ز خوبان قامت جانان علم باشد به یکتایی
الف را هیچ حرفی برنمی آرد ز رعنایی
نمی گردد حجاب بحر وحدت موجه کثرت
نمی آرد برون سی پاره مصحف را ز یکتایی
حجاب نور وحدت عالم اسباب می گردد
شود محجوب اگر در پرده های چشم بینایی
مکن از چشم بد اندیشه کز شرم عذار تو
نمی بیند به غیر از پشت پای خود تماشایی
که را می گشت در خاطر کز آن آرام بخش جان
مرا بازیچه صرصر شود کوه شکیبایی؟
غزالان را ز وحشت باز می دارد تماشایش
چو مجنون هر که را سودای لیلی کرد صحرایی
ز فیض گوشه گیری قطره ناچیز گوهر شد
قدم بیرون منه تا ممکن است از کنج تنهایی
به اندک فرصتی طی می شود عمر گرانخوابان
که سنگینی کند سیلاب را افزون سبکپایی
به کوشش باز نتوان کرد از سر تیره بختی را
نگردد محو خط سرنوشت از جبهه فرسایی
زبان تیغ را سنگ فسان در جوهر افزاید
نمی گردد مرا گوش گران مانع ز گویایی
ز گلچین نیست پروا چهره گلرنگ جانان را
که حسن این گلستان می برد از دست گیرایی
سپرداری کن از مهر خموشی زندگانی را
که عمر شمع را کوتاه سازد بادپیمایی
که دارد یاد حسن عالم آرایی چنین صائب؟
که می بیند به هر جانب که رو آرد تماشایی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با ستایش قامت بیهمتای معشوق آغاز میشود و به اندیشهٔ وحدت در عین کثرت میرسد: موج دریا را نمیپوشاند و سیپاره بودن قرآن یگانگی آن را از میان نمیبرد. در ادامه، شاعر از بیقراری عاشق و حال مجنون سخن میگوید و اندرزهایی دربارهٔ گوشهنشینی، خاموشی، کوتاهی عمر غافلان و تغییرناپذیری سرنوشت میدهد. غزل با یادِ زیباییای پایان مییابد که از هر سو جلوهگر است.
هوش مصنوعی: قامت معشوق در میان همهٔ زیبارویان به یگانگی و بیهمتایی نامآور است؛ همانگونه که هیچ حرفی در راستی و خوشقامتی به پای الف نمیرسد.
هوش مصنوعی: موجهای کثرت، دریای وحدت را نمیپوشانند. همانگونه که سی جزء بودن قرآن آن را از یگانگی بیرون نمیبرد، کثرت ظاهری هم وحدت حقیقی را از میان نمیبرد.
هوش مصنوعی: جهانِ اسباب و وسایط پردهای بر نور وحدت میشود. همانگونه که بینایی اگر در پردههای چشم گرفتار بماند، از دیدن بازمیماند.
هوش مصنوعی: از چشمزخم نگران مباش، زیرا هر تماشاگری از شرمِ دیدن چهرهٔ تو جز به پشت پای خود نمینگرد و سر بلند نمیکند.
هوش مصنوعی: چه کسی گمان میکرد که از آن معشوقِ آرامبخش جان، کوه صبر من بازیچهٔ تندباد شود و آرامشم از دست برود؟
هوش مصنوعی: هر کس را که سودای لیلی مانند مجنون بیابانگرد کند، آهوان چنان محو تماشای او میشوند که رمیدن را از یاد میبرند و با او انس میگیرند.
هوش مصنوعی: قطرهٔ ناچیز از برکت گوشهنشینی در دل صدف به گوهر بدل شد؛ پس تا میتوانی از کنج تنهایی بیرون مرو.
هوش مصنوعی: عمرِ کسانی که در خواب سنگین غفلتاند در اندک زمانی سپری میشود؛ چنانکه سنگینیِ بار، شتاب سیلاب را بیشتر میکند.
هوش مصنوعی: سیهبختی را با تلاش نمیتوان از سر دور کرد؛ خط سرنوشتی که بر پیشانی نوشته شده با ساییدن پیشانی پاک نمیشود.
هوش مصنوعی: همانگونه که سنگ فسان برّندگی و جوهر تیغ را بیشتر میکند، گوش سنگینِ شنونده نیز مرا از سخن گفتن بازنمیدارد، بلکه زبانم را تیزتر میکند.
هوش مصنوعی: چهرهٔ گلرنگ معشوق از گلچین بیمی ندارد؛ زیرا زیبایی این گلستان توانِ گرفتن را از دست گلچین میبرد و دستش از کار میافتد.
هوش مصنوعی: با مُهر خاموشی از زندگی خود محافظت کن، زیرا بیهودهگویی و بادپیمایی عمر را کوتاه میکند؛ همانگونه که باد عمر شمع را کوتاه میسازد.
هوش مصنوعی: صائب، چه کسی چنین زیبایی جهانآرایی را به یاد دارد که آدمی به هر سو رو کند، جلوهای از آن را تماشا کند؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بهار آمد من و هر روز نو باغی و نو جایی
به گشتن هر زمان عزمی به بودن هر زمان رایی
قدح پر باده رنگین به دست باده پیمایی
چو مرغ از گل به گل هر ساعتی دیگر تماشایی
نگاری با من و رویی نه رویی بلکه دیبایی
[...]
شبی تاری چو بیساحل دمان پر قیر دریائی
فلک چون پر ز نسرین برگ نیل اندوده صحرائی
نشیب و توده و بالا همه خاموش و بیجنبش
چو قومی هر یکی مدهوش و درمانده به سودائی
زمانه رخ به قطران شسته وز رفتن برآسوده
[...]
ایا بی حد و مانندی که بی مثلی و همتایی
تو آن بی مثل و بی شبهی که دور از دانش مایی
ز وهمی کز خرد خیزد تو زان وهم و خرد در وی
ز رایی کز هوا خیزد تو دور از چشم آن رایی
پشیمانست دل زیرا که تو اسرارها دانی
[...]
خرد را دوش میگفتم که ای اکسیر دانایی
همت بیمغز هشیاری همت بیدیده بینایی
چه گویی در وجود آن کیست کو شایستگی دارد
که تو با آب روی خویش خاک پای او شایی
کسی کاندر جهان بیهیچ استکمال از غیری
[...]
زهی اخلاق تو محمود همچون عقل و دانائی
زهی ایام تو مشکور همچون عهد برنائی
امام شرق رکن الدینکه سوی حضرتت دایم
خطاب انجم و چرخست مولانا و مولائی
اضافت با کف رادت ز گیتی گنج پردازی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.