به زیر تیغ جانان از بصیرت نیست لرزیدن
نفس در زیر آب زندگی ظلم است دزدیدن
نباشد رحم بر افتادگان سر در هوایان را
به پای سرو چون آب روان تا چند غلطیدن؟
مکن یکبارگی خم را ز می خالی که بر خاطر
گرانی می کند جای فلاطون را تهی دیدن
مهل خالی ز می زنهار ای پیر مغان خم را
که در دل می خلد جای فلاطون را تهی دیدن
سبکسر بر حیات خویش می لرزد، نمی داند
که سازد زود عمر شمع را کوتاه، لرزیدن
جهان ناساز از باریک بینی بر تو شد، ورنه
گل بی خار گردد خارزار از چشم پوشیدن
مشو با بال و پر زنهار از افتادگی غافل
که سر در دامن منزل گذارد ره ز خوابیدن
دعای جوشنی چون ساده لوحی نیست دلها را
به ناخن چهره آیینه را نتوان خراشیدن
قبولی نیست دردرگاه حق زهد لباسی را
که دارد کعبه ننگ از جامه پوشیده پوشیدن
حلال است آب و نان این جهان بر عاقبت بینی
که منظورش بود چون ماه نو کاهش ز بالیدن
گره نگشاید از دل خنده سوفار پیکان را
ز دل زنگ کدورت کی برون آید به خندیدن؟
میاور دست گستاخی برون از آستین صائب
که از یک گل به دیدن می توان صد رنگ گل چیدن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل مجموعهای از پندهای اخلاقی و عرفانی در قالب تمثیل است. صائب از بیباکی در برابر تیغ معشوق، زیان ترس و لرزیدن، فایدهٔ چشمپوشی و افتادگی، و بیارزشی زهد ظاهری سخن میگوید. در پایان، خود را از دستدرازی گستاخانه بازمیدارد و بهره بردن از زیبایی را با نگاه کافی میداند.
هوش مصنوعی: لرزیدن و ترسیدن زیر شمشیر معشوق از بینش و آگاهی نیست؛ همانگونه که در آب حیات نفس را حبس کردن و از آن بهره نبردن ستم است. کشته شدن به تیغ جانان خود زندگی جاوید است.
هوش مصنوعی: سرکشان و بلندپروازان بر افتادگان رحم نمیکنند؛ پس تا کی میخواهی مانند آب روان پای سرو بغلتی و خود را خوار کنی؟ معشوق سرکش مانند سرو به خاکساری عاشق اعتنایی ندارد.
هوش مصنوعی: خم را یکسره از شراب خالی مکن، زیرا دیدن جای خالی افلاطون بر دل سنگینی میکند. خم را به جایگاه افلاطون حکیم تشبیه کرده که به روایت در خم نشسته بود.
هوش مصنوعی: ای پیر میکده، زنهار خم را از شراب خالی مگذار، چون دیدن جای خالی افلاطون در دل خلش و آزار میافکند. این بیت تکرار مضمون بیت پیشین با اندکی تفاوت است.
هوش مصنوعی: آدم سبکسر از ترس بر جان خود میلرزد و نمیداند که لرزیدن، عمر شمع را زودتر کوتاه میکند؛ یعنی ترس از مرگ خود عمر را میکاهد.
هوش مصنوعی: جهان به سبب باریکبینی و عیبجویی تو با تو ناسازگار شده است؛ وگرنه اگر چشمپوشی کنی، خارزار نیز برایت گل بیخار میشود.
هوش مصنوعی: حتی اگر بال و پر داری، از فروتنی و افتادگی غافل مشو؛ چنانکه راه با خوابیدن و هموار گشتن سر بر دامن منزل میگذارد و به مقصد میرسد.
هوش مصنوعی: هیچ دعای جوشنی برای دلها مانند سادهدلی و بیغشی نگهبان نیست؛ چنانکه چهرهٔ صاف آینه را با ناخن نمیتوان خراشید. صفای دل آن را از آسیب ایمن میکند.
هوش مصنوعی: زهد ظاهری که فقط در لباس است در درگاه خدا پذیرفته نیست؛ چرا که حتی کعبه از پوشیدن جامهای که فقط برای پوشاندن است ننگ دارد. پارسایی باید در باطن باشد نه در ظاهر.
هوش مصنوعی: آب و نان دنیا بر کسی حلال است که عاقبتاندیش باشد و مانند ماه نو بداند که هر رشد و بالیدنی به کاستن میانجامد.
هوش مصنوعی: گشادگی دهانهٔ تیر که چون خنده است گره دل را نمیگشاید؛ همچنین زنگار کدورت با خندهٔ ظاهری از دل زدوده نمیشود.
هوش مصنوعی: صائب به خود میگوید: دست گستاخی و تعرض از آستین بیرون میاور، زیرا تنها با نگاه کردن به یک گل میتوان صد رنگ گل چید. بهره از زیبایی با نظر است نه با دستدرازی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ملامت میکند دشمن مرا در عشق ورزیدن
به چشم عاشقان باید جمال شاهدان دیدن
نگردانند بدگویان مرا دور از نکورویان
به آواز سگان نتوان ز کوی دوست گردیدن
میان خلق میباید که عاشق راز نگشاید
[...]
ندارم روزی از رویت به جز حیرت گه دیدن
چه سود از دیدن بستان، چه نتوان میوه ای چیدن؟
اگر دزدیدن جان می نخواهی، چیست از شوخی
به هنگام خرامش خویش را صد جای دزدیدن؟
دلی کو عاشق شمعی بود سوزد چو پروانه
[...]
من آوردم در این عالم طریق عشق ورزیدن
به گرد کوی مهرویان چو گرد کعبه گردیدن
ملامت میکند عقلم که پیوند از بتان بگسل
به شمشیر اجل نتوان مرا زاین قوم ببریدن
غذای عاشقان چبود غم عشق بتان خوردن
[...]
نخواهم بیش از این از خلق راز خویش پوشیدن
نمی آید ز من کاری بغیر از باده نوشیدن
اگرچه دیدن خوبان همه عین بلا باشد
به هر صورت که می بینیم دیدن به ز نادیدن
دل و دین را ز درویشی ببخشیدم به درویشی
[...]
میسر نیست بی ابر تنک خورشید را دیدن
ازان رخسار در ایام خط گل می توان چیدن
گشودم بی تأمل دیده بر دنیا، ندانستم
که دیدن های رسمی دارد از دنبال وادیدن
جواهر سرمه بینش بود ارباب دولت را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.