شمارهٔ ۲۷ - در مدح شهابالثاقب حضرت مولیالموالی علی علیهالسلام
فغان ز عشق که آسان نماید اول بار
چو مدتی گذرد سخت میشود دشوار
گمان عاشق بیچاره اینکه بیزحمت
توان رسید بوصل و گرفت کام از یار
ولیک یار پریوش ز غمزهٔ دلکش
چو دید از دل عاشق ربوده صبر و قرار
ز طره سلسله اندازدش بپا اول
که تا برون رود او را ز سر هوای فرار
سپس طریق وفا را بر او کند مسدود
در جفا بگشاید بروی او یکبار
گهی دهد بکف ترک چشم ز ابر و تیغ
که چاک چاک نماید از او دل افکار
گهش ز ترکش مژگان بسینه مجروح
خدنگها به یکی دم زند هزار هزار
بزخم دل نمک و مشگ گاهگاه او را
بریزد از لب میگون و جعد غالیهبار
ز داغ نقطه خال سیاه خود کندش
بگرد عالم سرگشته گاه چون پرگار
گهی بگوید خونش بدل کنند اعدا
گهی بگوید سنگش بسر زنند اغیار
بکار خویش بخنداندش بشیوه برق
بحال خویش بگریاندش چو ابر بهار
گهی چو بلبلش آرد بنغمه و گاهی
دهد بکنج خموشیش جا چو بوتیمار
گهی بگوید از کیش خویش دست بکش
گهی بگوید ز آئین خویش دل بردار
گهی نماید ابرو که این ترا قبله است
نبود باید با کعبه و کنشتت کار
گهی بگوید بگسست بایدت تسبیح
گهی بگوید بر بست بایدت زنار
گهیش بالش و بستر بشیوه مجنون
یکی ز خاره بیاراید و یکی از خار
گهی چو موسیش از جلوهٔی کند مدهوش
گهی چو عیسی بهرش بپا نماید دار
گهی نهد چو ذبیحش بحلق تیغ و گهی
بجان و دل چو خلیلش ز غم فرو زد نار
گهی بچاه در اندازدش چو یوسف و گاه
دهد بباد فنا هستیش سلیمان وار
گهش بهجر چو یعقوب جان کند مهجور
گهش ز غصه چو ایوب تن کند بیمار
گهی ببطن نهنگ بلاش چون یونس
دهد مقام که تا مسکنت کند اظهار
غرض ز جانب معشوق چونکه بر عاشق
عتاب و جور و جفا زین قبل رود بسیار
بهرطرف که کند روی گرد خود بیند
ز خشت غصه و غم تا فلک کشیده حصار
ز پا درآید و بیخویش گردد و دیگر
نمی بخندد شاد و نمی بگرید زار
نه آگهیش ز عقلست و نی زدین نه ز دل
نه با کسش سر انس و نه حالت گفتار
نه شوق نام دگر دارد و نه غصه ننگ
نه پا ز کفش کند فهم و نی سر از دستار
نه فکر سود و زیان و نه قید عیب و هنر
نه عاقلست و نه مجنون نه مست و نه هشیار
چو دید یار بدینگونه حال عاشق خویش
بسوزدش دل سنگین و را بحال نزار
جفا بدل بوفا سازد و بدلجوئی
بیایدش بسر آن لعبت پری رخسار
کشد ورا ببر و پرده گیرد از عارض
بآب لطف همی شویدش ز چهره غبار
مر آن بلاکش مهجور باز دریابد
حیات تازه ز فیض نسیم وصل نگار
دو دیده باز کند از هم و بدار وجود
بغیر یار نیاید بچشم او دیار
چو شیر و شکر با یار خود در آمیزد
یکی شوند و دوئی از میان رود بکنار
دگر دو خواندنشان کافری بود زان پس
چو جان حیدر کرار و احمد مختار
همان دو نفس مقدس که هست وحدتشان
چو آفتاب عیان در بر اولوالابصار
همان دو صورت انور که معنی ایشان
کند ندای انا الله واحد القهار
همان دو جان مجسم که هستشان یکسان
طریق و پیشه و آئین و شیوه و کردار
همان دو روح مکرم که شد به خم غدیر
فراز دست مشیت ز ایزدی در بار
