محبت میپردازد. شاعر با استفاده از تشبیهها و تمثیلها، بر اهمیت پیروی از اهل بیت و خصوصاً حیدر (علی) تأکید میکند و میگوید که برای داشتن ایمان راستین باید از راه علم و شناخت دین بهرهمند شد. او همچنین تصریح میکند که در دین واقعی باید از فریبها و اعمال زشت دوری جست و تنها به پیروی از پیامبر و خاندان او اکتفا کرد. در نهایت، شاعر بر لزوم تبعیت از آموزههای اهل بیت و اهمیت درست فهمیدن و عمل کردن به اصول دینی در زندگی تأکید میکند.
هوش مصنوعی: دوست داشتن معشوق، کار عاقلانهای نیست، چون در دل این عشق، اگر جان را به عنوان جواهر در نظر بگیریم، در واقع فقط محبت و عشق بیبر میافزایی، هیچ نتیجهای ندارد.
هوش مصنوعی: در پی محبت کسی که دلش سنگین و بیرحم است، روز و شب باید بر چهرهات چون زر، غم و ناراحتی را بپاشی، زیرا در دل این وضعیت، گنج و ارزش واقعی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر تو به سوی معشوق نرنی، چطور میتوانی تجربهٔ زیبای وصال او را که مانند شمعی در مجلس روشنی میآفریند، داشته باشی؟
هوش مصنوعی: هر کس که مانند کرکس به مرداری (چیز زشت و بیارزش) هجوم میآورد، چطور میتواند مانند طوطی طعم شیرینی (شکر) را داشته باشد؟ این بیت به تفاوت بین کسانی که به چیزهای زشت و بیارزش میپردازند و کسانی که به زیباییها و نعمتها توجه دارند، اشاره دارد.
هوش مصنوعی: پرچم همت و بلندپروازی از بالای عرش (آسمان) بالا میرود، تا بتواند افلاک (جهانها) را زیر سایهٔ بال خود قرار دهد.
هوش مصنوعی: بندگان باید تا حدی که ممکن است بندگی کنند و این کار پسندیده نیست، مگر اینکه بتوانند مانند شاهان بزرگ همچون فغفور و قیصر، دروازهها و امنیت خود را حفظ کنند.
هوش مصنوعی: اگر دل عیسی (پیامبر بزرگ الهی) از مریم (مادر او) در عشق تو باشد، آیا درست است که دل در عشق هر بدبختی مثل سم (زهر) باشد؟
هوش مصنوعی: حضرت یوسف، که به عنوان نماد زیبایی و نیکی شناخته میشود، در کنار تو قرار دارد و به همین دلیل، نگاه کردن به زشتیها و بدیها نادرست و زشت است.
هوش مصنوعی: احمد مرسل، که اشاره به پیامبر اسلام دارد، در حالی که در این جمع نشسته است، چگونه جایز است که خرد آدمی، که درگیر و اسیر اخلاق و سیرت بوجهل (شخصیت جاهل و کافر) باشد، باشد؟
هوش مصنوعی: ای دریای گمراهی، کسانی که در این دریا گرفتار شدهاند، همچون برادر خود، باید به شدت به حقایق ایمان داشته باشند و باور کنند.
هوش مصنوعی: دریای گمراهی پر از کشتی است، اما همه آنها در گرداب ترس گرفتارند؛ لذا هیچکس نمیتواند مانند نوح (پیامبر) که سفینهای داشت، راه نجاتی پیدا کند.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی دین و دل خود را نجات دهی، تا چه زمانی میخواهی مانند دایرهای که نه پای دارد و نه سر، سرگردان و بیهدف بمانی؟
هوش مصنوعی: من سلامتی و امنیت خانهٔ نوح، پیامبر، را به تو نشان میدهم تا تو بتوانی خود را از خطرات و شرور محفوظ نگهداری.
هوش مصنوعی: شهر علم را همواره در جویِ علم و دانش بگرد و با شور و شوق قدم بزن، زیرا که تا کی میخواهی منتظر بمانی و فقط در انتظار دیگران بماند، مثل کسی که حلقه به در زده و داخل نمیشود؟
هوش مصنوعی: چون میدانی که شهر علم و دانش در دست علی (حیدر) به خوبی نیست، بنابراین تنها باید او را به عنوان پیشوا و سرور این علم و دانش قرار دهیم.
هوش مصنوعی: چگونه جایز است که برای ترفندها و نیرنگها در مسیر دین، دیو (نیروی شر) را بر مقام قضاوت بزرگترین قاضی (قاضی اکبر) قرار داد؟
هوش مصنوعی: من نمیتوانم بگویم دربارهٔ چیزی که تو میدانی، زیرا عقل مختصر او، ارزشش از خاک بیشتر و از گوگرد احمر (نوعی ماده معدنی) کمتر است.
