هزار افسوس از حاجی سلیمان صباحی آن
که صبح معرفت را بود رایش مهر تابانی
دریغ و درد از آن گنج حقایق آنکه بود او را
درون بحر گهر زائی برون ابر در افشانی
به علم انکار کردی صد فلاطون را به تحقیقی
به عجز اقرار دادی صد قلیدس را به برهانی
زنادانی بود در جنب عقل پیش رای او
اگر دانند پیر عقل را جز طفل نادانی
سخن کوتاه تا وضع سخن شد نامد و ناید
جهان را بی سخن چون او سخن سنجی سخندانی
به گلزار جنان شد مرغ روحش زین جهان آری
نماند در چنین مرغ خوش الحانی
سیه شد بی وجودش محفل گیتی که بود الحق
وجودش شمع عالمتابی و عالم شبستانی
نظر بر بند از این گلشن که بی او بر دل و دیده
بود هر سبزه ی او خنجری هر غنچه پیکانی
جهان نظم زین پس رو به ویرانی نهاد آری
جهان ویران شود در وی نباشد چون جهانبانی
گریبان حیاتش چاک از دست اجل چون شد
به هر چشم آستینی به هر دستی گریبانی
دلش فارغ شد از رنج و غم گیتی، نهاد اما
زغم بر هر دلی دردی که دروی نیست درمانی
زخون هر دل سوزان کنون هر دامنی گلشن
اگر از آتشی وقتی پدید آید گلستانی
کنون زین غم به هر دم سیل خونی جوشد از هر دل
اگر زین پیش یکبار از تنوری خاست طوفانی
غرض چون از جهان رفت او رود از ماتمش هر دم
به چرخ از هر دلی فریادی، از هر سینه افغانی
(سحاب) از بهر ضبط سال تاریخ وفات او
رقم زد: «آه کز ملک فصاحت شد سلیمانی»



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه سوگنامهای است برای حاجی سلیمان صباحی بیدگلی. سحاب دانش، اندیشه و سخندانی او را برتر از افلاطون و اقلیدس میشمارد و رفتنش را مایهٔ تاریکی جهان و ویرانی قلمرو شعر میداند. سپس اندوه سوگواران را با اشاره به آتش ابراهیم و طوفان نوح بزرگ جلوه میدهد. شعر با مادهتاریخی پایان مییابد که در آن نام سلیمان را با پادشاهی سلیمان پیامبر پیوند داده است.
هوش مصنوعی: هزار افسوس برای حاجی سلیمان صباحی که اندیشهاش برای صبحِ معرفت مانند خورشیدی تابان بود. «صبح» در اینجا به تخلص او، صباحی، هم اشاره دارد.
هوش مصنوعی: دریغ و درد از آن گنجینهٔ حقیقتها که درونش مانند دریایی گوهرزا بود و بیرونش مانند ابری که مروارید میبارد؛ یعنی هم باطنی پرمعنا داشت و هم سخنی گوهربار.
هوش مصنوعی: با دانش خود و با یک تحقیق، صد افلاطون را رد میکرد و با یک برهان، صد اقلیدس را به ناتوانی خود معترف میساخت.
هوش مصنوعی: در برابر اندیشهٔ او، اگر عقلِ کهنسال را چیزی جز کودکی نادان بشمارند، از نادانی است؛ یعنی عقل در کنار رأی او کودکی نادان بیش نیست.
هوش مصنوعی: سخن کوتاه، از آغاز پیدایش سخن تاکنون، سخنشناس و سخندانی مانند او به جهان نیامده و نخواهد آمد.
هوش مصنوعی: پرندهٔ روحش از این جهان به باغ بهشت پرواز کرد؛ آری، چنین پرندهٔ خوشآوازی در این جهان نمیماند.
هوش مصنوعی: بزم جهان بی وجود او تاریک شد، زیرا بهراستی وجود او شمعی جهانافروز بود و جهان مانند شبستانی بود که با او روشن میشد.
هوش مصنوعی: چشم از این باغ جهان ببند، زیرا بی او هر سبزهاش برای دل و چشم مانند خنجر و هر غنچهاش مانند نوک تیر آزاردهنده است.
هوش مصنوعی: از این پس جهان شعر رو به ویرانی میرود؛ آری، جهانی که نگهبان و فرمانروایی نداشته باشد ویران میشود.
هوش مصنوعی: چون دست مرگ گریبان زندگی او را درید، هر چشمی آستینی برای پاک کردن اشک دارد و هر دستی از سوگ گریبان خود را چاک میدهد.
هوش مصنوعی: دل خودش از رنج و اندوه دنیا آسوده شد، اما از غم مرگش بر هر دلی دردی گذاشت که درمانی ندارد.
هوش مصنوعی: اکنون از خون دلهای سوزان، هر دامنی مانند گلستانی سرخ شده است؛ همانگونه که روزگاری از آتش گلستانی پدید آمد، که اشاره به آتش ابراهیم است.
هوش مصنوعی: اکنون از این غم، هر لحظه از هر دلی سیلی از خون میجوشد؛ حال آنکه پیش از این تنها یک بار از تنوری طوفان برخاست، که اشاره به طوفان نوح است.
هوش مصنوعی: خلاصه، چون او از جهان رفت، در سوگش هر لحظه از هر دل فریادی و از هر سینه نالهای به آسمان میرود.
هوش مصنوعی: سحاب برای ثبت سال درگذشت او این مادهتاریخ را نوشت: «آه که از سرزمین فصاحت سلیمانی رفت». واژهٔ «سلیمان» هم به نام صباحی اشاره دارد و هم به سلیمان پیامبر و پادشاهیاش.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ازو بی اندهی بگزین و شادی با تن آسانی
به تیمار جهان دل را چرا باید که بخسانی؟
ایا خوشتر ز جان و دل! همه رنج دل و جانی
به رنج تن شدم خرسند اگر دل را نرنجانی
شود بی جان تنم یکسر چو تو لختی بیازاری
تن از آزار جان پیچد تنم را زین قبل جانی؟
اگر چه جانی از انسی همیشه بر حذر باشد
[...]
نگارا ماه گردونی سوارا سرو بستانی
دل از دست خردمندان به ماه و سرو بِستانی
اگر گردون بود مرکب به طلعت ماه گردونی
وگر بستان بود مجلس به قامت سرو بستانی
به آن زلفین شورانگیز مشک اندوده زنجیری
[...]
مسلمانان، مسلمانان، مسلمانی، مسلمانی
از این آیینِ بیدینان، پشیمانی، پشیمانی
مسلمانی کنون اسمیست بر عرفی و عاداتی
دریغا، کو مسلمانی؟ دریغا، کو مسلمانی؟
فرو شد آفتابِ دین، برآمد روزِ بیدینان
[...]
زهی جاهت فریدونی ، زهی ملکت سلیمانی
به عون تو مسلم شد ز هر آفت مسلمانی
غلط گفتم ، خطا کردم، کجا آید به چشم اندر
تو را جاه فریدونی، تو را ملک سلیمانی؟
نجوید دهر جز از رسم تو آثار فرخنده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.