گرفتشان ز عذار یگانگی پرده
که تا بوحدتشان ماسوی کنند اقرار
هنوز اهل دل از گوش جان همی شنوند
ندای وحدتآمیز سید ابرار
که هرکه بنده مولائی من است او را
علی است سید و مولا و سرور و سالار
زهی شریف مکان و خهی رفیع مقام
که گشت کشف در آنجا خدای را اسرار
لسان حق ید حق را بامر حق از لعل
همی بوصف فرو ریخت لؤلؤ شهوار
کرام را ز ازل تا ابد نمودی وصف
به مدح ابن عم خویش حیدر کرار
الا که جویی دیدار شاهد وحدت
بکوش تا که شوی خویش قابل دیدار
اگر که قابل دیدار او شوی فکند
تو را در آینه عکس از جمال پر انوار
علی عالی اعلا که اهل بینش را
بود بدیده عیان نورش از در و دیوار
علی که باشد امروز قاسم الا رزاق
علی که باشد فردا قسیم جنت و نار
علی که یافت چو از غیب ذات خویش ظهور
ز کاروان وجودش بدست بود مهار
هم اختیارش فرمانده قضا و قدر
هم اقتدارش دائر مدار لیل و نهار
بهر طرف نگری رو بسوی او داری
چه در جنوب و شمال و چه در یمین و یسار
مطیع نفس نفیسش در انفس است انفاس
رهین پرتورویش در اعین است انظار
شریف جانی کاورا علی بود جانان
خوشا بحال دلی کش علی بود دلدار
حلاوت رطب مهرش آن چشد که سبک
توان بنخل برآید چه میثم تمار
هوای عالم عشق ورا پرد مرغی
که بال وام نماید ز جعفر طیار
کس ار بنصرت او در زمانه شد منصور
ز نیک بختی دارین گشت برخوردار
گرفت کام ار این گنبد ترنجی دور
گزید مهروی نکو در این سپنجی دار
بحیرتم که چه گویم بمدح آنکه اگر
شود بحور مداد و نه آسمان طومار
قلم شود همه اشجار و تا به یوم نشور
شوند جن و ملک سر بسر صحیفه نگار
یک از دو صد ننویسند دو صف آن انسان
که بندگان درش را همی رود به شمار
بر آستانش بی پا و سر گدایانند
که هستشان به گدائی ز پادشاهی عار
زنند بوسه بدرگاه مرتضی و زند
بخاک درگهشان بوسه گنبد دوار
یکی ز جمله چو صابر علی که سر تا سر
تو ان در آینهاش دید طلعت اخیار
در او نهفته ز اهل یقین هر آن خصلت
از او پدید ز ارباب دین هر آن آثار
منم صغیر که خاک قدوم آن شه را
کشم بدیده بصد عجز و لابهو زنهار
بهر مقامم جز آستان او بیمیل
ز هر طریقم غیر از طریق او بیزار
بدهر تا که بود این اثر ز مرد را
که کور میشود از دیدنش دو دیده مار
ز دوستان علی (ع) دشمنان او مغلوب
بحق جاه محمد (ص) و آله الاطهار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح شهابالثاقب حضرت علی علیهالسلام، ابتدا به سختیهای عشق و اثرات آن بر دل عاشق میپردازد و از جفاهای معشوق سخن میگوید. او بیان میکند که عاشق در حال ناز و عتاب معشوق در عذاب و رنج است، و هر کدام از این عواطف و احساسات، جلوهای از محبت و پیوند است. در ادامه، شاعر به وصف ویژگیهای منحصر به فرد علی علیهالسلام میپردازد و او را مظهر وحدت و معرفت الهی میداند. شاعر تأکید میکند که علی، سرور و مولا است و نجاتدهنده انسانها در روزی قیامت. وی در نهایت به پیروی از راه علی و کوشش برای شناخت او دعوت میکند و میگوید که در دل او، آینهای از جمال الحق وجود دارد.