هوش مصنوعی: عقل نادان تو چگونه میتواند چیز غیرمعمولی مانند پارگین (پارهای از گل) را شایستهی وجود نعمتهایی همچون تسنیم (آب بهشتی) و کوثر (رودی در بهشت) بداند؟
هوش مصنوعی: برای من شایسته نیست که به خاطر اعتقاد به حق، نام زهرا (مادر امام علی و دختر پیامبر) را ببرم و دینی مانند دین پیامبر (اسلام) داشته باشم.
هوش مصنوعی: اگر تو کسی را که او را امیر (حاکم) میدانی و بر سر علی (حیدر) میخوانی، بخوانی و به او احترام بگذاری، در عین حال کافر هستی، چرا که نمیتوانی عطای قنبر (خدمتکار علی) را داشته باشی. به عبارت دیگر، اگر کسی در ظاهر نسبت به علی احترام دارد ولی در باطن با عقایدش ناسازگاری دارد، نشاندهندهٔ تناقض در دین اوست.
هوش مصنوعی: اگر بدن خاکی خود را در معرض باد قرار ندهی، نیازی نیست که برای رسیدن به آرامش و سادگی، از آب افیون بنوشی یا در کنار آتش نفاق قرار داشته باشی.
هوش مصنوعی: اگر حیدر (علی بن ابیطالب) مانند سلیمان (پیامبر و پادشاه حکیم) در صدر و مقام سلطنت قرار بگیرد، داشتن دیو (چیزهای زشت و شرور) بر سر تاج و افسر جایز و پسندیده نیست.
هوش مصنوعی: نور و تاب آفتاب در آسمان به قدری زیاد است که زهره (سیارهٔ زهره) چطور میتواند با داشتن چهرهای زیبا با آن نور همسان باشد. این جمله به موازنه و مقایسهٔ زیبایی و نور عظیم آفتاب اشاره دارد.
هوش مصنوعی: خضر، شخصیت مقدس و دانایی در فرهنگ اسلامی، در اینجا به عنوان راهنما و دلیلی مورد اشاره قرار گرفته است. شاعر میگوید که اگر انسان بخواهد به حقیقت و رستگاری برسد، باید مانند خضر با دلیلی درست و روشن زندگی کند، در غیر این صورت مانند یک شخص جاهل خواهد بود که بر اسب لنگ و ناتوانی سوار است و نمیتواند به مقصد خود برسد.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی که محبتت مانند محبت حیدر باشد، باید این محبت را با جان و دل خود برابر کنی و به آن ارج نهی.
هوش مصنوعی: اگر دین به روشنی و زیبایی توصیف حیدر (امیرالمؤمنین علی) در یک باغ به تصویر کشیده شود، آنگاه باغبانی غیر از حیدر، برای آن باغ مناسب نخواهد بود.
هوش مصنوعی: جز قرآن و اهل بیت پیامبر، چیزی از یادگارهای او باقی نمانده که برای انسان ها در روز قیامت مفید باشد.
هوش مصنوعی: جز علی (مرتضی) که معلم دین و عالم بزرگ است، کسی نمیتواند یاد و یادگاری از مصطفی (پیامبر اسلام) بگذارد. در اینجا به مقام بالای علی و ارتباط او با پیامبر اشاره شده است.
هوش مصنوعی: از آنجا که تو، سلطان سنجر، به عنوان پادشاه، حق ندارید تاج و تخت سلطنت را در دست داشته باشید، به جز علی (علی بن ابیطالب) و خانوادهاش که شایستهترین افراد برای رهبری هستند، کسی دیگر این حق را ندارد.
هوش مصنوعی: اگر پس از سلطان دین (پیشوای مذهبی) به دنبال کسی هستی، فقط علی (امام اول شیعیان) و خاندان او را باید داشته باشی و دیگر هیچکس را برای مقامهایی مانند محراب و منبر قابل قبول ندانید.
هوش مصنوعی: در آن بیابان که سنگِ سخت، از عذاب و درد، مانند خون میشود، در میدان نبرد هیچکس نمیتواند پشت و یاوری داشته باشد.
هوش مصنوعی: فاسقان و مجرمان با زبانهای مختلف، میتوانند هفت زندان را بگشایند و از هفت در به داخل آنها بروند.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به هشت باغ بهشتی، راهی جز محبت و دوستی با امام علی (حیدر) و دو پسر ایشان، حسن (شبیر) و حسین (شبر) وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر خود را مومن میدانی، لازم است که محبت به امام جعفر صادق و دین او را مانند زر و جواهر گرانبها در دل داشته باشی.