هوش مصنوعی: فریاد از عشق که در آغاز آسان به نظر میآید، اما چون مدتی بگذرد بسیار سخت و دشوار میشود.
هوش مصنوعی: عاشق بیچاره گمان میکند که میتواند بیرنج به وصال برسد و از یار کام بگیرد.
هوش مصنوعی: اما یار پریروی، وقتی ببیند که با نگاه و غمزهٔ دلربایش صبر و آرام را از دل عاشق ربوده است،
هوش مصنوعی: نخست با زلف خود زنجیری بر پای او میاندازد تا فکر گریختن از سرش بیرون برود.
هوش مصنوعی: سپس راه وفا را بر او میبندد و ناگهان در ستم و جفا را به رویش میگشاید.
هوش مصنوعی: گاهی به دست چشمِ ترکمانندِ خود از ابرو شمشیری میدهد تا دل زخمی عاشق را پارهپاره کند.
هوش مصنوعی: گاهی از ترکش مژگانش هزاران هزار تیر در یک لحظه بر سینهٔ زخمی عاشق میزند.
هوش مصنوعی: گاهگاه از لب سرخ چون شراب و زلف خوشبوی خود نمک و مشک بر زخم دل او میریزد و دردش را تازه میکند.
هوش مصنوعی: گاهی با داغ نقطهٔ خال سیاهش، عاشق را مانند پرگار سرگردان به دور عالم میچرخاند.
هوش مصنوعی: گاهی میگوید دشمنان خون به دلش کنند و گاهی میگوید بیگانگان سنگ بر سرش بزنند.
هوش مصنوعی: او را مانند برق بر کار خودش به خنده وا میدارد و مانند ابر بهار بر حال خودش به گریه میاندازد.
هوش مصنوعی: گاهی او را چون بلبل به نغمهسرایی میآورد و گاهی چون بوتیمار در گوشهٔ خاموشی و اندوه مینشاند.
هوش مصنوعی: گاهی میگوید از دین و مذهب خود دست بکش و گاهی میگوید از آیین خود دل بکن.
هوش مصنوعی: گاهی ابروی خود را نشان میدهد و میگوید این قبلهٔ توست و نباید با کعبه و بتکده کاری داشته باشی.
هوش مصنوعی: گاهی میگوید باید تسبیح زاهدی را پاره کنی و گاهی میگوید باید زنار ببندی؛ یعنی دینداری ظاهری را رها کنی.
هوش مصنوعی: گاهی مانند مجنون بالش او را از سنگ خارا و بسترش را از خار میسازد.
هوش مصنوعی: گاهی مانند موسی با یک جلوه او را بیهوش میکند و گاهی مانند عیسی برایش دار برپا میکند.
هوش مصنوعی: گاهی مانند اسماعیل ذبیح تیغ بر گلویش مینهد و گاهی مانند ابراهیم خلیل از غم آتش در جان و دلش میافروزد.
هوش مصنوعی: گاهی مانند یوسف او را به چاه میاندازد و گاهی مانند ملک سلیمان هستی او را بر باد فنا میدهد.
هوش مصنوعی: گاهی مانند یعقوب جانش را در هجران دور و رنجور میکند و گاهی مانند ایوب تنش را از غصه بیمار میسازد.
هوش مصنوعی: گاهی مانند یونس او را در شکم نهنگ بلا جای میدهد تا خواری و نیازمندی خود را آشکار کند.
هوش مصنوعی: خلاصه آنکه چون از سوی معشوق اینگونه سرزنش و ستم و جفا بسیار بر عاشق روا میشود،
هوش مصنوعی: عاشق به هر سو که رو کند، گرداگرد خود حصاری از خشت غم و غصه میبیند که تا آسمان کشیده شده است.
هوش مصنوعی: عاشق از پا درمیآید و از خود بیخود میشود؛ دیگر نه از شادی میخندد و نه به زاری میگرید.
هوش مصنوعی: نه از عقل خبر دارد، نه از دین و نه از دل خود؛ نه میل همدمی با کسی دارد و نه توان سخن گفتن.
هوش مصنوعی: نه آرزوی نام و آوازه دارد و نه غم ننگ و رسوایی؛ چنان بیخود است که پا را از کفش و سر را از دستار بازنمیشناسد.
هوش مصنوعی: نه در فکر سود و زیان است و نه پایبند عیب و هنر؛ نه عاقل است و نه دیوانه، نه مست است و نه هشیار.
هوش مصنوعی: وقتی معشوق عاشق خود را در این حال میبیند، دل سنگینش بر حال زار او میسوزد.
هوش مصنوعی: آن معشوق پریرو جفا را به وفا بدل میکند و برای دلجویی بر بالین عاشق میآید.
هوش مصنوعی: او را در آغوش میگیرد، پرده از رخسار خود برمیدارد و با آب لطف، غبار را از چهرهٔ عاشق میشوید.
هوش مصنوعی: آن عاشق بلاکشیدهٔ دورافتاده، از برکت نسیم وصال یار، دوباره جانی تازه مییابد.
هوش مصنوعی: چشمهایش را میگشاید و در سرای هستی جز یار هیچکس را نمیبیند.
هوش مصنوعی: مانند شیر و شکر با یار درمیآمیزد؛ هر دو یکی میشوند و دوگانگی از میان برمیخیزد.
هوش مصنوعی: از آن پس دو خواندن آنها کفر است، چنانکه جان علی (حیدر کرار) و پیامبر (احمد مختار) یکی است.
هوش مصنوعی: همان دو جان پاکی که یگانگیشان برای صاحبان بصیرت مانند آفتاب آشکار است.
هوش مصنوعی: همان دو چهرهٔ نورانی که حقیقت و معنای وجودشان ندای یگانگی خدای واحد قهار را سر میدهد؛ یعنی مظهر توحیدند.
هوش مصنوعی: همان دو جان در قالب تن که راه و کار و آیین و روش و رفتارشان یکسان است.
هوش مصنوعی: همان دو روح گرامی که در غدیر خم، در بارگاه الهی، دست مشیت آنان را بالا برد؛ اشاره به بالا بردن دست علی به دست پیامبر.
هوش مصنوعی: پرده از چهرهٔ یگانگی آنان برداشته شد تا همهٔ آفریدگان به یکی بودنشان اقرار کنند.
هوش مصنوعی: هنوز هم اهل دل با گوش جان، ندای یگانگیآمیز پیامبر، سرور نیکان، را میشنوند.
هوش مصنوعی: آن ندا این است که هر کس من مولای اویم، علی سرور و مولا و پیشوای اوست؛ اشاره به حدیث غدیر.
هوش مصنوعی: آفرین بر آن جایگاه شریف و مقام والا که در آنجا رازهای خداوند آشکار شد.
هوش مصنوعی: زبان حق یعنی پیامبر، به فرمان خدا، در وصف دست حق یعنی علی، از لبهای چون لعل خود مرواریدهای گرانبهای سخن فروریخت.
هوش مصنوعی: پیامبر با ستایش پسرعمویش علی، در واقع همهٔ بزرگواران را از ازل تا ابد وصف کرد.
هوش مصنوعی: هان ای کسی که دیدار شاهد یگانگی را میجویی، بکوش تا خود را شایستهٔ آن دیدار کنی.
هوش مصنوعی: اگر شایستهٔ دیدار او شوی، او پرتوی از جمال نورانیاش را در آینهٔ دل تو میاندازد.
هوش مصنوعی: او علیِ بلندمرتبه است که اهل بصیرت نورش را آشکارا از در و دیوار جهان میبینند.
هوش مصنوعی: علی کسی است که امروز روزیدهندهٔ خلق است و فردا در قیامت تقسیمکنندهٔ بهشت و دوزخ.
هوش مصنوعی: علی کسی است که چون ذاتش از عالم غیب آشکار شد، مهار کاروان هستی در دست او بود.