هوش مصنوعی: آیا میتوانی خود را مسلمان بدانی در حالی که فقط یک لباس ظاهری اسلامی بر تن داری و در زیر آن، شمشیر آمادهای برای کشتن دیگران داری؟
هوش مصنوعی: اگر خود را دیندار میدانی، لازم نیست که جسم و جانت نشانههای ظاهری از کفر و دین داشته باشد یا لاغر و ضعیف باشد.
هوش مصنوعی: پند من را بشنو و برای آموختن علم دین تلاش کن، زیرا جز دانش دینی، هیچ چیز دیگری به عنوان زینت و زینتدهنده ارزش ندارد.
هوش مصنوعی: برای درک علم دین، باید به بینش و عقل دل خود تکیه کنی؛ زیرا بدون این درک و بینش، نیازی به زینت ظاهر و حجابهای فریبنده نداری.
هوش مصنوعی: اگر مردم تو را نادان بشمارند، عقل و خرد تو به هیچ دردی نمیخورد. از این رو، پیروی از مذهب سلمان (ابلغی در علم و دین) و صداقت و زهد بوذر (بوذرجل) که نشانههای نیکو هستند، برای تو مفید نخواهد بود.
هوش مصنوعی: علم در حقیقت چیست؟ این است که بتوانی حق را از باطل تشخیص بدهی، نه اینکه فقط کتابهای فریبنده شیطان را حفظ کنی.
هوش مصنوعی: گبرکی به معنای "گبر" (بیدینی یا بیمذهبی) چیست؟ گذاشتن دین حق در زیر پا، به این معناست که همانند گبرها، که سالها و ماهها مشغول خوشگذرانی و نوشیدن شراب هستند، نباید دین واقعی را فراموش کرد و از آن دور شد.
هوش مصنوعی: به جای توجه به هندوستانیها (گبرکیها که به پرستندگان آتش اشاره دارد) و اعتقادات نادرست آنها، به دنبال دین حق باش، زیرا نمیتوان بیت عطر و خوشبویی را با ماده نامطلوب و بیارزش جایگزین کرد.
هوش مصنوعی: اگر تو را ناگهان با این طرز زندگی از خواب ببرند و بمیری، پس باید برایت زیر سر و بستر آتشگر آماده کنند.
هوش مصنوعی: ای سنایی، از وابستگی خود به امور دنیوی رها شو، چرا که داشتن محبت مادر نسبت به شیرخواره، در حالی که او با دایهای بیرحم بزرگ میشود، ناپسند است.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به آرامش خود، به چه دلیلی باید تا پایان عمر با دشمنان احمق و ناتوان خود درگیر باشم و در سردرگمی و اضطراب باقی بمانم؟
هوش مصنوعی: باید با تمام وجود و با عشق و ایمان، پیرو خاندان یاسین (پیامبر اسلام) باشی، تا در روز قیامت مانند کافران و بیدینان، چهرهای زشت و پریشان نداشته باشی.
هوش مصنوعی: زیور این دیوان، امتیازات و خوبیهای خود را از این جهت است که چارهای برای نو عروسان وجود ندارد جز اینکه زیور داشته باشند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا کی از یاران وصیت تخت و افسر داشتن
وز برای لقمهای نان دست بر سر داشتن
تا تو بیمار هوای نفس باشی مر ترا
بایدت بر خاک خواری خفت و بستر داشتن
گر ترا بر کشور جان پادشاهی آرزوست
[...]
خوش بود در دوستی باطن چو ظاهر داشتن
نظم زین الدین ندیم طبع و خاطر داشتن
طالب مدحت ابوطالب که رسم و رای اوست
طالبان جود را خشنود و شاکر داشتن
اوست عبدالله طاهر کز جمال خلق و خلق
[...]
گر سزد شوری ز شور عشق بر سرداشتن
کی سزد جز شور عشقت شور دیگر داشتن
محضری آمد قوی در پاک دامن بودنم
در غمت ای پاک دامن دامن تر داشتن
رسمعاشق نیست با یکدل دو دلبر داشتن
یا ز جانان یا ز جان بایست دل برداشتن
ناجوانمردیست چون جانوسیار و ماهیار
یار دارا بودن و دل با سِکندر داشتن
یا اسیر حکم جانان باش یا در بند جان
[...]
ایدل ار خواهی بسر آهنگ افسر داشتن
کشور تجرید را باید مسخر داشتن
در طریق اهل معنی سلطنت را شرط نیست
با وجود کشور تجرید کشور داشتن
ننگ زیور دار ایدل زیور ار خواهی که هست
[...]
معرفی ترانههای دیگر
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.