هوش مصنوعی: اختیار او بر قضا و قدر فرمان میراند و قدرت او گردش شب و روز را میچرخاند.
هوش مصنوعی: به هر سو که بنگری، چه جنوب و شمال و چه راست و چپ، رو به سوی او داری؛ یعنی او در همهجا جلوه دارد.
هوش مصنوعی: نفسهای همهٔ جانها فرمانبر وجود گرانقدر اوست و نگاه همهٔ چشمها در بند پرتو روی اوست.
هوش مصنوعی: گرامی است جانی که محبوبش علی باشد و خوشا دلی که دلدارش علی باشد.
هوش مصنوعی: شیرینی خرمای محبت او را کسی میچشد که بتواند مانند میثم تمار سبکبار بر درخت خرما (دار) برود؛ یعنی در راه او از جان بگذرد.
هوش مصنوعی: در فضای عالم عشق او پرندهای میتواند پرواز کند که بال از جعفر طیار به وام گرفته باشد؛ یعنی مانند جعفر جانفشانی کند.
هوش مصنوعی: هر کس در روزگار با یاری کردن او پیروز شد، از سعادت دنیا و آخرت بهرهمند گشت.
هوش مصنوعی: اگر کسی از این گنبد گردان کامی گرفت، از آن بود که در این سرای ناپایدار مهر او را به نیکی برگزید.
هوش مصنوعی: حیرانم که در ستایش کسی چه بگویم که اگر دریاها مرکب و نه آسمان طومار شوند،
هوش مصنوعی: و همهٔ درختان قلم شوند و جن و فرشته تا روز رستاخیز همگی نویسنده گردند،
هوش مصنوعی: باز یکی از دویست وصف آن انسانی را نمیتوانند بنویسند که حتی بندگان درگاهش هم به شمار میآیند و ارجمندند.
هوش مصنوعی: بر آستان او گدایان بیسر و سامانی هستند که با گدایی آن درگاه، از پادشاهی ننگ دارند.
هوش مصنوعی: آنان درگاه علی مرتضی را میبوسند و آسمان گردان خاک درگاه ایشان را میبوسد.
هوش مصنوعی: یکی از آن بندگان صابرعلی است که در آینهٔ وجودش سراسر چهرهٔ نیکان را میتوان دید.
هوش مصنوعی: هر خصلتی که اهل یقین دارند در او نهفته است و هر نشانهای که از دینداران هست از او آشکار است.
هوش مصنوعی: من صغیرم که خاک قدم آن شاه را با فروتنی و زاری و پناهجویی بسیار سرمهٔ چشم میکنم.
هوش مصنوعی: به هیچ جایگاهی جز آستان او میل ندارم و از هر راهی جز راه او بیزارم.
هوش مصنوعی: تا وقتی در جهان زمرد این اثر را دارد که دیدنش دو چشم مار را کور میکند،
هوش مصنوعی: دشمنان علی به دست دوستانش مغلوب باشند، به حق مقام محمد و خاندان پاکش.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اگر گل آرد بار آن رخان او، نه شگفت
هر آینه چو همه مِیْ خورَد گل آرد بار
به زلفْ کژ ولیکن به قد و قامت راست
به تن درست ولیکن به چشمکان بیمار
مدیح تا به بر من رسید عریان بود
ز فرّ و زینت من یافت طیلسان و ازار
چنین نماید شمشیر خسروان آثار
چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار
به تیغ شاه نگر، نامهٔ گذشته مخوان
که راستگویتر از نامه تیغ او بسیار
چو مرد بر هنر خویش ایمنی دارد
[...]
قوی کننده دین محمد مختار
یمین دولت محمود قاهر کفار
چو بازگشت به پیروزی از در قنوج
مظفر وظفر و فتح بر یمین و یسار
هنوز رایتش از گرد راه چون نسرین
[...]
فغان ز دست ستمهای گنبد دوار
فغان ز سفلی و علوی و ثابت و سیار
چه اعتبار بر این اختران نامعلوم
چه اعتماد بر این روزگار ناهموار
جفای چرخ بسی دیده اند اهل هنر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.